Taylor neemt hoofdrol in wankele leiding Liberia

De drie sterkste krijgsheren van Liberia hebben gisteren in de Ghanese hoofdstad Accra een akkoord gesloten over een gezamenlijke regering....

Van onze buitenlandredacteur

Wim Bossema

AMSTERDAM

Charles Taylor trekt toch nog aan het langste eind in Liberia. Vijf jaar lang weerstond hij aanvallen van vijandige krijgsheren en bombardementen door de Westafrikaanse vredesmacht. Een interim-regering zonder hem bleek een loze huls. Nu hebben zijn tegenstanders zich bij het onvermijdelijke neergelegd. In de nieuwe presidentiële raad zal hij in feite het machtigste lid zijn.

Het voorzitterschap van de raad laat Taylor over aan een zeer gerespecteerde oude heer, Chief Tamba Tailor, traditioneel leider van de Gola en Gissi. Tailor is de negentig al gepasseerd. Hij moet het symbool van nationale verzoening zijn, terwijl de krijgsheren de dienst uitmaken. Taylor beschouwt zich als de eerste vice-voorzitter en kreeg de portefeuilles Nationale Veiligheid, Buitenlandse Zaken en Landbouw.

Zijn twee sterkste vijanden, met wie hij op 21 december een staakt-het-vuren sloot, nemen deel aan de raad. Alhaji Kromah van Ulimo (Verenigde Bevrijdingsbeweging voor Democratie) krijgt Financiën, Economie en Binnenlandse Zaken. Hezekiah Bowen van de Strijdkrachten van Liberia (ASL), het vroegere regeringsleger, is verantwoordelijk voor ontwapening en de vorming van een nieuw leger.

Bowen vecht overigens de aanspraken van Taylor op het eerste vice-voorzitterschap aan. 'Wij zijn het in principe eens dat Tailor voorzitter is en dat de vijf anderen gewone leden van de raad zijn', zei hij.

Het vijfde lid van de raad is de leider van de burgerbeweging Nationale Conferentie van Liberia, Oscar Quiah. Hij moet zorgen voor de terugkeer van meer dan een miljoen vluchtelingen in de buurlanden en binnen Liberia. De helft van de bevolking is in de vijf jaar van chaos en bloedbaden van huis weggevlucht. Het zes lid is Tom Woewiyu, Taylors vroegere minister van Defensie die overliep.

De strijdende partijen in Liberia hebben eerder akkoorden gesloten, steeds onder druk van de buurlanden. Het bleken keer op keer loze beloften. Taylor weigerde genoegen te nemen met een plaats op het tweede plan. Hij lijkt nu genoeg concessies te hebben losgekregen om het experiment van een coalitieregering aan te durven.

Op kerstavond 1989 begon Taylor vanuit de bergen een opstand tegen de harde militaire dictator Samuel Doe. Vlak voordat zijn strijders - uitgedost in de meest bizarre kledij - de hoofdstad Monrovia konden innemen, grepen de buurlanden in. De opstand was toen al ontaard in wilde etnische moordpartijen. Taylors strijders namen wraak op alle leden van de Krahn, het volk van Samuel Doe. De Westafrikaanse vredesmacht stopte de moordpartijen, maar kon niet voorkomen dat Liberia het strijdtoneel werd van steeds meer krijgsheren met hun legertjes.

De Liberiaanse burgeroorlog werd het schrikbeeld voor West-Afrika. Alle partijen maakten zich schuldig aan grove schendingen van de mensenrechten. In de chaotische strijd zijn waarschijnlijk 150 duizend mensen gedood, verreweg de meesten burgers. De verdenking van hulp aan een van de vijandige groepen was vaak genoeg voor standrechtelijke executie.

Nog deze week vertelden vluchtelingen die in Liberia's tweede stad Buchanan aankwamen tegen een verslaggever van het persbureau AP hoe jonge mannen door NPFL-strijders werden doodgeschoten omdat ze weigerden mee te vechten tegen het AFL. Sommige vluchtelingen zeiden dat ze met touwen aan armen of benen aan bomen waren gehangen.

De vredesmacht Ecomog werd georganiseerd door de Economische Gemeenschap van Westafrikaanse Staten (Ecowas). De interventie gold als een experiment in regionale vredeshandhaving. Het Nigeriaanse leger leverde de meeste manschappen en domineerde Ecomog weldra.

Het uitblijven van een politieke oplossing zorgde voor grote verdeeldheid en wrevel bij de lidstaten van de Ecowas. De Nigerianen hielden Taylor verantwoordelijk voor het voortduren van de oorlog en kozen partij voor de interim-regering, die na de moord op president Doe was gevormd.

Voor veel landen was de grens bereikt toen de burgeroorlog oversloeg naar Liberia's buurland Sierra Leone. Om de Ecowas te ondermijnen, steunde Taylor de verzetsbeweging van Foday Sankoh in dat land. Sierra Leone raakte geheel in de greep van het geweld, zoals eerder Liberia. De recente ontvoeringen van buitenlanders brachten het drama in Sierra Leone weer in het nieuws.

Ecomog raakte bovendien in diskrediet door bombardementen op hulpkonvooien voor de hongerende bevolking in 'Taylorland' in 1993. (Het NPFL beheerst het grootste deel van oost-Liberia, Ulimo het westen, AFL het noordwesten en de interim-regering onder bescherming van Ecomog een smalle kuststrook met de steden Monrovia en Buchanan). De hulp schond het embargo dat Ecomog tegen Taylorland had afgekondigd. Hulp en wapens kwamen uit Burkina Faso, Taylors enige bondgenoot, terwijl het buurland Ivoorkust een oogje toekneep.

In de loop van 1994 werd duidelijk dat de militaire junta in Nigeria, die zich met moeite staande houdt tegen een democratische burgerbeweging, de interventie in Liberia niet veel langer kon volhouden.

Volgens het blad Africa Confidential vond in november een geheime ontmoeting plaats tussen Taylor en Nigeria's sterke man generaal Sani Abacha in de Nigeriaanse hoofdstad Abuja. De Ghanese president Jerry Rawlings zou daarbij aanwezig zijn geweest. Toen zou de basis zijn gelegd voor een nieuw bewind met een hoofdrol voor de verguisde Taylor.

Het gevaar is echter groot dat de koerswijziging te laat komt. De coalitie van gezworen vijanden zal wankel zijn. Vier andere gewapende groepen verlieten het overleg een week geleden woedend. Bowen wacht een scheuring in zijn AFL, omdat belangrijke commandanten zich tegen elk vergelijk met Taylor verzetten. Het nieuwe bewind zal het hoofd moeten bieden aan een nieuwe wildgroei van milities en benden plunderaars.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden