Te veel pk's jagen op garnalen

Sietske Poepjes weet het zeker: 'De garnalenprijs is zo laag, omdat een aantal schepen zich niet aan de regels houdt. Die hebben veel te zware motoren, en het ministerie controleert nauwelijks.'

AMSTERDAM - Poepjes is lid van de Friese Provinciale Staten voor het CDA, en ze komt uit een familie van garnalenvissers. Haar vader viste, haar broer nog steeds. 'En ik heb met die vissers te doen. Die kunnen zich niet tegen die lage prijzen verweren.' Sinds vorige week zijn de garnalenvissers in staking, omdat ze voor de prijzen die nu nog worden betaald, niet eens meer de diesel kunnen betalen.


Poepjes denkt dat er 45 schepen varen met te grote motoren. 'En die brengen evenveel aan de wal als honderd schepen die aan de eisen voldoen.' Volgens de regels mag een garnalenkotter een motor hebben van maximaal 300 pk. Maar ook de stakende garnalenvissers in Lauwersoog zeggen het zeker te weten: er zijn er die de regels aan hun laars lappen.


Het zou vooral gaan om schepen die in de zomer op platvis vissen. Zodra zij hun tong- of scholquotum hebben opgevist, gaan ze over op garnalen. Dat gebeurt vooral in de winter, wanneer de klassieke garnalenkotter liever niet uitvaart.


Ze maken er grappen over: 'Wij staken nu, zodat het overschot aan garnalen verdwijnt. In de winter is de markt dan weer op orde, zodat de overtreders weer een mooie prijs kunnen maken.'


Enkele jaren geleden moest het ministerie (Visserij) via de rechter worden gedwongen om de regels voor maximaal motorvermogen te controleren. Vissers hadden een kort geding aangespannen, en de Europese Commissie schakelde het Europese Hof van Justitie in.


Advocaat Jan Veltman, die destijds die zaak deed voor de vissers, denkt dat de controle nog altijd veel te laks is. 'Er wordt gecontroleerd, maar heel weinig. Die te zware motoren worden stilzwijgend gedoogd.' Hij denkt dat de garnalenvissers goede kansen maken met een nieuwe procedure.


Fokje Teerling van de visserijorganisatie Ons Belang moet er haast om lachen. Ja, natuurlijk worden de regels overtreden, dat weet zij ook wel. Ze heeft net onderzocht of een nieuwe rechtszaak nut zou hebben. Want er zijn schepen, zegt zij, die met 400 pk varen. Die, als de controleur komt, maar even aan een knopje hoeven te draaien om het vermogen in te perken tot het toegestane niveau van 300 pk. 'De vissers kunnen zien dat het motorvermogen te hoog is. Dat zien ze aan hoe een schip vaart. Die grote schepen komen met 300 pk niet vooruit. Maar we kunnen het niet bewijzen.' Naar de rechter? 'Een advocaat kost geld en dat is precies wat de garnalenvissers niet meer hebben.'


Maar als die vissers nou zeker weten op welk schip een te zware motor staat, dan kunnen ze dat toch aangeven bij justitie? Teerling: 'Dat doen vissers niet. Die geven elkaar niet aan.'


Ook de visserijorganisaties zouden kunnen optreden tegen de overtreders. Maar zowel Teerling en Poepjes als veel vissers zeggen: die organisaties treden niet op, omdat ze ook de belangen van de overtreders moeten behartigen. Johan Nooitgedagt, voorzitter van de Visserijbond, geeft dat deels toe. 'Het probleem van het te grote motorvermogen speelt al twintig jaar. Ik was erg voor strengere controle. De mogelijkheden hebben we, want we kunnen aan de hand van de brandstofnota zien welke schepen een te groot vermogen hebben. Maar toen ik het voorstelde, werd het door mijn leden afgestemd.'


Nooitgedagt vindt dat de overheid zwaar tekortschiet. 'Er worden nieuwe motoren geplaatst die absoluut niet voldoen aan de normen. Maar er wordt niet tegen opgetreden.'


Misschien kunnen de milieu-eisen uitkomst bieden. De garnalenvissers halen alles uit de kast om het zogenaamde MSc-certificaat voor duurzaam vissen te halen. Winkelketens eisen zo'n certificaat, omdat ze zich niet willen blootstellen aan kritiek van milieu-organisaties.


Als dat certificaat er komt, zegt Nooitgedacht, krijgen alle schepen een black box aan boord, een soort tachograaf. 'Dan registreren we precies hoe groot het vermogen van de schepen is, hoe hard ze varen, hoe lang ze varen en waar ze varen', aldus de bondsvoorzitter. Maar dat kan nog wel een tijdje duren.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden