'Te vaak fouten bij projecten Defensie'

Defensie investeert herhaaldelijk voor honderden miljoenen in nieuw materieel dat na korte tijd gebreken blijkt te vertonen. De Kamer vraagt zich af waarom het ministerie steeds opnieuw het wiel wil uitvinden....

Van onze verslaggever Stieven Ramdharie

Driehonderd miljoen gulden stak Nederland in de ontwikkeling van de Europese marinehelikopter NH-90, van de in totaal drie miljard gulden die de heli heeft gekost. Maar toen Nederland in juni voor 1,7 miljard gulden twintig van deze NH-90's kocht, trilden de toestellen te veel.

Nog zo'n zorgenkindje van Defensie, het anti-tankwapen Trigat, kostte Den Haag zeventig miljoen gulden aan ontwikkelingskosten. Weggegooid geld, want Nederland stapte in september uit dit Europese, door vertragingen, technische problemen en kostenstijgingen geplaagde project.

En omdat de Koninklijke Landmacht een verkenningsvoertuig wil hebben dat een nucleaire oorlog kan overleven, gaat de Duits-Nederlandse Fennek niet 242 miljoen, maar 338 miljoen kosten.

Nu zit het leger ook nog opgescheept met een onbemand robotvliegtuigje van 182 miljoen gulden, de Sperwer, dat niet lekker vliegt en veel duurder wordt.

Het zijn voorbeelden van kostbare Defensieprojecten uitslechts één begrotingsjaar. Loopt het bij dit ministerie uit de hand? 'Bij Defensie is er te vaak een insteek om steeds maar weer het beste van het beste te hebben', meent defensiewoordvoerder Timmermans van de PvdA in de Tweede Kamer. 'Dit is een Koude- Oorlog-erfenis waar we van af moeten.' Zijn D66-collega Van 't Riet zal staatssecretaris Van Hoof binnenkort vragen om een overzicht van de projecten die niet goed lopen. Van 't Riet: 'Het gaat nu om te veel projecten. We hebben een kater overgehouden aan de NH-90, de Fennek en de Trigat. Daar komt de Sperwer nu bij.' Donderdag stelde het CDA Kamervragen over de affaire.

Kostenoverschrijdingen bij Defensie zijn niet nieuw. In de jaren tachtig liet de Marine de kosten van de Walrus-onderzeeboten oplopen van zo'n driehonderd miljoen tot 940 miljoen gulden. Ook veel duurder werden de Leopard 1-tank en de Lynx-heli, de voorganger van de NH-90. Door de technische gecompliceerdheid van een wapensysteem, tussentijdse veranderingen en de lange duur van projecten, zijn risico's nooit uit te sluiten, aldus Defensie.

De Trigat en de NH-90 zijn voorbeelden van projecten die vanwege de lange duur onbeheersbaar werden. Het zijn allebei wapensystemen die in de jaren tachtig werden bedacht, maar die door technische problemen en langzame Europese besluitvorming duur en achterhaald bleken te zijn. Nederland zag het lang aan, maar durfde er nooit als eerste Europese partner uit te stappen. Ook al waren er goedkopere Amerikaanse alternatieven.

Het is ook funest wanneer tussentijds geprobeerd wordt de eisen te veranderen waaraan een wapen moet voldoen. Dat bleek bij de Fennek, die sinds 1994 door Nederland en Duitsland wordt ontwikkeld. De Fennek werd al geplaagd door allerlei technische mankementen, toen de landmacht in 1999 oordeelde dat het eigenlijk flink moest worden aangepast.

Zo diende de Fennekbemanning beter beschermd te worden tegen de gevolgen van een aanval met kern- en biologische wapens. Extra kosten: 68 miljoen gulden. De landmacht zal straks, als het wagentje tenminste ooit gaat rijden, beschikken over een van 's werelds modernste verkenningsvoertuigen. Defensie wijst erop dat legio andere grote materieelprojecten goed verlopen, zoals de nieuwe LCF-fregatten ter waarde van 3,3 miljard gulden.

Maar in de Kamer groeit het onbehagen over de neiging van de krijgsmachtdelen om steeds het beste uit te kiezen en voortdurend 'het wiel uit te vinden'. Zoals met de Sperwer en de Fennek. 'Door wapens van de plank te kopen', zegt Timmermans, 'val je geen buil. De risico's zijn minder.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden