Talysa is dood

Talysa is maar vier weken oud geworden. Haar ouders belden in december de GG & GD om te vertellen dat hun kindje was overleden....

Het gezin is bekend bij Bureau Jeugdzorg. Het oudste kind van de 24-jarige moeder en de 28-jarige vader is eerder door de instelling uit huis geplaatst. Het kleine bericht uit De Telegraaf van afgelopen week roept herinneringen op aan het drama van Savanna. Als de 3-jarige peuter in september 2004 dood wordt aangetroffen in de kofferbak van een auto weegt ze nog 10 kilo. Het gewicht van een kind van 1 jaar. Ze heeft een geschiedenis van mishandeling achter de rug zonder dat de gezinscoach ingreep.

De zaak Savanna is uitgebreid onderzocht. Dat is bij Talysa nog niet het geval. Het is dus veel te vroeg om te concluderen dat het Bureau Jeugdzorg tekort is geschoten. Maar het drama roept wel pijnlijke vragen op. Waarom was het voor het oudste kind niet veilig om thuis te wonen en voor de baby wel?

Het drama is niet het enige bericht over problemen in de jeugdzorg. Er zijn kinderen zonder strafblad die in jeugdgevangenissen worden geplaatst omdat er wachtlijsten zijn. Minister Rouvoet heeft extra geld uitgetrokken om de wachtlijsten weg te werken, maar ondertussen zijn de wachtlijsten alleen maar gegroeid. Inmiddels wachten 3.300 kinderen al langer dan negen weken op de juiste zorg. Vorig jaar waren dat er ruim duizend minder. De Amsterdamse Rekenkamer stelde onlangs vast dat Bureau Jeugdzorg in 2005 en 2006 1,4 miljoen aan zijn reserves heeft toegevoegd, terwijl ondertussen de noodklok werd geluid over geldgebrek.

Alle bekende kwalen in de publieke sector openbaren zich in de jeugdzorg met een ongekende hardnekkigheid. Bij probleemgezinnen zijn soms meer dan tien instellingen betrokken zonder dat de hulpverleners van elkaar weten wat ze doen. Het afstemmen van de hulp kost teveel tijd en dat heeft geen prioriteit omdat die uren niet kunnen worden gedeclareerd. Door de aanbesteding van de hulpverlening wordt de verbrokkeling nog eens vergroot. Als een instelling de aanbesteding verliest, krijgen alle cliënten weer te maken met een nieuwe hulpverlener. De onoverzichtelijkheid in de jeugdzorg is immens. Er is geen overzicht over de besteding van de middelen en de effectiviteit van de behandelingen. In Amsterdam is de operatie Frankenstein gelanceerd om zicht te krijgen op de wirwar aan instellingen en projecten die vast allemaal iets belangrijks doen voor kinderen. Het blijkt dat er zo’n vijftig instellingen voor gezinnen zijn en evenveel voor de school en de straat. Dat zijn 150 partijen die grotendeels langs elkaar werken. Logisch dat de uitwisseling van informatie moeizaam verloopt. Daar helpt ook het benoemen van een gezinscoach niet tegen. Vooral niet als die coaches zoveel gezinnen onder hun hoede hebben en zoveel administratieve taken hebben, dat ze maar eens in de drie weken bij de gezinnen kunnen langskomen.

Er is veel bekend over wat werkt in de jeugdzorg. Hoe eerder je erbij bent hoe beter. De hulp wordt ook effectiever als je de hele leefwereld van de kinderen bestrijkt: thuis, school en straat. Soms moeten de ouders worden opgevoed. Soms moeten schulden worden weggewerkt. Soms moeten kinderen andere vrienden krijgen. Dat zijn allemaal geen revolutionaire inzichten. Maar het lukt blijkbaar niet om de jeugdzorg zo in te richten dat deze inzichten ook de leidraad vormen voor de hulpverlening.

Het is een typisch probleem van teveel specialisatie, van teveel handen aan het bed. Minister Rouvoet heeft nu weer een nieuw systeem bedacht met Centra voor Jeugd en Gezin. Maar de bedenkers van de Bureaus Jeugdzorg vrezen dat daarmee een nieuw bureaucratisch gedrocht is ontstaan dat tot taak heeft het werk van de anderen te coördineren (Voorpagina, 14 juni).

Het bestrijden van verkokering, het ontschotten van geldstromen, het terugdringen van de administratieve last waar hulpverleners dagelijks mee te maken hebben, het snoeien in de wildgroei aan projecten, het doorbreken van een cultuur van afzijdigheid, klinkt allemaal uitermate abstract. Maar dat tekent de vervreemding in de jeugdzorg. De opdracht is niet abstract. Het gaat om Talysa en al die andere kinderen die klem zitten en hulp nodig hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden