Te koop: Guatemalteekse baby voor 150 gulden Adoptiebaby's uit Guatemala

Iedere vrijdag, als het bezoekuur is afgelopen, moet María Catarina Socop-Cobosh weer voor een week afscheid nemen van haar dochtertje....

Van onze verslaggever

Art van Iperen

GUATEMALA-STAD

Een keer per week reist María naar de andere kant van Guatemala-stad om haar dochtertje in een streng beveiligde crèche te bezoeken. 'Het is net een gevangenis. Ik mag geen eten of snoep meebrengen, want de directie zegt dat de kinderen daar ziek van worden. Ik mag niet met Clarisa gaan wandelen, want de directie is bang dat ik haar dan ontvoer of zo. Zodra ik weer buiten sta, kan ik me niet meer goed houden.'

María Socop-Cobosh (25) werd vorig jaar mei, onmiddellijk na de geboorte van Clarisa, slachtoffer van de adoptiemaffia in Guatemala. Een klein netwerk van corrupte advocaten, notarissen, ambtenaren, artsen, verpleegsters, vroedvrouwen en 'bemiddelaarsters' strijkt elk jaar naar schatting twintig miljoen dollar op bij de afhandeling van illegale adopties naar het buitenland.

'Het is een uiterst lucratieve handel. Vooral voor de advocaten en notarissen die zich er volledig op toeleggen. Die verdienen gemiddeld tienduizend dollar per Guatemalteeks kind dat in het buitenland wordt geadopteerd', schat Dinora Chavarria, juridisch medewerkster van Casa Alianza, een internationale stichting die straatkinderen in Midden-Amerika opvangt en verdachte adopties probeert te verhinderen.

Na Rusland, China en Zuid-Korea is Guatemala (twaalf miljoen inwoners) de grootste leverancier van adoptiekinderen ter wereld. Per jaar worden er ruim tweeduizend baby's in Guatemala geadopteerd. Ruim 80 procent door echtparen in de Verenigde Staten. De rest komt in Canada, West-Europa en Israël terecht.

In Midden-Amerika was tot twee jaar geleden Honduras de grootste leverancier van adoptiekinderen. Maar toen de autoriteiten in Tegucigalpa de wetgeving verscherpten, ontwikkelde buurland Guatemala zich tot het belangrijkste adoptieland op het westelijk halfrond.

'Wij nemen het hier niet zo nauw met normen en waarden. Er zijn hier geen specifieke adoptiewetten', legt Hector Dionicio uit. Hij is coördinator van de juridische afdeling van Casa Alianza. 'In 1995 werden in Guatemala maar ongeveer vierhonderd kinderen geadopteerd. Toen Honduras het net sloot, vervijfvoudigde dat aantal tot boven de tweeduizend Guatemalteekse baby's in 1997.'

Volgens Casa Alianza deinst de adoptiemaffia in Guatemala nergens voor terug om aan baby's te komen. Elke baby is handel en hoe kleiner ze zijn, hoe meer ze volgens Dionicio opbrengen. 'Een Amerikaans echtpaar stuurde onlangs een baby terug, omdat het kind geestelijk gehandicapt bleek te zijn, hoewel een corrupte arts het kind hier volledig gezond had verklaard. Afgezien van de vraag of het paar immoreel handelde door het kind af te wijzen, is het duidelijk dat de smokkelaars geen scrupules hebben.'

Handlangers van de maffia struinen afgelegen dorpen af om baby's voor omgerekend 150 gulden te kopen of te stelen. In de hoofdstad gaan ze voorzichtiger en geraffineerder te werk. María Socop-Cobosh is volgens Casa Alianza een schoolvoorbeeld van de manier waarop de adoptiemaffia te werk gaat. Toen ze zes maanden zwanger was van een getrouwde man die haar liet barsten, werd ze benaderd door een vrouw, Rosa Flores, die haar vertelde dat ze een advocaat kende die haar wel wilde helpen. 'Ze beloofde dat hij het ziekenhuis zou betalen. Over adoptie werd met geen woord gerept', vertelt María.

'De volgende maand nam die mevrouw me mee naar de advocaat en die vertelde me dat het mij aan niets zou ontbreken.' María moest op een blanco vel papier een afdruk van haar rechterduim achterlaten. Ze vond dat wel een beetje vreemd, maar ze vond het allang best dat iemand het ziekenhuis betaalde, want anders had ze de rekening nooit kunnen voldoen.

'Toen de weeën begonnen, bracht Rosa Flores me naar het Sanatoria Colonial. Na de bevalling werd mijn meisje weggehaald. Toen ik vroeg of ik haar mocht zien, zeiden ze: ''Dat is in dit ziekenhuis verboden.'' Na een paar dagen mocht ik naar huis. Clarisa bleef in het ziekenhuis.'

Een dag of tien later vroeg María Socop-Cobosh de advocaat of ze haar kind kon terugkrijgen. 'Maar hij zei: ''Dat kost je dan wel achtduizend quetzal, de kosten die ik heb gemaakt voor je bevalling.'' Zoveel geld (2500 gulden, red.) heb ik nog nooit gehad. ''Dan ga ik door met de adoptieprocedure'', zei de advocaat. ''Kijk maar, je hebt ermee ingestemd.'' '

Dinora Chaverria is redelijk optimistisch en verwacht dat de rechter binnenkort besluit dat María haar dochtertje terugkrijgt. 'We hebben al twee zaken gewonnen en voor María ziet het er ook goed uit. De rechter onderzoekt of ze voldoende middelen heeft om voor Clarisa te kunnen zorgen. María heeft een vaste baan als schoonmaakster en strijkster. Haar vriend werkt in een garage, dus de rechter kan nooit zeggen dat er te weinig geld is. En: het Amerikaanse echtpaar dat Clarisa zou adopteren, heeft laten weten geen belangstelling meer te hebben, omdat ze het zo zielig vonden voor María.'

Arturo Echeverria, directeur van Casa Alianza in Guatemala, weet niet hoeveel zwangere vrouwen jaarlijks in handen vallen van de adoptiemaffia. 'Wij zijn pas een paar maanden bezig met het begeleiden van erin geluisde vrouwen. Tot die tijd konden de vrouwen nergens aankloppen. Je moet ook niet vergeten dat veel vrouwen hier analfabeet zijn en zich snel laten imponeren door papieren en babbels van advocaten.'

Unicef, het kinderfonds van de Verenigde Naties, is minder terughoudend. In het rapport Kinderhandel en Internationale Adopties in Guatemala stelde het in juli vast dat er vorig jaar ruim 2300 internationale adopties in Guatemala plaatsvonden. 'Legale adopties zijn er de uitzondering. Illegale methoden als het ontvoeren van baby's, het vervalsen van geboortebewijzen, het kopen en doorverkopen van baby's van prostituees of extreem arme gezinnen zijn de dagelijkse praktijk.'

Casa Alianza heeft de laatste weken succesjes geboekt. In navolging van Canada heeft de Amerikaanse ambassade in Guatemala-stad verplichte DNA-tests ingevoerd om vast te stellen of de moeder die een kind laat adopteren de werkelijke biologische moeder is. 'Zonder DNA-onderzoek konden de notarissen en advocaten gemakkelijk voor een paar quetzal een nepmoeder inhuren, die net deed of het gestolen kind van haar was', aldus Hector Dionicio.

Dionicio en Echeverria putten ook moed uit het advies van procureur-generaal Carlos Garcia Regas aan alle rechters adopties naar het buitenland op te schorten, totdat er strengere wetgeving is ontwikkeld om frauduleuze adopties te voorkomen. De regering heeft beloofd begin 1999 een voorstel in te dienen voor een nieuwe adoptiewet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden