'Te weinig toezicht op alternatieve geneeskunst'

Het ontbreekt de overheid aan middelen om op te treden tegen kwakzalvers, constateert hoofdinspecteur gezondheidszorg J. VERHOEFF. Hij heeft dat aangekaart bij de politiek....

FRITS VAN VEEN

Van onze verslaggever

DEN HAAG

Bijna een miljoen Nederlanders raadplegen regelmatig alternatieve genezers. Daarvan zijn er naar grove schatting tienduizend. 'Omdat het verbod onhoudbaar bleek, is de uitoefening van de alternatieve geneeskunst sinds 1994 niet meer strafbaar. Maar het ontbreekt ons aan middelen om effectief tegen uitwassen op te treden', zegt hoofdinspecteur voor de Gezondheidszorg J. Verhoeff.

Hij stelde deze week voor de bevoegdheden van zijn dienst uit te breiden tot de alternatieve geneeskunde. Hij kreeg de steun van de politiek. Hij erkent dat de instelling van overheidstoezicht de burger kan laten geloven dat het wel goed zit met de handopleggers, iriscopisten, magnetiseurs, gebedsgenezers en macrobioten. Dat is niet zijn bedoeling.

'We moeten de burger geen pseudo-zekerheden bieden. Mensen moeten er juist meer van doordrongen worden dat zij op eigen verantwoordelijkheid naar een alternatieve genezer gaan.

'Ik zou bijvoorbeeld niet willen dat er een register komt voor alternatieve genezers, zoals we dat voor erkende beroepsgroepen als artsen en apothekers hebben. In zo'n register kun je een naam opzoeken, en dan weet je dat die medicus aan de beroepseisen voldoet. Die zekerheid moeten we in het geval van de alternatieve sector niet geven.

'Daarmee wil ik niet uitsluiten dat het bij bepaalde beroepsgroepen ooit nog eens tot zo'n erkenning komt. Veel acupuncturisten en homeopaten zijn bijvoorbeeld heel serieus en professioneel. Ze zijn vaak goed georganiseerd, en hebben een eigen tuchtregeling en klachtencommissie ingesteld. Maar de inspectie heeft er geen toezicht op, hoewel er steeds meer mensen van gebruik maken.'

Nederlands meest bekende alternatieve politicus, de Amsterdamse ex-Kabouter en Groen gemeenteraadslid Roel van Duijn, moest eraan te pas komen om het onderwerp op de agenda te zetten. Van Duijns ex-vrouw overleed dit jaar aan baarmoederhalskanker. Zij stond onder behandeling van een macrobioot, die haar volgens Van Duijn onder druk had gezet de reguliere geneeskunde te mijden. Justitie heeft de zaak nu in onderzoek.

'Zo'n proces kan zich jaren voortslepen, terwijl de genezer zijn praktijk gewoon voortzet', aldus Verhoeff. 'Bij een erkende beroepsbeoefenaar hebben wij de bevoegdheid om te zeggen: ''Meneer of mevrouw, stop uw praktijk onmiddellijk. Binnen veertien dagen hoort u van de rechter of u mag doorgaan of niet.''

'Maar als een niet-erkende genezer een patiënt schade toebrengt door hem er bijvoorbeeld van te weerhouden naar de dokter te gaan, heeft de inspectie die mogelijkheid niet. Dan moet ik eerst een hele procedure doorlopen tot en met het hoger beroep. Terwijl die man gewoon doorgaat.'

De inspectie wordt weliswaar niet overspoeld met klachten over alternatieve genezers, maar als er wat misgaat, staat de politiek volgens Verhoeff toch een beetje vreemd te kijken dat zijn dienst zo weinig kan doen.

'Enkele jaren geleden hadden we nog zo'n nare, lange procedure tegen een alternatieve genezer die met fataal gevolg een kind met kanker had behandeld. Hij had de moeder gezegd het jochie vooral gras te laten eten en veel piano te laten spelen. Die man is uiteindelijk veroordeeld wegens dood door schuld.'

Bij alternatieve beroepsbeoefenaren zijn in twee situaties via de rechter aan te pakken. Of er is al schade berokkend, óf er zijn sterke aanwijzingen dat in de toekomst aanmerkelijke schade kan ontstaan. Verhoeff stelt voor de inspectie alleen in het eerste geval de bevoegdheid tot direct ingrijpen te geven.

'Dus eigenlijk als het kalf al verdronken is, maar dan wel om te voorkomen dat er meer verdrinken.'

Hij wijst erop dat de in 1994 ingevoerde wet op de individuele medische beroepen (BIG) mede is ingevoerd om de alternatieve geneeskunde uit de illegaliteit te halen. Voorheen was de beoefening ervan strafbaar.

De oude wetgeving stamde nog uit de vorige eeuw en nam de academisch gevormde medici in bescherming tegen piskijkers, chirurgijnen, steensnijders en aderlaters.

'Het fenomeen is dus onuitroeibaar. We weten wanneer het fout kan gaan. Als een genezer ondeskundig is, geen enkele relatie heeft met de reguliere zorg, onbevoegd medicijnen voorschrijft, de allure van een goeroe aanneemt en een expliciete levensvisie uitdraagt, dan zit je echt wel in de gevarenzone. Patiënten die zelf enorm geloven, worden dan makkelijk slachtoffer.'

Frits van Veen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden