Bellen mettv-recensent Emma Curvers

‘Talkshows zijn bij thema’s als corona en racisme best onverantwoordelijk met hun rol omgegaan’

Haar talkshowtolerantie werd dit jaar bijna provocatief op de proef gesteld. Gelukkig viel er ook veel te genieten op televisie. We belden tv-recensent Emma Curvers voor een terugblik op 2020.

Jongeren kijken op een terras in Den Bosch aandachtig naar de persconferentie van Rutte en de Jonge over de nieuwe corona-maatregelen.  Beeld Marcel van den Bergh
Jongeren kijken op een terras in Den Bosch aandachtig naar de persconferentie van Rutte en de Jonge over de nieuwe corona-maatregelen.Beeld Marcel van den Bergh

Ha Emma, je bent tv-recensent bij de Volkskrant. Neem ons even mee door dit televisiejaar.

‘Ik vond het een spannend jaar. Ik zat zelf aan het begin van de coronacrisis ook best angstig en gestrest binnen. De televisie werd weer belangrijk. Dat had iets heel erg knus. We zaten met zijn allen voor de buis voor de persconferenties. Talkshows hadden ’s avonds enorm hoge kijkcijfers. Lineaire televisie deed er ineens weer toe. Bijvoorbeeld toen minister Bruno Bruins in een live-uitzending van de NOS het briefje kreeg dat het eerste covid-geval in Nederland was.

Toen de eerste mensen besmet waren met corona, sprak het NOS-journaal een besmet gezin door het raam. Dat is heel leuk om nu terug te kijken. Echt historische televisie.

‘Alles kon ook ineens. Commentatoren traden op vanuit hun eigen woonkamer, met wasrek op de achtergrond en een kleuter aan hun been via een haperende internetverbinding... Het maakte allemaal niet uit, als je maar kon vertellen wat er aan de hand was. Ook gingen zorgmedewerkers vloggen over wat zij hadden meegemaakt in Frontberichten. Televisie ging steeds meer op internet lijken: rommelig maar ook direct en spannend.’

Een van mijn tv-hoogtepunten was ‘Woningsdag’, het alternatief voor Koningsdag. Er moest iets verzonnen worden, want de koning moest ook dit jaar toegezongen worden. Nou ja, dat deden ze dus via iPads en smartphones. Iedereen zong dwars door elkaar, veel vertraging op de lijn. Het was genieten.’

Waarom geniet je daarvan?

‘Het heeft iets vertederends. Ondanks de beperkingen, proberen tv-makers er toch iets van te maken. Dat het niet helemaal gelikt is, is dan ook weer grappig en snoezig. Het zorgde ook voor creativiteit, dat zag je ook bijvoorbeeld bij de intocht van Sinterklaas: die was eigenlijk veel leuker dan anders. Er gebeurt iets. Dat vind ik echt lekker.’

Wat viel verder op?

‘Dat er ook heel veel saaie televisie is gemaakt. Luie formats, spin-offs van programma’s die al uitgemolken zijn. Veel hits hebben van die bloedsaaie napraatshows: Moltalk, Doorbakken, Eilandpraat, who cares? En juist in een jaar waarin veel kijkers klaar leken met BN’er-shows, kwamen er steeds meer bij. RTL kwam dit jaar met een heel leuk nieuw format: Lego Masters. Nu maken ze de kerstspecial, mét BN’ers. Waarom? BN’ers moeten al ijsdansen, schoonspringen, bloemschikken, schapen hoeden en potten bakken. Dat soort bagger wordt een beetje frustrerend.’

‘Tegelijkertijd zijn er ook veel mooie programma’s gemaakt. De documentaireserie Klassen, bijvoorbeeld. En het is leuk dat de NPO en ook Videoland ambitieuze fictieseries maakt. Hoogvliegers, I.M., Mocro Maffia 2 en Vliegende Hollanders bijvoorbeeld. Naar I.M. ben ik heel benieuwd, die serie begint op 28 december op NPO 1.

Hoe vind je dat talkshows zijn omgegaan met het coronavirus?

‘Ze werden natuurlijk veel belangrijker en hadden goede kijkcijfers. Ik vind dat ze bij thema’s als corona en racisme best onverantwoordelijk met hun rol zijn omgegaan. Bij Op1 is duidelijk dat ‘het moet knetteren’, zoals eindredacteur Rachel Franse onlangs in de Volkskrant zei, dus zetten ze twee mensen bij elkaar met tegenovergestelde meningen, alsof die zonder meer gelijkwaardig zijn. Natuurlijk is dat wel geinig om te zien, maar ik vind dat je dan ten minste een presentator moet hebben die goed ingevoerd is, weerwoord geeft en de kritische vragen stelt die de kijker thuis ook heeft. 

‘Waarom werden influencers aan tafel gezet om te zeggen dat het wel meevalt met het virus? Dat kun je doen, maar niet alleen zodat het gaat knetteren... Gers Pardoel zat bij RTL Boulevard om uit te leggen waarom hij mensen bleef knuffelen tijdens de coronacrisis. Amper tegenspraak. Je kunt mensen niet zomaar leeg laten lopen op televisie. Nou doen talkshows dat wel vaker natuurlijk, dat is niet specifiek iets van dit jaar, maar bij een wereldwijde gezondheidscrisis heeft het meer gewicht.’

‘Talkshows houden vast aan zo’n polemisch model, omdat ze weten dat het kijkers trekt. Dan hebben wij het over ze. Gelukkig is er zo veel meer op tv dan die talkshows. Ik kijk naar ze omdat het bij mijn werk hoort, maar eigenlijk vind ik ze meestal verschrikkelijk.’

Wanneer was die ergernis dit jaar het grootst?

‘Een uitzending van Op1 in de zomer. Stuitend was dat. Pete Hoekstra, de Amerikaanse ambassadeur, schoof aan om het te hebben over de dood van George Floyd en de beweging die daarna op gang is gekomen. Het woord racisme werd angstvallig vermeden. ‘Wat vindt u ervan?’ ‘Bent u boos?’ Dat soort vragen. Er werd niet inhoudelijk ingegaan op de aanleiding van de protesten, dat er een zwarte man door politiegeweld was omgekomen en de geschiedenis van dat fenomeen. De presentatoren waren te beleefd en niet goed ingevoerd in het onderwerp. Daardoor kon Hoekstra ongestoord het accent verschuiven naar de vernielingen. Helemaal in de geest van wat Trump op dat moment ook deed.’

‘Ik zat daar echt met open mond naar te kijken. Dat heb ik vaker gehad dit jaar, dat ik dacht: waarom doet niemand iets? Dan zit ik te gillen naar de televisie en is het heel laat en kan ik weer niet slapen… Kijk, daarom haat ik talkshows dus. Ik lig daarna gewoon met hoge hartslag in bed.’

Je hoeft die programma’s ook niet je gemoedstoestand te laten bepalen, hè?

‘Nee, maar ik ben een heetgebakerd type. Word veel te boos. Gelukkig kan ik dan een beetje mopperen en zaniken in het stukje dat ik schrijf. Dan hoef ik mijn vriend er niet mee lastig te vallen. Die wil ook gewoon slapen.

De antiracisme-demonstraties hadden ook breder invloed in televisieland: het was interessant hoe tv-programma’s daarmee omgingen. Bij Op1 zaten dan nog vijf witte mensen over racisme te praten, bij M deden ze het juist met vier zwarte mensen. Dat heb ik nog niet eerder gezien in Nederlandse talkshows. En we hadden natuurlijk de vermoeiende Veronica Inside-saga. Zenders werden hierdoor ook geconfronteerd met hun zwakke plekken. RTL zou een programma uitzenden genaamd Joling en de buitenlanders, waarin ‘buitenlanders’ toch weer door de ogen van een witte man worden bekeken. Zij moesten Joling dan van zijn vooroordelen afhelpen. Dat vond ik een toondoof format. Het programma is uiteindelijk ook uitgesteld.’

Tot slot: welke productie van de Volkskrant vond je het beste in 2020?

De podcast over drillrap van Hassan Bahara, Nadia Ezzeroili en Daan Hofstee. Hun onderzoek ging veel dieper dan alle gemakkelijke ideeën die je kunt hebben over zo’n stroming, over jongeren, criminaliteit en rap. Daarnaast was een podcast de perfecte vorm om dit verhaal sfeervol te vertellen, met muziekfragmenten en moeizame gesprekken met drillrappers die weinig kwijt willen.

Ook het stuk van Mark Misérus en Maud Effting over de dood van Sammy Baker maakte veel indruk. Ze hebben met veel mededogen in beeld gebracht hoe Sammy compleet de weg kwijtraakte en uiteindelijk omkwam, en tegelijk blootgelegd dat de politie misschien niet toegerust is om goed om te gaan met iemand die waarschijnlijk psychotisch is.

Eindejaarsserie

De doodse stilte in een Chinese miljoenenstad, een Amerikaanse president die een verkiezingsuitslag niet accepteert en een pandemisch coronavirus dat het dagelijkse leven plat slaat, maar waarover zo goed als niks bekend is. Voor verslaggevers van de Volkskrant was 2020 voor ieder op zijn eigen manier uiterst merkwaardig. Rond de feestdagen blikt elke dag een van onze journalisten terug. 

24 december:  Robert van Gijssel over een historisch rampjaar in de muziekwereld, een stille revolutie in de popmuziek en het beste album en de beste artiest van 2020.

25 december:  Jarl van der Ploeg over de corona-uitbraak in Italië, de drang om landen met elkaar te vergelijken en een les die hij in 2020 leerde als journalist.

26 december: Frank Hendrickx over de corona-aanpak van het kabinet, ruzies bij politieke partijen in crisistijd en wat de toeslagenaffaire zegt over de Haagse cultuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden