Nieuws

Te laat is te laat: vermogende niet-bezwaarmakers hebben geen recht op compensatie box 3-belasting

Het kabinet hoeft miljoenen vermogende Nederlanders die niet op tijd bezwaar maakten tegen hun belastingaanslag, geen spaartakscompensatie te bieden. Dat heeft de Hoge Raad vrijdag geoordeeld in een zaak tussen een box 3-belastingplichtige en de Belastingdienst.

Yvonne Hofs
Marnix van Rij, Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Marnix van Rij, Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Eind december vorig jaar bepaalde de Hoge Raad nog dat de overheid ongeveer 610 duizend Nederlanders wél rechtsherstel moet bieden. Onder hen zijn ongeveer 60 duizend mensen die op tijd bezwaar maakten tegen hun hoge vermogensrendementsheffing (box 3-belasting). De overige 560 duizend gelukkigen profiteren van het feit dat hun belastingaanslag over een of meerdere jaren nog niet definitief vaststaat. De Belastingdienst moet deze twee groepen nog dit jaar het teveel aan betaalde belasting over de jaren 2017 tot en met 2020 terugbetalen.

De Hoge Raad stelde in zijn kerstarrest van 24 december dat de manier waarop Nederland sinds 2017 het rendement op vermogen belast strijdig is met het Europese Mensenrechtenverdrag. Het belastingtarief in box 3 is namelijk al jaren veel te hoog voor spaarders. Die ontvingen de afgelopen jaren amper spaarrente, maar werden wel aangeslagen voor een fictief positief ‘rendement’. De Belastingdienst moet nu alle belastingaanslagen vanaf 2017 die nog niet definitief zijn, inclusief die van de bezwaarmakers, herzien.

Het kabinet vroeg zich af of die verplichting ook geldt voor de ongeveer 2,8 miljoen Nederlanders die niet binnen de wettelijke bezwaartermijn protesteerden en wier aanslagen over 2017-2020 al voor het kerstarrest definitief vaststonden. Dit nieuwe arrest van de hoogste rechtbank geeft een duidelijk antwoord: nee, die verplichting is er niet. Was de Hoge Raad van mening geweest dat alle box 3-betalers over 2017-2020 rechtsherstel verdienden, dan zou het kabinet minstens 6,9 miljard euro aan belastinginkomsten moeten terugstorten.

Ontzien ‘kleine spaarder’

Dat neemt niet weg dat de Wet inkomstenbelasting 2001 de staatssecretaris ruimte biedt om alsnog met de hand over het hart te strijken. Het kabinet kan besluiten om in weerwil van dit arrest de niet-bezwaarmakers toch belastingteruggave te gunnen. Staatssecretaris Marnix van Rij (Fiscale Zaken) zou die compensatie dan via een specifieke uitzonderingswet moeten regelen.

Een meerderheid van de Tweede Kamer lijkt geneigd om in elk geval ‘kleine spaarders’ een deel van de geïnde spaartaks terug te geven. Wat een ‘kleine spaarder’ is, heeft de Kamer tot nu toe niet gedefinieerd. Daarbij moet worden aangetekend dat Nederlanders met een vermogen van minder dan 25.000 (2017) tot 50.000 (2021) euro überhaupt geen box 3-belasting hoeven afdragen. Het kabinet wil in augustus besluiten of ook niet-bezwaarmakers een teruggaaf krijgen. Dat besluit wordt dan mogelijk pas bekendgemaakt op Prinsjesdag.

Coulance

Ook als het kabinet voor coulance kiest, zullen waarschijnlijk niet alle Nederlanders die in de periode 2017-2020 vermogensrendementsheffing betaalden gecompenseerd worden. Het voordeel van een uitzonderingswet is dat het kabinet daarmee de groep begunstigden kan afbakenen.

Van Rij kan er bijvoorbeeld voor kiezen om alleen box 3-betalers met een belastbaar vermogen van maximaal 100.000 euro geld terug te geven, of alleen mensen die minstens 75 procent van hun vermogen op een spaarrekening hadden staan. Nederlanders die hoofdzakelijk beleggen in effecten of vastgoed zijn over het algemeen namelijk niet of nauwelijks gedupeerd door de box 3-belasting. Zij maakten na 2017 wel een behoorlijk rendement op hun vermogen, vaak juist meer dan de Belastingdienst aannam.

Omdat geen enkele belastingaanslag over 2021 (de aangifteperiode is net voorbij) definitief is, moeten de 1,9 miljoen box 3-aangiften over dat jaar sowieso worden herberekend. De meeste box 3-betalers hoeven over 2021 dus minder belasting te betalen dan het bedrag dat ze op het digitale aangifteformulier kregen voorgerekend. De herberekening gebeurt automatisch; belastingplichtigen hoeven daarvoor niet in actie te komen.

Vanaf 2025 wil het kabinet een vermogensaanwasbelasting invoeren die het werkelijke rendement belast.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden