Te huur

Voor het project 'Living Architecture' vroeg de Britse filosoof Alain de Botton architecten van wereldfaam een vakantiehuisje te ontwerpen.

Mensen met hoogtevrees zullen even moeten slikken in de Balancing Barn, een vakantiehuisje ontworpen door het Rotterdamse architectenbureau MVRDV in de Engelse streek Suffolk. Het langgerekte gebouw hangt met een helft in de lucht; de andere helft staat op een heuvel. Pontificaal in de zitkamer ligt een glazen paneel in de vloer. Het glas is duimendik, maar je staart wel in een gapend gat van vijf meter diep, boven het gras. Wat ook al niet helpt: het grote gevelraam biedt boven de boomtoppen uitzicht op de weidse heuvels van Suffolk. Boven het grote dakraam drijven grijze wolken in snel tempo voorbij.


De Balancing Barn ('de schommelende schuur') is amper een jaar oud, maar heeft nu al de status van een architectonisch icoon. Het heeft de wow-factor en tegelijkertijd iets geruststellends. Het 30 meter lange huis staat nadrukkelijk onopvallend in een lieflijk landschap met treurende wilgen en statige kastanjebomen. Vanaf de zandweg die naar het hek leidt, is alleen de smalle voorgevel te zien die de vorm heeft van de simpele schuurtjes waarmee het landelijke Suffolk vol staat. Vanaf de zijkant oogt het vakantiehuisje door de zilverkleurige huid als een Airstreamer, de fifties-caravan uit Amerika. Pas vanaf de achterkant biedt het huis de dramatische aanblik van een gebouw dat elk moment kan kantelen.


Het wereldberoemde MVRDV (de Franse president Sarkozy vroeg het bureau om een toekomstvisie voor Parijs te ontwikkelen) ontwierp het gebouw in opdracht van Living Architecture, een Britse non-profit organisatie die 'de vooroordelen wil wegnemen dat moderne architectuur bombastisch en grotesk is', zegt oprichter Alain de Botton, tevens een gevierd schrijver en filosoof. 'We willen laten zien dat hedendaagse architectuur ook mooi en ingetogen, ja zelfs in harmonie met de natuur kan zijn. Daarom hebben we architecten van wereldklasse gevraagd vakantiehuisjes te ontwerpen die we tegen redelijke prijzen verhuren. Zo kunnen gewone mensen eten, drinken en slapen in architectuur die normaal gesproken onbereikbaar blijft.'


In Groot-Brittannië werd onmiddellijk gespeculeerd dat Living Architecture in 2008 was opgericht om prins Charles een hak te zetten. De Britse kroonprins fulmineert met regelmaat tegen moderne architectuur. Geen beter tegengeluid dan de bouw van zo'n buitenissige creatie in de door de prins zo geliefde countryside .


'Nee, het ging ons niet om kritiek op de prins', sust De Botton. 'We wilden alleen laten zien dat nostalgie, en angst voor het onbekende misplaatst zijn. Moderne architectuur kan ook inspirerend zijn, dat is onze boodschap.' En wat betreft de locatie in een beschermd natuurgebied? 'We hebben gezocht naar mooie plekken die even inspirerend zijn als de architectuur.'


De Botton, auteur van wereldwijde bestsellers als Status Anxiety (2004) en A religion for atheists (2011), kwam op het idee voor Living Architecture tijdens het schrijven van The architecture of happiness (2006), het boek waarin hij de impact van gebouwen op de menselijke gemoedstoestand verkent. Voor de praktische uitvoering vroeg hij de directeur van het Serpentine paviljoen, een tijdelijk gebouw in Kensington Gardens in Londen dat elk jaar door een andere wereldberoemde architect wordt ontworpen. In 2004 was de eer aan MVRDV, maar hun ontwerp bleek te complex; het is het enige jaar dat het paviljoen niet werd gebouwd.


Toch twijfelde De Botton, die verantwoordelijk is voor de selectie van de architecten, geen moment bij het gunnen van de eerste opdracht van Living Architecture aan MVRDV. 'Ze denken groots. Daar zit een risico in. Maar als je bijzondere architectuur wilt realiseren, dan moet je bereid zijn risico's te nemen.' Diverse plannen van MVRDV werden om financiële redenen afgeblazen, zoals een complex van boomhutten, een geheel glazen huis en een ondergrondse bunker. 'Uiteindelijk hebben we precies gekregen wat we willen: een simpel gebouw dat zich schikt naar de omgeving, terwijl de architectuur vooruitstrevend is.'


De Balancing Barn is in alle opzichten een vernuftig gebouw. Dankzij een doordachte constructie wordt de logica getart. Feitelijk is het gebouw niet meer dan een ouderwetse brug van stalen balken. Aan het uiteinde is het met een betonnen contragewicht in de grond verzonken. Een betonnen kelder vormt een stevig fundament waarop de staalconstructie in het midden leunt. 'Als het gebouw te kort boven de grond uitsteekt, is het te braaf. Voor de juiste spanning moet het echt balanceren', zegt uitvoerend architect Gijs Rikken.


Ook is op een doordachte manier invulling gegeven aan de opdracht dat de architectuur moest harmoniëren met de omliggende natuur. De meer dan 1.500 glimmende roestvrijstalen panelen nemen als een kameleon de kleur van de omgeving aan; aan de zijkant wordt vooral het groen van de bomen weerspiegelt, aan de bovenkant oogt het paviljoen blauw en grijs door de weerkaatsing van de lucht. Maar zodra er een zonnestraaltje op valt, verandert het gebouw in een fonkelende diamant.


'Af en toe harmonieert het gebouw met de natuurlijke omgeving', zegt Rikken. Soms eist het juist een autonome plek op, bijvoorbeeld door de zwarte schaduw die het als een zonnewijzer op de grond achterlaat.'


Dat MVRDV, dat bekendstaat om zijn kritische houding, hiermee voorbijgaat aan de opdracht van Living Architecture om architectuur en natuur te laten versmelten, wuift De Botton weg. 'Het huis bevindt zich letterlijk middenin in de natuur, zonder die aan te tasten. Dat is juist onze doelstelling. Met lucht boven je en de grond onder je, de vlammen in de open haard en de regen die tegen het glas spat, kun je alle elementen ervaren. En tegelijkertijd word je omringd door schoonheid geschapen door mensenhanden. Hoe bijzonder is dat?'


Even prikkelend als de buitenkant, is het interieur van Studio Makkink & Bey. De staalconstructie is bekleed met een houten bekisting. Ook de vloeren, muren, plafonds en deuren zijn van hout, waardoor het gebouw van binnen een echte schuur lijkt. Met grote schuifdeuren staat de open keuken in direct contact met de omgeving. Bij binnenkomst sta je meteen naast het keukenblok. De zitkamer is Spartaans ingericht en voelt als een veilige schuilplek hoog boven de grond. Aan de tussenliggende gang van bijna 20 meter liggen vier slaapkamers, die letterlijk een brug vormen tussen de aardse werkelijkheid en het dromerige luchtkasteel.


De sfeer laat zich het best omschrijven als 'countryside meets polder'. Aan de muren hangen replica's van Thomas Gainsborough (1727-1788), de bekende schilder die veel tijd in Suffolk doorbracht. De schilderijen vallen langzaam uiteen in abstracte pixels, met een knipoog naar Piet Mondriaan. De ambachtelijke lampjes van Dick van Hoff en de gebreide poef van Christien Meindertsma zorgen voor een eigentijdse plattelandsesthetiek. De iconische vorm en stoere functionaliteit van de stoelen van Gerrit Rietveld en Ineke Hans sluiten juist naadloos aan bij de heldere architectuur. Het interieur is tot in het kleinste detail doordacht, en daarmee helemaal Dutch design.


Bruut modernisme verpakt in een conceptuele vorm - zelfs voor doorgewinterde liefhebbers van architectuur en design zal de Balancing Barn een veeleisend decor zijn. Maar Living Archtecture beschikt ook over twee vriendelijker vakantiehuizen; een strandhuis van zwartgeteerd hout en een duinhuis van glas en beton. Voor volgend jaar staan twee nieuwe huizen gepland, waaronder het nu al veelbesproken 'kluizenaarshuis' van de Zwitserse architect Peter Zumthor, die dit jaar het Serpentine paviljoen ontwierp. De Botton: 'We willen op den duur zelfs huisjes in het buitenland bouwen.'


Maar eerst is er de oplevering van A room for London, een vrijstaand gebouw dat hangt aan het Southbank Centre, een betonnen kantoorkolos aan de Theems met uitzicht op de Big Ben. Op internet waren de overnachtingen in de eerste helft van 2012 binnen twaalf minuten vergeven, ondanks de prijs van 150 euro per persoon per nacht. Op 19 januari begint de inschrijving voor de tweede helft van het jaar.


Een troost: in de Balancing Barn is voorlopig nog plek.


De Balancing Barn is te huur vanaf 850 euro voor een midweek.living-architecture.co.uk.

Alain de Botton geeft een openbaar interview tijdens het Architectuur Film Festival Rotterdam, op 9 oktober om 11.30 uur, LantarenVenster, Rotterdam.

------------------------------------------------------------------


Nog meer vakantiehuizen

Ook in Nederland zijn designvakantiehuizen te huur. De jonge architect Ira Koers ontwierp in 2009 de Merry Go Round op de Drentse heide. Dit vakantiehuis werd onderscheiden met een Dutch Design Award. Koers keerde het traditionele vakantiehuis binnenstebuiten: de gangen lopen langs de buitenmuren. De slaapkamers, zitkamer, keuken en badkamer bevinden zich naast elkaar in het midden van het vierkante huisje. Het huis is te huur via www.hoordestilte.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden