Nieuws

Tata Steel maakt harde afspraak met overheid en belooft uitstoot giftige stoffen met helft terug te dringen

Tata Steel zal de uitstoot van giftige stoffen van zijn staalfabriek op korte termijn met meer dan de helft verminderen. Dit met het oog op de volksgezondheid van de omwonenden. Het bedrijf heeft daarover harde afspraken gemaakt met de overheid.

Yvonne Hofs
De fabrieken van Tata Steel bij IJmuiden. Het RIVM concludeerde in september dat in de woonwijken rondom het terrein meer schadelijke stoffen voorkomen dan eerder was aangenomen. Beeld ANP / Ramon van Flymen
De fabrieken van Tata Steel bij IJmuiden. Het RIVM concludeerde in september dat in de woonwijken rondom het terrein meer schadelijke stoffen voorkomen dan eerder was aangenomen.Beeld ANP / Ramon van Flymen

De uitstoot van kankerverwekkende PAK's (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) zal vóór april 2022 met bijna 50 procent dalen, belooft Tata. Uiterlijk eind 2023 moet ook de emissie van het zware metaal lood met 70 procent zijn afgenomen, schrijft staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Steven van Weyenberg in een Kamerbrief. Voor beide percentages geldt de uitstoot van 2019 als uitgangspunt.

De Rijksoverheid en de provincie Noord-Holland hebben het staalbedrijf de afgelopen maanden flink onder druk gezet. De aanleiding daarvoor was een alarmerend onderzoek van het RIVM dat in september naar buiten kwam. Metingen in woonwijken rondom de staalfabriek tonen aan dat daar veel meer schadelijke stoffen voorkomen dan eerder was aangenomen. Het gaat daarbij vooral om zware metalen en PAK’s.

Op sommige plekken in Wijk aan Zee, Beverwijk, Velsen en IJmuiden zijn de aangetroffen concentraties lood twee keer zo hoog als de volksgezondheidsnormen toelaten. Omwonenden van de staalfabriek lijden vaker aan chronische hart- en longaandoeningen dan elders. Een rondvraag onder lokale GGD’s en huisartsen maakte dit voorjaar duidelijk dat mensen die onder de rook van de staalfabriek leven vaker kampen met buik- en maagklachten, misselijkheid, last van de ogen, pijn op de borst, hoofdpijn, duizeligheid en benauwdheid.

Opgekrikt

De staalgigant kwam eind vorig jaar met een eigen plan om de schadelijke emissies van de fabriek te verminderen. Het bedrijf stelde toen voor de uitstoot van lood vóór eind 2025 met 70 procent terug te dringen. Volgens de nieuwe afspraken met de overheid moet dat doel dus twee jaar eerder bereikt zijn. De PAK-emissies zouden volgens het oorspronkelijke plan van Tata vóór 2023 met 30 procent omlaag gaan. Die doelstelling is opgekrikt naar 50 procent en negen maanden naar voren gehaald.

Als Tata Steel zich niet aan de reductieafspraak houdt, overweegt de overheid nadere (dwang)maatregelen. Vooruitlopend daarop scherpt de provincie Noord-Holland de milieuvergunningen van de staalfabriek aan. Hoe de controle en handhaving precies geregeld worden, is echter niet duidelijk. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG), die namens de provincie moet controleren of Tata Steel zich aan de milieuvergunningen houdt, kon die vraag woensdag nog niet beantwoorden. Normaal gesproken meet en rapporteert Tata Steel zelf zijn emissies en controleert de overheid die slechts steekproefsgewijs. Ook is niet duidelijk welke sancties de overheid denkt op te leggen als Tata Steel in gebreke blijft.

Teleurstellend

Het RIVM zal volgend jaar twee keer het niveau schadelijke stoffen in de omringende woonwijken meten om na te gaan of de toestand verbetert in vergelijking met de ‘nulmeting’ van september jongstleden. De resultaten van die depositie-onderzoeken zijn echter niet eenvoudig terug te rekenen tot de uitstoot van de fabriek. Hoe de uitstoot van een bepaalde stof uit de fabriekspijp zich verhoudt tot de depositie van dezelfde stof in de omgeving is namelijk niet bekend. Die berekening is complex, omdat weersomstandigheden, zoals de gemiddelde windrichting, daarvoor heel bepalend zijn. Daardoor is ook onduidelijk hoeveel de schadelijke uitstoot van de fabriek minimaal moet afnemen om de bewoners te vrijwaren van gezondheidsrisico’s.

Linda Valent van de dorpsraad Wijk aan Zee komt al dertien jaar op voor de belangen van de omwonenden. Zij is blij met de aangescherpte emissiedoelen voor lood en PAK's, maar vindt dat de overheid veel méér kan doen om de omwonenden te beschermen. ‘Tata Steel vraagt en krijgt de komende jaren heel veel overheidssubsidie om zijn CO2-uitstoot te verminderen voor de klimaatdoelen. Het is teleurstellend dat de overheid geen gezondheidsvoorwaarden stelt aan die subsidies, zoals de eis dat Tata in ruil voor dat overheidsgeld óók de emissies van zware metalen en PAK's verder omlaag brengt.’ Het steekt haar dat de verouderde cokesfabrieken van Tata zeker tot 2030 blijven draaien. ‘Die zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van de PAK-uitstoot en daar gebeurt dus niks aan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden