Tante Emmy

Foto ap

Ze woonde in dezelfde flat, had geen gezin en was al op leeftijd. 37 jaar geleden, toen mijn vader net met zijn gezin was herenigd in Nederland, stond buurvrouw Emmy aan de deur met wat speelgoed voor de koters.

Mijn ouders lieten haar binnen, dronken samen koffie en raakten bevriend. Toen ik jaren later werd geboren hoorde ze al bij de familie. Tante Emmy heette ze voortaan.

Tante Emmy zat jaarlijks op 5 december bij ons op de bank. 'Sinterklaas en de Pieten hadden haast', zei ze als ik met een fantasieloze paupersurprise thuiskwam van school. 'Ze komen niet.' Dan haar tas erbij: maar hij heeft wel iets voor jullie meegebracht.

Ook toen ze voor enkele jaren in een andere stad ging wonen bleef ze ons bezoeken. De oudste kinderen nam ze mee naar picknicks. Toen ik iets ouder was mocht ik met haar mee op natuurexcursie - de eerste keer dat ik door een echt bos liep. Met dennenappels, beukennootjes en een reuzenbovist die ik aan flarden schopte tijdens de wandeling.

Diploma-uitreikingen sloeg ze nooit over, op verjaardagen stuurde ze kaartjes en als ze op reis ging kwam ze terug met fotoalbums. Tante Emmy op de Chinese muur, tante Emmy met haar zus in Canada. Ze was in landen geweest die ik nog niet kon aanwijzen op de atlas.

Tante Emmy is nu bijna 100 jaar. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak was ze al een volwassen vrouw. Ze herinnert zich nog veel van die tijd. De verhalen over honger, onderduiken, NSB'ers - ze begint er niet vaak over, maar kan er gedetailleerd over vertellen. Liet een soldaat een granaat exploderen in het meer, dan kwamen de vissen dood naar boven drijven. Suiker en eieren? Dat had je gewild.

Dodenherdenking was voor haar heilig, Bevrijdingsdag ook.

En ik vermoed dat Zwarte Piet ook nog steeds heilig voor haar is. Ik kan het niet zeker weten, maar ik wil er ook niet bij haar over beginnen.

Had ik nu, als ik haar niet kende, na twee jaar racismedebat, haar betrokkenheid bij een exotisch gezin voor 'white saviour complex' aangezien? Een witte vrouw die zielige bruine kindjes beschaving bij wil brengen, omdat een vriendschap met een allochtoon gezin uit de onderklasse haast niet gelijkwaardig kan zijn?

Misschien wilde ze ons ergens wel echt civiliseren - uit liefde, niet uit medelijden. En misschien was dat in mijn geval ook hard nodig. Het etiket 'white saviour' zou haar hoe dan ook tekort doen.

Drie jaar geleden had ik me dit niet afgevraagd. Een jaar geleden maakte ik zelf nog dankbaar gebruik van die term in het racismedebat. Nu begin ik me er ongemakkelijk bij te voelen.

Nadia Ezzeroili schreef voor Vonk over wat haar bezighoudt. Dit is voorlopig haar laatste column hier. Volg haar op Twitter: @NadiaBerberella.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.