Tante Hannie

Afgelopen maandag overleed Hannie Lips, beter bekend als Tante Hannie. Tante Hannie van de KRO zwaaide ten afscheid altijd op kenmerkende wijze naar de kinderen voor de televisie: zij bewoog haar handen, handpalmen geopend naar de camera, kruislings langs elkaar heen. Ik heb deze vorm van zwaaien - terecht omschreven als 'iconisch' - nadien nooit meer waargenomen; noch heb ik zelf deze zwaaiwijze na Tante Hannies afscheid van de televisie ooit nog toegepast.


Hannie Lips volgde in 1954 Mies Bouwman op als tv-presentatrice. Maar op 3 februari 1955 ging haar loopbaan pas echt van start, toen ze de poppenserie Dappere Dodo mocht aankondigen - en vervolgens, al zwaaiend, weer afkondigen.


Dit deed zij eenmaal per maand op de late woensdagmiddag. En toch wist Hannie Lips ondanks die schaarse frequentie de geliefde tante van alle Nederlandse kinderen te worden - kom er tegenwoordig nog maar eens om.


Tante Hannie stond aan het begin van een nieuw tijdperk, dat van de televisie. In 1955 waren er in Nederland 16 duizend tv-toestellen, op 14 november 1961 werd het miljoenste toestel aangesloten. Daarna duurde het niet lang meer of de televisieloze huiskamer was een zeldzaamheid.


Tv maakte van Nederland een ander land - het medium opende de wereld voor een diep in zichzelf verzonken natie.


In de Volkskrant stond gisteren een interessant interview van Jonathan Witteman met Tyler Cowen, Amerikaans hoogleraar economie en door Foreign Policy uitgeroepen tot no. 72 op de lijst van honderd meest invloedrijke denkers. Cowen schreef The Great Stagnation, waarin hij de technologische stagnatie sinds 1955 behandelt. Tussen 1885 en 1955 vond de mens van alles en nog wat uit, daarna kwam de klad erin.


Als Tyler Cowen gelijk heeft, stond Tante Hannie niet alleen aan het begin van een nieuw tijdperk, maar vormde zij tevens de afsluiting van een voorafgaande era, dat van de grote technologische doorbraken die het leven van de mens ingrijpend veranderden.


Wie had dat kunnen denken? Tante Hannie stond, zonder het zelf te beseffen, te zwaaien op een kruispunt der tijden.


Behalve tv was er in 1955 kraanwater, hadden we het spoeltoilet en het stoomstrijkijzer alsmede diverse nuttige geneesmiddelen, kon je met het vliegtuig naar Amerika of met de auto naar Spanje en stond er in elk huis een koelkast - het duurde in West-Europa overigens een jaar of tien langer dan in Cowens Amerika voor al die heerlijkheden ook daadwerkelijk binnen het bereik van de grote massa kwamen.


Na 1955 was de technologie voorhanden die een welvaartssprong mogelijk maakte en daarmee het grote genieten: in keurig gestreken broek voor de buis met een frisdrankje uit de koelkast, zwaaien naar tante Hannie, sanitaire stop op het spoeltoilet. Op tafel de brochures voor de volgende zonvakantie of de folder van de nieuwe auto.


Intussen even iets nuttigs uitvinden, ho maar.


The Great Stagnation is volgens Wall Street Journal voor het tweede decennium van de 21ste eeuw wat Friedmans The World is Flat was voor de eerste: een aanjager van debat en ijkpunt voor maatschappijvisie. Ik denk dat dat wel zal meevallen: Cowen kondigde in de Volkskrant alweer het einde van de grote stagnatie aan. Internet gaat écht belangrijk worden en een nieuwe golf van technologische doorbraken zal volgen.


We zwaaien het tijdperk van de grote stagnatie alweer vaarwel, vooruit gaat het, altijd maar vooruit.


Nog eenmaal zwaai ik naar Tante Hannie.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden