NieuwsVisserij

Te veel garnalenvisserij in beschermde kustgebieden

Garnalenvissers hebben in 2017 en 2018 veel te veel uren gevist in beschermde kustgebieden zoals de Waddenzee en grote delen van de Noordzee. Volgens de vergunning op basis van de Wet natuurbescherming hebben de tweehonderd garnalenvissers in twee jaar gezamenlijk ruim 200 duizend uur meer gevist dan was toegestaan.

Vissersboten in de haven van Lauwersoog. Beeld ANP XTRA

Dat staat in interne documenten van het ministerie van LNV en controledienst NVWA waaruit de NOS afgelopen weekeinde citeerde. Daaruit blijkt vooral dat zowel het ministerie als de controledienst erkent dat de handhaving niets voorstelt. Minister Carola Schouten (Visserij) kondigde zaterdag aan dat de Universiteit van Wageningen meer wordt betrokken bij de controle op het aantal uren.

Belangenorganisaties van vissers spreken van ‘stemmingmakerij’ en zeggen dat de cijfers over (vermeende) overbevissing in kwetsbare natuurgebieden niet hard te maken zijn. Voorzitter Johan Nooitgedagt van de Vissersbond zegt dat er ‘helemaal geen harde grens is gesteld’ over hoeveel uren er mag worden gevist.

Hij wijst er verder op dat het monitoren van de vissers gebaseerd is op de vangsten in 2015, een ‘ijkpunt’ dat door de branche wordt aangevochten en waarover nog juridische procedures gaande zijn. Natuurorganisaties zoals de Waddenvereniging, Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds zeggen al langere tijd dat de handhaving op de garnalenvisserij serieus moet worden opgepakt, nu er tekenen zijn dat de branche zelf zich weinig gelegen laat liggen aan het ontzien van Natura 2000-gebieden.

‘Geen leuke boodschap’

Voorzitter Barbara Holierhoek van vissersverenigingen in Harlingen en Lauwersoog, waar het grootste deel van de vloot is gevestigd, weerspreekt dat laatste. ‘Voor vorig jaar bijvoorbeeld hebben we nota bene zelf als branche aan de vissers opgelegd dat ze nog maar 36 uur per week mogen vissen. Dat is helemaal geen leuke boodschap om zo’n beperking op te leggen.’ Het ergert Holierhoek dat die zelfopgelegde vangstbeperking niet over het voetlicht wordt gebracht.

Natuurorganisaties zien dat niet per se als een teken van goede wil. Ze wijzen erop dat het hier eerder om een economische kwestie gaat. De laatste jaren zijn er zoveel garnalen aan wal gebracht dat de prijs enorm werd gedrukt, waardoor nu een pas op de plaats nodig is.

De garnalenvangsten in de Noordzee en Waddenzee laten al jaren achtereen een stijgende lijn zien. In een enkel jaar stagneert de vangst, maar in principe is het een goed draaiende bedrijfstak.

Voor de garnalenvisserij geldt geen vangstbeperkend systeem zoals dat in andere takken van visserij met quota is vastgelegd. Garnalenvissers mogen vanaf de nacht van zondag op maandag tot vrijdagmiddag de zee op, met een soort urenquotum waarover al jaren wordt gesteggeld. Voor het vissen in beschermde kustgebieden is een collectieve urengrens bedacht, maar het handhaven daarvan stelt dus niets voor. Op een vloot van tweehonderd schepen zijn er drie NVWA-medewerkers mee belast.

Detectiesysteem

Als het gaat om de cijfers die nu naar buiten zijn gekomen baseren het ministerie en de NVWA zich op uitkomsten van een detectiesysteem waaraan de branche zelf weinig waarde hecht. Barbara Holierhoek: ‘Het Vessel Monitoring System geeft alleen maar aan hoeveel uren de visser buiten de haven is.’ Dat zegt volgens haar niks over het daadwerkelijke aantal visuren en levert ook geen betrouwbare gegevens over het vissen in beschermde natuurgebieden.

Het staat overigens ook volgens wetenschappers helemaal niet vast of de garnalenvisserij veel schade toebrengt aan bijvoorbeeld de biodiversiteit van de zeebodem. Dat brengt voorzitter Johan Nooitgedagt van de Vissersbond tot de verzuchting dat zijn beroepsgroep al snel in een kwaad daglicht wordt gesteld ‘en dat de jacht op de garnalenvisser nu kennelijk ook vrij is’. Hij wijst erop dat de hele Nederlandse garnalenvloot is toegerust met een MSC-certificaat, wat staat voor duurzame visserij.

De Waddenvereniging is het met de vissers eens dat het grootste probleem is dat de overheid zelf er niet in slaagt een goed controlesysteem op te zetten. Dat zou moeten gebeuren met een zogeheten Black Box-systeem waarbij de bewegingen van individuele vissers in kaart kunnen worden gebracht. Er wordt al jaren aan gewerkt, maar het blijft met technische tekortkomingen kapen. ‘Een klucht’, vindt de Waddenvereniging.

Bruinvis vecht met windmolenbouwer en garnalenvisser om plekje in de Noordzee
Het wordt dringen op de Noordzee. In het Noordzeeakkoord wordt geprobeerd de verschillende belangen samen te brengen: windmolenparken naast paaigebieden voor vissen en gasputten naast visgronden. Dit zijn de gemaakte afspraken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden