Tanden op elkaar is het devies op het Tahrirplein

Op het Tahrirplein zijn de agressieve anti-Mubarakmannen niet te onderscheiden van de agressieve pro-Mubarakmannen.

CAÏRO - 'Mijn moeder zat vanochtend te huilen, maar mijn vader zei: ga maar - je moet gaan.' En dus loopt medicijnenstudent Ahmed Nagla (29) donderdag weer op het Tahrirplein, het 'Bevrijdingsplein'. Onder zijn arm draagt hij een kartonnen bord waarop staat 'Tunesië bedankt' voor het in gang zetten van de Arabische revolutie.


Zijn modieuze bril staat recht op zijn neus, en zijn haren zijn fris gewassen. Ahmed Nagla sliep thuis en was er niet bij toen in de avond en nacht bloedige straatgevechten uitbraken in het hart van Caïro. Het is alsof hij de radicale omslag in de Egyptische revolutie heeft gemist, en is blijven hangen in de vreugdevolle uren van het volksprotest.


'Ik heb op het eerste gezicht weinig te klagen: ik ben bijna dokter, ik heb een werkvergunning voor Australië, ik heb een auto en een appartement. Alleen: ik heb geen vrijheid. Daarom ben ik hier.'


Hij praat rustig, opgewekt bijna. Grijnzend zegt hij: 'Bovendien lopen hier de mooiste meiden rond. Als je er hier een vindt, dan weet je in ieder geval dat ze een goed stel hersens heeft.'


Maar alles wijst er op dat Ahmed Nagla op het verkeerde feest is beland. Het Tahrirplein ligt er donderdag rond het middaguur bij als een sinistere vesting aan de Nijl.


Stukken verband op voorhoofden herinneren aan de felle gevechten die in de nachtelijke uren hebben gewoed. Bij de stenenregens, molotovcocktails en incidentele schoten zijn zeker vijf doden gevallen. Het regime van president Hosni Mubarak heeft in het donker zijn tanden laten zien, daar is iedereen het over eens.


Maar één akelige nacht is niet genoeg om het moreel te breken. Tanden op elkaar en volharden, is het devies op het Tahrirplein. Dozen vol waterflessen, zakken met brood, komkommers en tomaten worden de stadsvlakte op gedragen, tussen uitgebrande auto's door. De aanvoerlijnen over de bruggen zijn nog open - de bendes van Mubarak zijn even naar bed. Rond woestijnkleurige legertanks kijken soldaten verveeld toe. Maar televisieploegen zijn er niet meer, en ook fotografen laten zich er nauwelijks meer zien, nadat cameralieden de voorafgaande 24 uur bij herhaling zijn afgetuigd of gearresteerd.


Om op het Tahrirplein te komen moeten we rond het middaguur door vier gesloten rijen van de ordedienst van de demonstranten. Om de tien meter laten we identiteitspapieren zien, en telkens worden we gefouilleerd. Het verloopt beheerst - een enkeling biedt excuses aan voor de strikte behandeling. Op alle toegangswegen bemant de ordedienst zo checkpoints om pro-Mubarak-infiltranten tegen te houden. Sommigen zijn gewapend met metalen staven, aan de kant van de weg liggen opeen geveegde hopen stenen klaar.


Smoezelig en met holle ogen van de spanning en vermoeidheid dolen de meesten van de ruwweg 20 duizend demonstranten rond. De harde kern wil het plein koste wat kost in handen houden. Zeker, er drentelen nog wat kinderen rond, en er zijn ook nog wel wat vrouwen in het gezelschap - verscholen achter zonnebrillen of zwarte gezichtssluiers. Maar jongemannen zetten de toon. Met een argwanende blik in de ogen volgen ze iedereen die poolshoogte komt nemen in het kamp dat Mubarak het land wil uitjagen.


Als advocaat Mamdouh Habbal (67) vertelt hoe hij jarenlang dwarsgezeten is door twee agenten van de Egyptische geheime dienst - 'nadat ik een keer mijn hart had gelucht op een bijeenkomst van de advocatenvakbond' - komen twee jongens tussenbeide. 'Je vertelt toch alleen slechte dingen over Mubarak?' Ze dragen goedkope trainingspakken en hebben oude littekens in het gezicht. De advocaat schiet uit zijn slof - wat denken die knapen wel! Ze jagen op infiltranten, amokmakers uit het Mubarakkamp, zeggen ze. Bovendien zouden er Israëlische journalisten op het plein rondlopen.


Paranoia heeft Caïro definitief in de greep gekregen, en daar zijn goede redenen voor. Want wie is wie? De agressieve anti-Mubarakmannen zijn op het oog niet te onderscheiden van de agressieve pro-Mubarakmannen. Twee kampen met dezelfde gezichten, dezelfde stokken, stenen en molotovcocktails.


Ze staan elkaar naar het leven, zoveel is duidelijk. Maar de rol van het leger is donderdag nog altijd onduidelijk. 's Nachts hebben ze de pro-Mubarakbendes hun gang laten gaan bij aanvallen op het plein. Maar wat doen ze de komende dagen? Het kan zijn dat ze afwachten tot de straatoorlog uit de hand loopt, om een alibi te hebben voor hard militair ingrijpen tegen de kluwen anti-Mubarakbetogers.


Het is onduidelijk hoeveel Egyptenaren nog op de been durven te komen voor de revolutie - eerder was voor vrijdag de definitieve Vertrek Nu-demonstratie aangekondigd tegen Mubarak. Maar bij bloemenwinkel Lotus - aan de andere kant van de Nijl in de middenklassebuurt Zamalek, vijf minuten met de auto bij het plein vandaan - vinden ze het wel mooi geweest.


'Mubarak heeft gezegd dat hij zich in september niet herkiesbaar stelt, dat is toch genoeg?', zegt eigenaar Hassan (43).


Na enige aarzeling stemmen zijn klanten in - hier niets van de openhartigheid van het Tahrirplein. 'Mag u in uw krant schrijven dat Mubarak helemaal niet zo slecht voor ons was?', zegt Manar (22), die onder haar hoofddoek een Palestina-sjaal draagt. 'Als ik de BBC zie, en Al Jazeera, dan hoor ik alleen maar slechte dingen over Mubarak. Maar wij vertrouwen hem. Hij zoekt de beste uitweg.'


Jongens met knuppels duiken aan het eind van de middag op langs de toegangsweg tot Zamalek. De avondklok gaat bijna in. Ze controleren het verkeer, openen kofferbakken, en kijken wie er in de stadsbusjes zitten. Het zijn deze angstige onzekerheden van het dagelijks leven in Caïro waar Hassan op doelt als hij zegt: 'Laat het allemaal snel afgelopen zijn.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden