'Te veel mooie plekken maakt steriel'

Wat is de mooiste plek van Nederland? Gedurende de zomermaanden gaven onder anderen een landschapsschilder, een architect en een projectontwikkelaar antwoord op die vraag. Als laatste: Carel de Reus.

Natuurlijk had directeur Carel de Reus van projectontwikkelaar Johan Matser BV ons kunnen meenemen naar een van zijn eigen projecten. 'Maar dat is zo obligaat.' Niet dat De Reus niet trots is op zijn werken. Op de woningen in de geluidswal van de A1 bij Amersfoort bijvoorbeeld. Of op Nieuw Monnikenhuizen in Arnhem, waar Matser op het voormalige terrein van voetbalclub Vitesse een woonwijk neerzette met glazen appartementenblokken en huizen van hout en leisteen. 'Daar ben ik trots op, omdat we de verleiding hebben weerstaan er een project van te maken met jarendertighuisjes in het groen.'

Met Nieuw Monnikenhuizen won Matser twee prestigieuze architectuurprijzen, waaronder de omgevingsprijs. Maar zijn mooiste plek moest in Rotterdam zijn, de stad waar De Reus 56 jaar geleden werd geboren niet ver van wat nu de Kop van Zuid heet. 'Mijn vader had een dorpscafé in Rhoon en was stationschef. Toen was dit nog allemaal havengebied.' De Reus' mooiste plek is de Erasmusbrug. Niet alleen omdat hij mooi is, maar vooral om wat hij doet met Rotterdam.

'De Erasmusbrug heeft de Kop van Zuid op de kaart gezet. Maar het is een katalysator voor de hele stad. Je ziet dat er ook aan de noordkant van alles gebeurt. De stad die altijd gericht was naar de Lijnbaan richt zich nu naar de Maas. 'En het mooie is dat er niet is gekozen voor een simpel bruggetje, maar voor iets moois. Dat is lef. Deze brug is bedacht toen de boekhouders in ons land het nog niet voor het zeggen hadden. Hij getuigt van visie, durf en kracht.'

Overigens gaat Matser samen met belegger Vesteda op de Kop van Zuid vier woontorens bouwen van 150 meter elk. Johan Matser bestaat 64 jaar en is daarmee de oudste projectontwikkelaar van Nederland. Zeven jaar geleden stapte Fred Matser, een zoon van de oprichter, uit het bedrijf en kwam De Reus binnen als directeur. Voor die tijd was hij onder meer inspecteur volkshuisvesting in Utrecht.

Matser profileert zich graag als een beetje een linkse projectontwikkelaar, zegt De Reus. 'Fred Matser was antroposoof. Uit zijn tijd stamt onze aandacht voor duurzaam bouwen.'

'We willen projecten bouwen die maatschappelijk relevant zijn. Wat je neerzet, moet niet alleen goed zijn voor ons, maar ook voor de mensen. Wij zijn actief in de wijk Zuilen in Utrecht, waar we onder meer een winkelcentrum hebben gebouwd. Die wijk zit in een negatieve spiraal, bewoners trekken weg. Samen met de gemeente en corporaties investeren wij in sociaal beleid. En je ziet dat de mensen terugkomen.'

Niets is zo ingewikkeld als een discussie over wat mooi en lelijk is, beaamt De Reus. Eén misverstand wil hij graag uit de weg helpen: het is een fictie om te denken dat een optelsom van wat mensen mooi vinden samen iets moois oplevert. 'Dan krijg je allemaal paleisjes die geen geheel vormen. Ik ben tegen het wilde wonen. Ik vind dat een vorm van consumentisme. De samenhang met de openbare ruimte is veel belangrijker.'

Hij is het eens met critici die zeggen dat er veel lelijks wordt gebouwd in Nederland. 'Ik denk dat we onzorgvuldig met de ruimte omgaan. We denken er niet altijd goed over na. Misplaatste zuinigheid doet ons vaak de das om. Fransen kunnen dat beter, die durven te investeren.

'Zo'n Arc de la Défense in Parijs. Dat is zo mooi, daar word ik bijna emotioneel van. In Nederland zijn we daar te calvinistisch voor.'

Tijdloze kwaliteit blijft, zegt De Reus. 'Mijn uitgangspunt is altijd: zou ik er zelf willen wonen of werken? Van onze projecten kan ik zeggen: ja, absoluut.'

Op de vraag wat hij echt lelijk vindt, antwoordt hij na lang nadenken: de retro-huizen van Brandevoort in Helmond. 'Daar zijn dorpspleintjes gebouwd met cafégeveltjes. Maar er zit helemaal geen café achter. Dat vind ik kitsch. Maar mijn vrouw zou er best willen wonen.'

De Reus was zelf opdrachtgever van de ruïnewoningen in de Amersfoortse wijk Kattenbroek. 'Het mooiste project dat ik ooit gebouwd heb. Dat was zo retro dat het weer leuk werd. Bovendien zijn de bewoners zeer tevreden.

'Een fout die we vaak maken, is dat we elke plek mooi willen maken. Daar wordt het steriel van. Je moet ook lelijke plekken hebben. Mooie gebouwen zijn vaak mooi omdat er lelijke naast staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden