Tbs-kliniek? 'Ik vond niet dat ik patiënt was'

De Ronde van Witteman: Veranderen mensen door tbs? Nederland 3, 21.05 uur...

ELLEN VAN DEN BOOMGAARD

'Gewetenloosheid was onderdeel van mijn vak. Maar ik vind niet dat je dat gestoord gedrag kunt noemen. Ik werd in de tbs-kliniek behandeld als een zieke', zegt ex-roofovervaller Oosterban. Hij is een van de personen die in de Ronde van Witteman vertellen over hun ervaringen met terbeschikkingstelling.

Oosterban pleegde verschillende gewapende overvallen en kreeg daarvoor tien jaar tbs. Waarom? 'Door de kilheid waarmee ik het deed en het gemak waarmee ik na de overval in een ander persoon veranderde.' Tbs heeft hem niet geholpen. Hij wilde niet behandeld worden, want hij was niet ziek. En spijt over wat er gebeurd is, heeft hij niet. 'Ik heb een prima leven gehad.'

Ook Hendriks, een man die op zeventienjarige leeftijd een pedofiel doodsloeg, vindt niet dat de bijna zes jaar tbs hem heeft geholpen. 'Wat behandeling? Ik deed daar niet aan mee. Ik vond niet dat ik patiënt was. Ik zou het weer doen als iemand mijn zoontje seksueel zou benaderen. De dader kan er voor honderdduizend procent zeker van zijn, dat hij over vijfhonderd plekken wordt verdeeld.'

Een vrouw die twee baby's ombracht, van wie een van haar zelf, vindt wel dat tbs haar heeft geholpen. 'Ik heb iets misdadigs gedaan, maar ik was tevens ziek. Bij alleen gevangenisstraf zou ik geen baat hebben gehad. In de tbs-kliniek ben ik mezelf tegengekomen.'

Witteman is niet alleen in gesprek met voormalige tbs'ers. Ook spreekt hij met prof. H. van Marle, geneesheer-directeur van het Pieter Baan Centrum (de justitiële observatiekliniek in Utrecht), en een vrouwelijk slachtoffer van een tbs'er die het delict pleegde tijdens zijn proefverlof. Volgens haar was op een mijl afstand te ruiken dat het om een 'gestoord iemand ging'.

Zij neemt het de deskundigen kwalijk dat zo iemand een weekend op proefverlof is zonder dat er wordt gecontroleerd waar hij uithangt. 'Ik ben voor levenslang. En als hij niet mee wil werken aan de behandeling, dan is het toch hij òf wij?', zegt ze geëmotioneerd.

Van Marle vindt dat er geen 'onaanvaardbaar risico' wordt genomen met het vrijlaten van zo'n persoon. 'Het doel is iemand terugbrengen in de maatschappij.' Aan een weekendje onbegeleid vrij zijngaat veel zorg en begeleiding vooraf, zegt Van Marle. 'Maar soms blijkt dat kleine stapje toch te groot. Het systeem, iedereen die de beslissing heeft genomen is daar dan verantwoordelijk voor. Maar dat is geen reden om het systeem op te heffen. We geven geen levenslang. Tuurlijk denk ik wel eens dat iemand levenslang moet krijgen. Maar na negen jaar binnen zitten en een behandeling die niet aanslaat, kan de rechtbank zeggen: het is welletjes zo.'

Ellen van den Boomgaard

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden