Te voet of per olifant op weg naar de klant

Cambodjanen hebben weinig vertrouwen in hun banken, die vaak van de ene op de andere dag hun deuren sluiten. De Acleda bank moet hard werken om klanten te winnen, maar daar staat een mooi rendement tegenover....

Van onze verslaggever Douwe Douwes

In een land waar de centrale bank opeens de helft van alle banken sluit, kan het vertrouwen in het bankwezen niet al te groot zijn. Het gebeurde in Cambodja, waar in 1997 vele duizenden burgers van de ene op de andere dag hun spaargeld kwijt waren. De centrale bank van het Aziatische land nam deze maatregel op aandringen van het Internationaal MonetairFonds (IMF), in een poging de financi sector te saneren.

Het vertrouwen van de Cambodjanen in de financi wereld is nog steeds niet groot, zegt In Channy. Hij is directeur van de Acleda Bank, die van de veertien commerci banken het grootste netwerk in het land heeft. Onlangs was hij op uitnodiging van het fonds Triodos Doen in Nederland. Het fonds is een van de financiers van In Channy's bank, en viert dit jaar zijn tienjarig bestaan.

'Het is heel moeilijk om het vertrouwen van mensen te krijgen', zegt In Channy. 'Het is ons gelukt omdat we ook tijdens roerige tijden nooit tegoeden hebben geblokkeerd, en ook geen leningen hebben opget. Integendeel, tijdens de staatsgreep in 1998 wilden de mensen hun geld naar de bank terugbrengen. Wij zeiden dat het geld bij henzelf veiliger was. Een bank is een veel gemakkelijker doelwit voor plundering.' In die periode sloten alle banken hun deuren, behalve Acleda.

De Cambodjaanse bank is een typische microkredietinstelling. Acleda richt zich bijna uitsluitend op kleine ondernemers. 'We hebben klanten die een lening van twintig Amerikaanse dollar bij ons hebben afgesloten. Daarmee kopen ze dan bijvoorbeeld een oude fiets, waarmee ze hun groenten ook in een nabij gelegen dorp aan de man kunnen brengen', zegt In Channy.

Vervoer is aupt een groot probleem in Cambodja. 'Vaak is het land moeilijk begaanbaar, vooral in de regentijd', vertelt de bankdirecteur. 'We moeten soms veel moeite doen om bij onze klanten te komen. Onze kredietmedewerkers lopen kilometers door rijstvelden, of huren privrretjes die boeren op de ongebruikte treinrails laten rijden, en gaan soms zelfs per olifant.'

Dat maakt een lening er niet goedkoper op. Voor een lening onder de 400 dollar rekent de bank maar liefst 48 procent rente per jaar. 'Maar als de bedragen hoger worden, daalt dat percentage', voegt In Channy eraan toe. De rente bij Acleda is volgens hem een stuk lager dan de 10 tot 20 procent per maand die een Cambodjaan betaalt als hij bij een woekeraar aanklopt.

Het klantenbestand van Acleda groeit dan ook gestaag ondanks het wantrouwen van de Cambodjanentegen banken. Het relatief grote netwerk van de bank helpt zeker. Waar de meeste Cambodjaanse banken vrijwel uitsluitend in de hoofdstad Phnom Penh zijn gevestigd, heeft Acleda meer dan honderd kantoren over het hele land. Daardoor heeft een groot deel van de bevolking voor het eerst toegang tot een bank.

De overgrote meerderheid van de Cambodjanen (85 procent) woont op het platteland. Geld overmaken van de ene naar de andere plaats in het land kan pas sinds een paar jaar, sinds Acleda dat mogelijk maakte. 'Daar zijn we best trots op', zegt In Channy. 'Het kan een kleine ondernemer zo maar zes dagen schelen, als hij zijn geld niet meer te voet naar een ander dorp hoeft te brengen.' Natuurlijk is het ook een stuk veiliger om geld over te maken. In Cambodja, waar nog steeds veel wapens rondslingeren, is dat een belangrijke overweging.

Een ander probleem voor de Cambodjaanse bank is een gebrek aan geschoolde mensen. Ongeveer eenderde van de 13 miljoen inwoners kan niet lezen en schrijven, mede omdat de Rode Khmer in de jaren zeventig een groot deel van de intelligentsia heeft vermoord. In de leeftijdscategorie boven de veertig zijn veel meer vrouwen dan mannen: die laatste zijn door het regime van Pol Pot massaal omgebracht.

De ongeletterdheid van de bevolking heeft ook gevolgen voor de manier waarop de bank zaken doet. 'Het ondernemingsplan zit bij de mensen in hun hoofd. We kunnen niet om papieren documenten vragen aan ondernemers die niet kunnen schrijven. Dat weten onze mensen heel goed: veel gaat op vertrouwen.'

Het legt Acleda geen windeieren. Op een inkomen van 10,6 miljoen dollar maakte de bank in 2003 een nettowinst van 2 miljoen dollar: een rendement van 19 procent. Daarvoor zou geen enkele westerse bank zich schamen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden