Tansikoezjnia tart alleen de kampioen

Het zesde Bijlmer-toernooi heeft een overtuigende zege opgeleverd voor Alexeï Tsjizjov. De wereldkampioen zette zes van zijn negen partijen in winst om en finishte onbedreigd op de eerste plaats....

Ton Sijbrands

Hoe Tsjizjov op de vierde speeldag Hanco Elenbaas van de organiserende vereniging Gandhi in een spectaculaire Kurzpartie versloeg, heb ik vorige week al laten zien. Twee ronden eerder moest hij tegen wereldkampioene Tamara Tansikoezjina aanmerkelijk méér geduld oefenen, alvorens hij zijn collega-titelhouder in een stijlvol klassiek duel tot capitulatie wist te dwingen. Overigens kon Tansikoezjina, met haar voorlaatste plaats en bepaald magere score van 4 uit 9, haar grote voorgangster Zoja Goloebjeva geen moment doen vergeten.

Tsjizjov-Tansikoezjina

(Bijlmer-toernooi 2002)

1.32-28 17-22 2.28x17 12x21 3.37-32 8-12 4.41-37 11-17 5.34-29 6-11 6.40-34 19-23 7.45-40 14-19 8.33-28

Tsjizjov beantwoordt het agressieve openingsschema van de wereldkampioene met een poging het spel in gesloten klassieke banen te leiden. Dat zal geen onverstandige keuze blijken...

8...20-24 9.29x20 15x24 10.31-27 10-14 11.34-30 2-8 12.30-25 21-26 13.39-33 1-6 14.43-39 5-10 15.40-34 10-15 16.34-30 14-20

Waar menigeen eerst 16...17-22 17.28x17 11x31 18.36x27 zou hebben gedaan om vervolgens te kijken of er al dan niet dient te worden geretireerd (18...24-29 en 19...23-28), gaat Tansikoezjina onverdroten voort zich in voorwaartse richting te ontwikkelen. Er was niet eens veel tegen geweest wanneer er een ander soort openingsvariant aan vooraf was gegaan en de zwartspeelster niet voor de rest van de partij aan een randschijf op 26 vastgeklonken had gezeten!

17.25x14 9x20 18.49-43 4-9 19.30-25 17-22 20.28x17 11x31 21.36x27 6-11

Een opmerkelijke, ofschoon niet noodzakelijkerwijs slechte tempozet. Kennelijk gaat Tansikoezjina er vanuit dat Tsjizjov tòch een keer 33-28 zal moeten spelen en de zet 11-17 niet tot in lengte van dagen kan blijven verhinderen. Zij zal per kerende post in het gelijk worden gesteld:

22.25x14 9x20 23.33-28 11-17

Nu kan dit wèl.

24.46-41 17-22 25.28x17 12x21

Op zich logisch en consequent gespeeld. Maar bij het enorme verschil-in-ontwikkeling dat inmiddels is ontstaan (zwart heeft liefst 15 tempi méér!), is het wèl zaak de stand open te houden, en dat zal Tansikoezjina niet lukken.

26.39-33 3-9 27.43-39 24-29

Op vrijwel elke andere zet had wit de stand met 28.33-28 weer klassiek gemaakt.

28.33x24 20x29 29.48-43 9-14 30.39-33 7-12 31.33x24 19x30 32.35x24 14-19

Ook na de vereenvoudiging 32...23-28 33.32x23 18x20 34.37-32 had zwart (ernstig) nadeel gehad. Toch zal Tsjizjov de tekstzet met instemming hebben begroet...

33.38-33 19x30 34.43-39 15-20 35.44-40 20-25 36.40-34!

Zie diagram1

Precies op tijd bezet wit het strategische veld 34.

In de diagramstand heeft zwart nog maar één speelbare zet, daar 36...13-19? of 36...12-17? geforceerd verliest door 37.33-29! Er dreigt dan immers 38.27-22! en 39.29x7/9 +, terwijl op 37...12-17/13-19 zowel het simpele 38.29-24 + als de vernietigende damzet-annex-rondslag 38.39-33!, 39.50-44/45, 40.32x3 en 41.3x13 + mogelijk is.

36...30-35 37.42-38(?)

Wie het partijverloop oppervlakkig naspeelt, zou kunnen menen dat de tekstzet deel uitmaakt van een waterdichte winstgang. Maar er zal zich straks één enkel moment voordoen waarop zwart - vermoedelijk - nog had kunnen ontsnappen. Daarom geloof ik dat 37.50-44! nauwkeuriger was geweest. Er had dan kunnen volgen 37...12-17 (hardnekkiger dan 37...13-19 38.33-28! 12-17 met keuze uit 39.39-33 17-22 40.28x17 21x12 41.33-28 enz. of zelfs 39.42-38 17-22 40.28x17 21x12 41.38-33! 8-13 42.33-28 +) 38.44-40!! 35x44 39.39x50 13-19 40.41-36! en nu zijn er drie (hoofd)varianten:

1) 40...19-24(?) 41.33-28! 24-30 42.28x19 30x39 43.27-22! 18x38 44.42x44 +.

2) 40...17-22 41.47-41! 22x31 42.36x27 8-12 (ook 42...19-24 verliest na 43.33-28 24-30 44.28x19 30x39 45.42-38 enz.) 43.33-28! 12-17 44.28-22! 17x28 45.34-29 23x34 46.32x12! 21x32 47.37x28 34-39 48.42-38 en zwart is betrekkelijk kansloos, bijvoorbeeld 48...26-31 49.12-7! 31-36 50.7-1! 36x47 51.28-23! 47x18 52.1x43! met elementaire eindspelwinst.

3) 40...8-13 41.47-41!! (de zet waar het om draait: wit verhindert 41...19-24? door de kleine combinatie 42.33-29! en 43.32-28! +) 41...17-22 42.50-45! 22x31 43.36x27 19-24 44.33-28! 13-19 (44...24-30 45.28x8 30x39 46.8-2 verliest eveneens, bijvoorbeeld 46...39-43 47.32-28! 21x23 48.42-38 43x32 49.37x19) 45.28-22! (tempodwang!) 45...25-30 46.34x25 23-29 47.22x13 19x8 48.45-40! 29-33 49.27-22! en zwart heeft verre van voldoende compensatie voor de verloren schijf.

37...12-17 38.33-28! 17-22?

Maar na deze schijnbaar gedwongen zet staat Tansikoezjina opnieuw - en ditmaal definitief - verloren. Zij hàd echter moeten offeren met 38...25-30!! 39.34x25 35-40! 40.28x19 13x24. Na 41.47-42 18-23! 42.39-33 (ook het kleurrijke 42.38-33 23-29! 43.42-38 40-44! 44.32-28!!? 21x34 45.50x19 29x38 wint niet meer na 46.19-14 38-43 47.14-10 43-49, bijvoorbeeld 48.28-23 26-31!, 49...17-21!, 50...8-12!! en 51...49-32 =) moet zwart de afwikkeling 42...24-29?, 43...40-44, 44...23-28 en 45...21x34 negeren en 'gewoon' positioneel doorspelen met 42...8-13! Het wordt dan altijd remise, zowel na 43.33-28 23-29! (zonder vrees voor 44.28-22) als na 43.41-36 13-18! 44.33-28 23-29 enz. (met nog minder vrees voor 45.27-22, 46.36-31 en 47.28-22).

39.28x17 21x12 40.39-33! 13-19 41.33-28!

Zie diagram 2.

Zo breit Tsjizjov de zaak alsnog helemaal rond: na 41...8-13 42.41-36 kan zwart het opgeven!

Tansikoezjina verdedigt zich nog inventief door een dubbeloffer te plaatsen, maar redding zit er niet meer in:

41...16-21 42.27x16 18-22 43.28x17 12x21 44.16x27 19-24 45.27-21!! 26x17 46.38-33!

Door één van zijn twee plusschijven te retourneren, trekt Tsjizjov de angel uit het vijandelijke wanhoopsoffensief. Het meest plausibele partijslot luidt nu immers 46...24-30 47.32-28 23x32 48.37x28 30x39 49.33x44 25-30 50.44-40! 35x44 51.50x39 8-13 52.28-23! met winst voor wit, bijvoorbeeld 52...17-22 53.41-37 22-28 54.23x32 13-19 55.32-27 19-24 56.37-32! 24-29 57.39-33!! 29x38 58.32x43 30-34 59.47-41! 34-40 60.43-39! 40-45 61.41-36/39-33 enz.

46...25-30

Opnieuw zoekt de wereldkampioene haar heil in een dubbeloffer!

47.34x25 23-29 48.25-20!

Maar andermaal wordt het dubbeloffer met behulp van een tegenoffer geneutraliseerd!

48...29x27 49.20x29 17-22 50.29-23 8-12 51.47-42

Zwart geeft het op.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden