Te weinig liefde in Winternachten

'Waar ben ik beland', gilde Connie Palmen toen Xaviera Hollander uit Plato begon te citeren. Palmen, die de zieke Adriaan van Dis verving, wenste onmiddellijk het gesprek met de Hapy Hooker, onderdeel van Winternachten, te beëindigen....

La Hollander liet het er niet bij zitten en klapte La Palmen halverwege weg om zelf achter het spreekgestoelte te kunnen staan. 'Ik weet iets van timing en heb geen lang voorspel nodig' zo voegde de voormalige Happy Hooker een afdruipende Palmen toe.

De achthonderd bezoekers in het uitverkochte Theater aan het Spui hadden zich afgelopen vrijdag geen mooiere opening van de zevende editie van het Haagse Winternachten festival kunnen wensen. Of het moest de spectaculaire opkomst van Gerrit Komrij zijn.

Vanaf een vijf meter hoge preekstoel mocht hij in het licht van een reusachtig roosvenster de eerste van zes zedenpreken houden: 'Ik weet niet wat vreselijker is, de seksualiteit ontkennen of neuken als fitness training.'

'Lust en liefde in literatuur, muziek en film' was dit jaar het thema en zoals bij een dergelijk onderwerp verwacht mocht worden, gingen de gesprekken vooral over lust, een beetje over de liefde en nog wat minder over literatuur, muziek en film.

Naast de Nederlandse auteurs was een groot aantal schrijvers en muzikanten uit de 'verwantschapslanden' Indonesië, Zuid-Afrika, de Antillen en het Caribisch gebied uitgenodigd, evenals een paar van oorsprong Marokkaanse schrijvers.

De Zuid-Afrikaanse Antjie Krog was een van de weinigen die in haar zedenpreek ook de literatuur betrok. Eerst gaf zij een ontluisterend beeld van de krankzinnige geruchtenstroom die Zuid-Afrikaanse Aids-patiënten ertoe heeft aangezet om babys te verkrachten. Vervolgens las zij een prachtig Afrikaans liefdesgedicht voor waarin de kleur van de huid bepaald wordt door het vuur dat van binnen gloeit.

Voor een met ingehouden adem luisterende zaal las Antjie Krog later die avond ook haar eigen poëzie voor. Met haar hardop fluisterende stem (nu eens teder dan weer woedend) droeg zij een 'Schrijfode' voor uit haar recent verschenen tweetalige bundel Kleur komt nooit alleen. In dit negen pagina's lange liefdesgedicht werd het 'lust en liefde in de literatuur'-thema onverwacht goed verbeeld: 'jij geeft mij taal/ jij maakt mijn ogen voor mij open als een hart/ jij geeft mij onderdak/ al ben ik de ongelegen, ondankbare en eeuwig te late liefde.'

Het gesprek dat de slordige presentator Ed van Eeden zaterdagavond voerde met Ronald Giphart, Stephan Sanders en Manon Uphoff ging daarentegen nauwelijks over literatuur. Het verschil tussen homo en hetero bleek inspirerender. Zeker nadat Giphart een verhaal had voorgelezen over een trio waarvan de twee jongens na een overdosis oranjebitter het meisje om wie het allemaal om begonnen was, even vergaten. Volgens Giphart geschreven om homofobe studenten te shockeren, volgens Sanders 'één van de liefste Blue-Band-reclames die ik de laatste tijd gehoord heb.'

Michaël Zeeman wist zijn gasten tot interessantere uitspraken te verleiden in een discussie over de roman Judith en Jamal van Fouad Laroui. Zo liet de Marokkaans-Nederlandse schrijfster Naima el Bezaz weten dat ze het helemaal eens was met het voorstel belasting te heffen op de import van bruiden. 'Pim Fortuyn heeft vanavond een makkie', concludeerde Zeeman.

Zo wisselend als het literaire niveau was, zo constant was het muzikale aandeel. Een prachtig Cubaans draaiorgel, de virtuoze pianist Ramon Valle en hedendaagse gamelanmuziek van het Ensemble Multifoon dat ook een aantal door Hella Haasse vertaalde Maleisische liefdesliederen bracht. Dergelijke onverwachte ontdekkingen zijn volgens onze Dichter des Vaderlands onontbeerlijk, want: 'In een land waar niets meer te veroveren valt en niets meer te ontdekken, ligt de walging als eerste op de loer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden