Te koop: neo-moorse koekenbakkersmoskee

Veel kerken hebben de afgelopen decennia een meer wereldlijke bestemming gekregen, maar in Naarden lijkt de secularisatie nu ook de islam op de hielen te zitten....

Het oog is hier bedrieglijk: dit gebouw - vraagprijs ruim 1,1 miljoen euro - is in 1916 gebouwd voor sigarettenfabrikant Antonius Weurman. Die wilde naast zijn woonhuis een fabriek met een oosterse uitstraling, vanwege de herkomst van de verwerkte tabak. Op advies van een Italiaanse kennis gaf hij het pand een eveneens exotische naam: Palazzo.

Welk sigarettenmerk er werd geproduceerd, is niet duidelijk. Het pand wordt in de volksmond wel aangeduid als de Turmac-fabriek, maar volgens beheerder F. Wienk van de Turmac Historische Collectie in Zevenaar is dat een misverstand. De verwarring, denkt hij, kan zijn ontstaan door de oosterse afbeeldingen op de Turmac-pakjes.

Mogelijk liet Weurman zich inspireren door de in 1909 in Dresden gebouwde markante 'sigarettenmoskee' Yenidze, waar een paar duizend arbeiders in oosterse stijl sigaretten draaiden. Inmiddels is dit stukje 'Bosporus aan de Elbe' omgezet in kantoorruimte.

In Naarden is het niet anders. Tal van bedrijven hebben inmiddels in het pand gehuisd, maar het uiterlijk vertoon heeft daar niet onder geleden: te midden van de woonhuizen is het helwit gepleisterde gebouw met mintgroene dakgoten en kozijnen een opvallende, haast dwaze verschijning.

Al van afstand is het pakweg 17 meter hoge achtkantige minaretje zichtbaar. Bovenop de minaret en het uivormige dak van de erker aan de voorkant staan een vergulde bol en maansikkel. Hoe verder uit het zicht, hoe westerser het gebouw: achteraan is een nondescript sheddak zichtbaar, een zaagtandendak dat we van meer fabrieken kennen. Mooi aan deze koekenbakkersmoskee is eigenlijk alleen het smeedijzeren hek met oosterse en art nouveau-motieven.

Toch is de namaak-moskee sinds twee jaar een beschermd monument, 'wegens cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde als een uitwendig nagenoeg gaaf gebleven en karakteristiek voorbeeld van een sigarettenfabriek uit het eerste kwart van de 20ste eeuw, opgetrokken in neo-moorse stijl'. Aldus het rapport dat de Rijksdienst voor de Monumentenzorg opmaakte.

Gegadigden kunnen dus niet zomaar de minaret omzagen of de erker aan de voorkant vervangen. Voor een echte moskee lijkt het bedrijfspand minder geschikt. Er wonen kan wel, maar dat is toch prijzig. Gezien de oriëntaalse uitstraling is de 'moskee' misschien wel het meest geschikt voor een coffeeshophouder die wil uitbreiden in een rustige buurt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden