Te veel getob van moderne mens

Hun eigen katten aten ze, hun eigen honden. En toen er geen huisdier meer over was in het langdurig belegerde Leningrad (1941-1942) bakten ze schoenzolen in schellak, zo vertelt blokkadniki Vadim Petrovich Tsyplyonkov (81) in Quarantaine, een documentaire van Jessica en Frank Gorter....

Vadim Petrovich Tsyplyonkov overleefde het beleg van Leningrad , een miljoen anderen niet. De 93-jarige Marfa tast in de film smakkend met tandeloze mond haar poreuze geheugen af naar half vergane herinneringen. Een derde vertelt geëmotioneerd, een vierde afstandelijk en analytisch.

De documentaire van Jessica en Frank Gorter wordt tijdens het gelijknamige toneelstuk van Huis aan de Amstel vertoond op vier filmschermen, die in de vier windrichtingen zijn opgehangen boven een vierkante toneelvloer. Wanneer de ondertiteling stokt, vertaalt een van de vier acteurs simultaan: droog Nederlands als antwoord op rondborstig Russisch.

Op de vloer zitten acteurs gevangen in een hedendaags samenzijn: de oudere Ruud (Roel Adam), de weifelende An (Annette Maas), fuifnummer Theo (Tjebbo Gerritsma) en bezoeker Paul (Peter van Heeringen).

Don Duyns liet zich voor Quarantaine inspireren door Omsingeld van Lidia Ginzburg (over het beleg van Leningrad) en De Pest van Albert Camus (over het isolement van een door de pest geteisterde Algerijnse stad). Alleen is de dokterende kroniekschrijver uit De Pest hier slechts een zeurpiet die brieven tikt aan zijn vrouw, maar ze niet afmaakt en dan maar vertroosting zoekt in de schoot van Ans.

Ook de opmerkingen van de anderen bestaan uit halve gesprekken, lompe aantijgingen en onbeantwoorde vragen. In de regie van Liesbeth Coltof wil dit gezap van heden (toneel) naar verleden (film) maar geen geheel en geen montagetheater worden. De interacties zijn te onbeduidend en willekeurig.

Tegen de klippen op spelen de acteurs een gevoel van stilstand na. De moderne mens: druk van buiten, leeg van binnen. Maar de eentonige afwisseling tussen scène en doek kortwiekt het spel. Gaandeweg voel je dit toneel onmachtiger worden: op zoek naar het minimaal menselijke, stranden de acteurs in vervelend getob.

Gelukkig zijn er die blokkadniki’s, die de mens én zichzelf in zijn meest bestiale gedaante hebben meegemaakt. Die de mollige peuter Joeri moesten vastbinden aan tante Loesjna, omdat hij anders zou worden gestolen. De documentaire volstaat.

Annette Embrechts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden