Tatata!

Ik chillde hem met mn tanga op centje, maar het was daar tantoe kowroe dus we gingen loessoe.


Wat u zegt: een hoofdbrekertje.


Het was een van de vertaalopgaven in Tatatataal!, het nieuwe 'Theatertaalspel' van cabaretier Erik van Muiswinkel bij de NTR, dat ditmaal in het teken stond van de taalontwikkeling na de 'turbotaal' van de jaren tachtig. Sms-taal, straattaal en andere nieuwigheden die het dagelijks leven zijn ingeslopen.


Op een Haarlems podium speelden dinsdag de drie 'taalgevoelige theatertalenten' Frank van Pamelen, Jan J. Pieterse en Pieter Derks om de 'taalbokaal'. Een competitie zonder werkelijke strijd, ook al wordt een spookpuntentelling (met letters in plaats van cijfers) bijgehouden door 'de aan het programma toegewezen gedelegeerd taalraadscommissaris dr. Craeybeckx'. Die nimmer in beeld komt en vermoedelijk een slapend bestaan leeft, maar kennelijk nog voldoende jong van geest is om de sms-taal van de scholier te bevatten. Zelf zou hij het ook sms'en: LJNGM, oftewel 'Laat je niet gek maken'. En: BNTEO - Be Nice To Each Other.


Taal op tv, het is er vooral in de vorm van spelletjes en quizzen. De ongeletterden hebben hun dagelijkse portie Lingo (waarin het maandag zanger Dries Roelvink maar niet wilde lukken om woorden van acht letters in de vijf vakjes te persen), de schoolmeesters hadden lange tijd het Vlaams-Nederlandse Tien voor taal.


En dan is er natuurlijk het jaarlijkse hoogtepunt het Groot dictee der Nederlandse taal, de jaarlijkse spellingsstrijd tussen Vlaanderen en Nederland, georganiseerd door deze krant.


In Tatatataal! geen haarkloverij rond de spelling van 'Przewalskipaard' of 'derdegeneratieallochtoon', maar een ode aan de Nederlandse taal die moet 'schitteren in al zijn glorie'.


Schoolmeesters worden er geweerd, de eventuele ergernis over tenenkrommende 'vervaagtaal' als 'dan heb ik zoiets van', 'een soort van' of 'zeg maar' wordt verpakt in milde ironie.


De kandidaten (vorige week onder anderen Ivo de Wijs) dienen te improviseren en hun taalkunstjes vooral met verve te vertonen. Dat wordt dus veel 'plezierdichten', de ollekebollekes liggen op de loer. Aan een zekere stoffigheid valt met dit onderwerp kennelijk niet te ontkomen. Soms is het ook allemaal net iets te geforceerde 'humor om te lachen'.


Daar is dan al gauw de woordspeling, in een gedichtje: 'Na het plan voor dikke mensen/ om te betalen voor twee stoelen/ kwam het plan een heel nieuw vliegtuig te bouwen/ Maar dat kwam niet van de grond.'


Een 'impressie': 'Als ik een man alleen/ op het viaduct van de afsluitdijk/ naar alle auto's zie zwaaien/ rijzen bij mij twee vragen/ Waarom?/ Waarom?


Toch waren de eerste twee afleveringen de moeite waard, mede door de aangenaam vlotte vaart die Van Muiswinkel er in weet te leggen en de taalvaardigheid van enkele deelnemers.


En zo leerde de argeloze leek toch ook maar mooi wat een 'keukenklauwer' is. Geen keukendief, maar een volwassen man die bij zijn moeder is blijven wonen. Een 'pufmaatje' is geen buddy voor astmapatiënten, maar een 'bevallingscoach', en 'tegensporrelig' is geen zeilterm, maar een synoniem voor 'recalcitrant'.


Om met dr. Craeybeckx te spreken: chill.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden