Tamil-geweld overstemt verkiezingen Sri Lanka

De bomaanslag op Chandrika Kumaratunga bepaalt de sfeer waarin de Srilankanen morgen naar de stembus gaan. De president van Sri Lanka kon na het Tamil-offensief niet op herverkiezing rekenen....

Tegen de achtergrond van een succesvol offensief van de Tamil Tijgers in november en december en twee bomaanslagen afgelopen zaterdag kiezen de Srilankanen morgen een president.

Vijf jaar geleden won Chandrika Kumaratunga (54) met een recordscore van 62 procent. Morgen zal zij dit percentage waarschijnlijk niet halen. Haar belangrijkste rivaal, voormalig premier Ranil Wickremesinghe (50), heeft de afgelopen weken gestaag terrein gewonnen.

Evenals vorige keer is de burgeroorlog het hoofdpunt in de campagne. Kumaratunga won in 1994 op een programma voor vrede. Zij zou met de Tamil Tijgers gaan onderhandelen om een eind te maken aan de afscheidingsoorlog die sinds 1983 woedt en aan bijna zestigduizend mensen het leven heeft gekost. De Tamil Tijgers hielden het echter niet lang vol aan de onderhandelingstafel.

Langs tweeërlei weg hebben Kumaratunga en de regering van de Volksalliantie (PA) toch gepoogd een oplossing voor het conflict te vinden. Ze dienden een grondwetswijziging in die voorziet in grotere autonomie voor de provincies, onder andere voor het Tamil-gebied in het noordoosten. En intussen boekte het Srilankaanse leger op het slagveld successen in de strijd tegen de rebellen. Eind 1995 werd het Tamil-bolwerk Jaffna ingenomen.

Maar de grondwetswijziging, waarvoor een tweederde meerderheid nodig is, is geblokkeerd door de oppositie. Overigens wijzen ook de Tamil Tijgers het voorstel voor grotere autonomie af. Zij lijken slechts genoegen te nemen met een onafhankelijke staat.

De afgelopen maand is ook de situatie op het slagveld drastisch gewijzigd. De Tamil-rebellen hebben een flink deel van het verloren terrein terugveroverd. Kumaratunga en de PA-regering zijn nu ongeveer terug bij af.

De presidentsverkiezingen komen voor Kumaratunga dus ongelegen. Toch heeft zij de datum van 21 december zelf uitgekozen. Het besluit de verkiezingen te vervroegen nam zij vóórdat de Tamil Tijgers toesloegen.

Betrouwbare opiniepeilingen zijn er niet, maar volgens waarnemers is Wickremesinghe bepaald niet kansloos. Zijn verkiezingsbijeenkomsten trekken veel publiek.

Wickremesinghe is de leider van de belangrijkste oppositiepartij, de Verenigde Nationale Partij (UNP). Om een moderne campagne te kunnen voeren, heeft hij de hulp ingeroepen van adviseurs van de Britse Conservatieve Partij. Met gebruikmaking van digitale camera's en andere elektronische snufjes houdt hij interactieve sessies. De UNP-leider spreekt van 'mijn pact met het volk' en wil van Sri Lanka een aantrekkelijk land voor investeerders maken.

Ook Wickremesinghe belooft een eind te maken aan de burgeroorlog. Voor de door de regering voorgestelde grondwetswijziging vindt hij het te vroeg. Eerst wil hij maatregelen nemen die de juiste sfeer moeten creëren voor hervatting van de onderhandelingen met de rebellen. Zo zal hij voedsel en medicijnen sturen naar gebieden die in handen zijn van de Tijgers en militaire restricties voor vissers en boeren opheffen.

De oorlog-voor-vrede-strategie van Kumaratunga heeft gefaald, meent Wickremesinghe. Met de Tamil Tijgers wil hij bespreken hoe in het noorden een interimraad geformeerd kan worden. Een militaire oplossing is er volgens hem niet. 'Je moet de strijdkrachten gebruiken om je onderhandelingspositie te versterken, maar uiteindelijk zal er een politieke oplossing moeten komen.'

Kumaratunga blijft koersen op de grondwetswijziging. In het heetst van de campagnestrijd ging zij zo ver Wickremesinghes UNP ervan te beschuldigen samen te zweren met de Tamil-rebellen. De terreinwinst die de rebellen hebben geboekt zou te wijten zijn aan een complot van UNP, Tamil Tijgers en enige legerofficieren.

De geplaagde president kreeg vrijdag steun van invloedrijke boeddhistische monniken. Zij noemden Wickremesinghe een 'verrader'. De geestelijken vrezen dat hij concessies zal doen aan de Tamil-rebellen. Driekwart van de Srilankanen is boeddhistisch. De Tamil-minderheid bestaat overwegend uit hindoes en christenen.

Nu Kumaratunga het slachtoffer is geworden van een aanslag, kan de balans in haar voordeel omslaan. Maar zeker is dat niet. De bomaanslagen herinneren de Srilankanen er immers aan dat de president haar vorige verkiezingsbelofte niet heeft ingelost.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden