NieuwsPrijsverschillen openbaar vervoer

Tarievenchaos in openbaar vervoer kost reiziger miljoenen

Consumenten betalen elk jaar miljoenen te veel voor reizen met het openbaar vervoer omdat de tariefsystemen van de verschillende vervoerders niet op elkaar zijn afgestemd. De prijsverschillen kunnen oplopen van een euro voor een enkele rit tot tientallen euro’s per maand bij een abonnement, valt op te maken uit onderzoek van reizigersvereniging Rover.

Inchecken bij overstap naar een andere vervoerder op het perron van Arnhem CS. Beeld Marcel van den Bergh

Rover signaleert een aantal nadelige effecten in het huidige tarievenstelsel. Het kan zomaar gebeuren dat twee reizigers op hetzelfde traject uiteenlopende bedragen betalen. Een ritje met de trein van Venlo naar Blerick bijvoorbeeld kost de klant bij Arriva 1,38 euro zonder korting, terwijl de NS vier minuten later 2,40 euro in rekening brengt.

Al langer een steen des aanstoots is de ‘overstapboete’, het verschijnsel dat iedere vervoerder opnieuw een basis- of instaptarief rekent als de klant van vervoersaanbieder wisselt. Reizigers blijven ook klagen over ‘spitsstraf’. Wie ’s ochtends vroeg in de daluren (voor 6.30 uur) bij de ene vervoerder instapt met korting is het volle pond kwijt als hij daarna in de spits moet overstappen naar een andere aanbieder. Wie bij dezelfde vervoerder blijft behoudt bij een overstap zijn dalurenkorting.

Het loont soms om de langzaamste route te nemen naar een bestemming met een enkele vervoerder, aldus Rover, dan een snellere verbinding te kiezen waarbij een overstap tussen tram, metro of bus en trein komt kijken. In Amsterdam bijvoorbeeld kan een langere route 70 procent goedkoper uitvallen dan de snelste weg.

‘Die verschillende tarieven vallen niet uit te leggen aan de reiziger’, zegt directeur Freek Bos van Rover. Zijn belangenclub pleit voor ingrepen die de tekortkomingen van de ov-chipkaart en de ondoorzichtigheid van de tarieven tegengaan. Het dubbele basistarief bij overstappen moet verdwijnen, net als het kortingsverlies bij een overstap in de spits voor wie in de daluren aan een reis is begonnen.

‘We vinden verder dat abonnementen geldig moeten worden voor alle vervoermiddelen. Nu moeten reizigers vrijwel overal aparte abonnementen afsluiten als ze gebruik willen maken van lokaal vervoer én de NS’, stelt Bos. Hij hekelt het hoge basistarief dat de NS hanteert. ‘Zo krijg je automobilisten de trein niet in, zeker niet op de kortere afstanden.’

De wensen van Rover zouden voor een deel de weeffouten repareren die ontstaan zijn na de introductie van de ov-chipkaart, een kleine vijftien jaar geleden. De belofte destijds was dat de reiziger nu kon afrekenen per afgelegde kilometer, ongeacht van het vervoermiddel of de vervoerder. Door de incheck- en uitcheckgegevens af te lezen kon bepaald worden welke route was afgelegd en met welke vervoerders, en de ritopbrengst onderling verdeeld.

Zo’n ‘enkelvoudige check-in, check-out’ is er evenwel nooit gekomen. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven liet vorig jaar weten dat ze de vervoerders op het spoor niet alsnog tot invoering gaat dwingen. Ze vindt de ontwikkelingskosten (22 miljoen euro) en de uitgaven voor vijftien jaar onderhoud (104 miljoen) niet opwegen tegen de baten (14 miljoen). Bert van Wee, hoogleraar Transportbeleid aan de TU Delft, vindt dat verkeerd. ‘De reiziger moet centraal staan, niet de vervoersbedrijven’. Het CDA heeft er in de Tweede Kamer voor gepleit dat de regering het enkelvoudig in- en uitchecken toch mogelijk moet maken.

De ondoorgrondelijke wegen van het openbaar vervoer

Gods wegen zijn duister en zelden aangenaam, noteerde reisschrijver Bob den Uyl ooit. Maar die van het openbaar vervoer in Nederland zijn ook niet altijd even prettig. Waarom is een reis met de trein duurder dan dezelfde reis met de bus? Waarom kost het extra om met meer dan één vervoermiddel je bestemming te bereiken? Het zijn weeffouten die de consument veel geld kosten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden