'Tanja is ónze Tanja. Ze is blij, en ze blijft. Daar kunnen we nog jaren mee vooruit'

Er maakt zich een raar soort chauvinisme van ons meester, als Nederlanders betrokken zijn bij welke ramp of misdaad dan ook, schrijft televisierecensent Jean-Pierre Geelen.

Tanja Nijmeijer (rechts) bij de FARC. Beeld anp

Een explosie, een oerwoud en een wat verwilderde vrouw. Een stem zei: 'Een Nederlands meisje in de jungle van Colombia.' De samenloop berust hopelijk op toeval, maar er zat nauwelijks verschil in deze aankondiging voor de mini-dramaserie Eileen die de VPRO volgende week uitzendt, en de opening van Nieuwsuur, woensdagavond: 'Na een jaar weer een levensteken van Tanja Nijmeijer.'

Het laatste was de aankondiging van 'nieuws' dat de hele dag al door de media ging: de Nederlandse guerrillera uit Denekamp (op wie Eileen is geïnspireerd) had een interview gegeven in het kamp van de FARC, ergens in de jungle van Colombia. De boodschap: ze leeft. En ze blijft.

Nieuws

Het laatste heette objectief 'nieuws', maar de aandacht voor Nijmeijer - woensdag in het NOS-Journaal, Nieuwsuur en nabesproken in Pauw & Witteman - is in wezen niet meer dan een dramatisering ervan. Meisje loopt stage in Colombia, raakt gegrepen door sociaal onrecht en sluit zich aan bij revolutionairen - een gegeven dat tot de verbeelding spreekt van menig scenarist.

In de reportage stak Tanja een riviertje over met houten balken op haar schouder. Ze zong een zoet Spaans strijdliedje over 'de glimlach van de guerrillero'. Ze deed, kortom, de dingen die guerrillero's doen in een oerwoud. Of, zoals de voice-over van het NOS-Journaal quasi-afstandelijk zei: 'Ze babbelt wat met een andere strijder en kookt een maaltje - precies zoals de FARC het graag laat zien.'

En waar de NOS dus vrij klakkeloos in meeging.

Chauvinisme

Het interview illustreerde onbedoeld een merkwaardig soort chauvinisme dat het nieuws kenmerkt. Bij een vliegramp of aardbeving aan de andere kant van de wereld duikt in de berichtgeving al snel de vraag op 'of er Nederlanders bij betrokken zijn'.

De wereld is vergeven van de zieke seriemoordenaars; wanneer er eentje Joran van der Sloot heet, is dat goed voor een jarenlange tournee door de media.

En nu hebben we Tanja. Onze Tanja, waar we nog jaren mee vooruit kunnen, als ze niet ten onder gaat in het strijdtoneel. Waar in eerdere berichtgeving nog weleens onuitgesproken de aanname of zelfs hoop sprak dat ze 'slechts' slachtoffer was van hersenspoeling en tegen haar zin werd vastgehouden, resteert nu het beeld dat ze toch echt zelf heeft gekozen voor haar bestaan in de jungle. Goed dan.

Spaans accent

Ze sprak Denekamps met een Spaans accent, tegen een Colombiaanse journalist die oude Nederlandse kranten had meegenomen. Het ging over bombardementen van het Colombiaanse leger. Het geluid van bommen ('pok, pok') imiteerde ze nogal matig. Maar ze had er in haar loopgraaf twintig horen vallen boven haar hoofd. 'Ik dacht: hier kom ik niet meer levend uit'. Toen dat toch gebeurde, was ze 'een beetje dizzy, een beetje doof'. Haar 'backpak' en bed waren weggevaagd en 'alles was zwart'.

Het ging over eerdere, militante uitlatingen van haar. Logisch, zei ze, een sigaret in de hand: 'Als je hier in de jungle zit en je hoort continu bombardementen en continu geweren - de enige reactie die je hebt als guerrillero is... is: schieten.'

De ware, frêle Tanja van Nieuwsuur oogde stukken frisser dan haar dramaversie Eileen. Ze droeg groene strijdkledij, onder haar baret stak een lange staart; op schoot lag een kalasjnikov. Haar ogen stonden helder, ze keek blij. Gelukzalig haast, met een glimlach op het gezicht. Ze zei: 'Wij gaan door. Het einde van de FARC is niet nabij.'

Tanja is blij en ze blijft. Nederlandse nieuwsmedia zullen ermee moeten leren leven, en hun gedroomde verhalen overlaten aan de dramaturgen van tv-series.

Jean-Pierre Geelen is tv-recensent van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden