Tea for Two-balkon mag niet elke gevel sieren

Het Bouwbesluit schrijft voor dat elke woning een buitenruimte moet hebben. Zelfs in woontorens wordt dat voorschrift tot uitvoering gebracht, ook al wordt het ingewikkeld de witte wijn op 16-hoog met windkracht 5 in het glas te houden....

JAAP HUISMAN

Op die misstand haakte de ontwerper Pieter van Gendt in: hij introduceerde in 1992 het aanhaakbalkonnetje Tea for Two. In een halve dag te monteren door een paar pennen door de buitengevel te slaan, met hier en daar een inpandige aanpassing als er toevallig een radiator in de weg stond tussen woonkamer en balkon.

Het balkonnetje met ingebouwde zitplaatsen en een piepklein tafeltje, opgetrokken uit verzinkt ijzer en in vele stijlen leverbaar, begon een zegetocht door Amsterdam en later daarbuiten. Het was ooit de publiekslieveling onder de inzendingen voor de Rotterdam Designprijs. Van Gendt sleet 70 stuks aan liefhebbers van wat frisse buitenlucht. De prijs bleek niet onoverkomelijk: tussen de acht- en tienduizend gulden.

Begin vorg jaar kwam de klad in het balkon. De welstandscommissie stak er steeds vaker een stokje voor, totdat het moment kwam dat Van Gendt potentiële kopers ontried er een aan te schaffen. De aanvraag voor een vergunning zou toch maar worden afgekeurd.

Van Gendt vindt het zo'n discriminerende behandeling dat hij zich vandaag tot de Amsterdamse raad wendt - het zogenaamde raadsadres - met het verzoek om een generaal pardon voor Tea for Two. Het balkon moet vergunningsvrij worden verklaard. Van Gendt wil een wettelijk erkend belang voor het balkon, waarvoor hij zelfs al een tocht naar de Raad voor State over heeft gehad.

Hij is gewoon een marktkoopman die zijn waar wil slijten, is het commentaar van Paul Jongen, secretaris van de welstandscommissie in Amsterdam. En het is helemaal niet zo, zegt Jongen, dat de balkons nooit mogen, ze worden stuk voor stuk in hun context bekeken.

Ook aan de achterkant van een woning? Ja, antwoordt Jongen, want een bewoner aan de achterkant heeft net zo goed recht op een behoorlijk uitzicht, bovendien kunnen zich aan de achterzijde keurtuinen bevinden en dan is conservering van de historische omgeving aan de orde.

De balkons vallen, tot verdriet van Van Gendt, in dezelfde categorie als kunststof raamkozijnen, satellietschotels, zonweringen en rolluiken. Met name die luiken en schotels zijn beeldverstorende elementen - daarmee kunnen de balkons toch niet op één lijn worden gesteld, vindt Pieter van Gendt. Ze zijn meestentijds behangen met geraniums, er zingt een kanariepietje in een kooitje en zo kan Amsterdam 's zomers een beetje op Lissabon lijken, mijmert de ontwerper.

Paul Jongen van de welstandscommissie is minder gecharmeerd; toevallig zijn die balkons, hoe gezellig ook, wel beeldbepalend voor de openbare ruimte en die is in Amsterdam toevallig heilig verklaard.

Maar nogmaals, in de gevallen dat het kan, mag het balkon hangen en voorzover Jongen weet, is er tot dusver nergens één van de gevel verwijderd. 'We kunnen niet beginnen aan een generaal pardon, want voor je het weet moet je dan ook andere architectonische elementen vergunningsvrij maken.' Hij twijfelt niet aan een voor hem gunstige afloop van het raadsadres.

Van Gendt, die zich overigens gesteund weet door de Bond Nederlandse Architecten (BNA,) die nu eindelijk wel eens vastomlijnde criteria van de welstandscommissie wil hebben voor dit soort gevallen, heeft naar schatting veertig opdrachten voor een balkon misgelopen.

Jaap Huisman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden