Taliban verdeeld na dood leider Mullah Omar

De Taliban zijn ten prooi gevallen aan verwarring en verdeeldheid na de dood van hun leider Mullah Omar. Zijn opvolger Mullah Akthar Mansoor is omstreden. Een aantal gefrustreerde Talibanstrijders is overgelopen naar Islamitische Staat (IS), de terreurgroep die ook in Afghanistan voet aan de grond probeert te krijgen.

Afgelopen vrijdag 31 juli vond in Peshawar, Pakistan, de begrafenis van oud-Taliban leider Mullah Omar plaats. Beeld ap

Mansoor, lang de tweede man van de Taliban, werd eind vorig week in Pakistan tot leider verkozen, kort nadat bekend was geworden dat Mullah Omar al ruim twee jaar geleden was gestorven. Maar ook een van diens zoons begeerde het leiderschap en maakte geen geheim van zijn teleurstelling.

Een van de eerste daden van Mansoor was het afbreken van het prille vredesoverleg met de Afghaanse regering. 'Het gerucht dat de ronde doet onder de vijand (de Afghaanse autoriteiten-red.) dat het vredesproces doorgaat, is propaganda van de vijand,' zei hij volgens het Afghaanse nieuwsagentschap Tolonews.

President Ashraf Ghani liet vanuit Duitsland, waar hij een voetoperatie onderging, weten 'dat de deur open staat voor dialoog' met de Taliban en andere gewapende groepen. 'Duurzame vrede' noemde hij het doel. Analisten in Kabul schatten de kans op hervatting van het vredesoverleg niet hoog in. 'Wat we nu zien gebeuren, is een fragmentatie van de Taliban. Er zijn voorstanders van besprekingen met de regering, terwijl anderen de strijd willen voortzetten,' zegt directeur Nader Nadery van AREU, een onafhankelijk instituut dat democratisering en burgerrechten bevordert. De Taliban hebben de afgelopen maanden terreinwinst geboekt, ten koste van duizenden doden bij de leger-en politiemacht.

Nadery: 'Voor president Ghani is het een enorme uitdaging om het vredesproces voort te zetten. Hij zal zich afvragen: zitten mijn onderhandelaars straks aan tafel met mensen die de Taliban vertegenwoordigen of slechts een deel daarvan?' Nadery kan het interne verzet tegen Mansoor goed begrijpen.

'Strijders nemen hem kwalijk dat hij de dood van Mullah Omar jarenlang voor hen verborgen heeft gehouden.' Vermoedelijk was dat om te voorkomen dat het moreel van de troepen ondermijnd zou worden. Ook in de politieke top van de Taliban wordt dat verzwijgen Mansoor aangerekend. Het hoofd van het 'politieke kantoor' in Doha, Tayab Agha, maakte dinsdag uit protest zijn aftreden bekend. Deze voormalig secretaris van Mullah Omar noemde het 'een historische fout' dat de nieuwe leider gekozen door een groep vertrouwelingen in Pakistan is verkozen en dat de 'moedige strijders in Afhanistan' er niet bij waren betrokken.

De Taliban kampen nu met 'een groot geloofwaardigheidsprobleem', meent Masood Karokhail, directeur van het onafhankelijke onderzoeksinstituut TLO in Kabul: 'Strijders vragen zich af of ze jarenlang hebben gevochten namens een dode, een geest. Voor hen was Mullah Omar de onbetwiste 'Commandant van de Gelovigen.' Zijn opvolger heeft dat gezag niet. Veel strijders stellen zich nu de vraag: who are we fighting for?'

De kans is reeël dat IS van de onenigheid profiteert. 'IS zal zeker aanhangers proberen te recruteren onder strijders die zich bedrogen en buitengesloten voelen. Dat is voor ons in Afghanistan een grote zorg', aldus Karokhail. Alleen al in de provincie Kunduz sloten zo'n vijftig Talibanstrijders zich enkele dagen geleden aan bij IS, volgens een woordvoerder van de gouverneur. IS had hen geld aangeboden. De woordvoerder zei dat de Taliban na hevige gevechten de overlopers hebben 'gearresteerd.' In de oostelijke provincie Nangarhar hebben IS-strijders zes van de twintig districten veroverd, meldde Reuters onlangs. Ooggetuigen meldden dat Talibancommandanten zijn onthoofd. Naar eigen zeggen is IS een half jaar actief in Afghanistan.

De 'echte' volgelingen van Mullah Omar zullen zich niet aansluiten bij IS, voorspelt journalist Inayatullah Kakar. 'Er zijn belangrijke culturele en ideologische verschillen tussen IS en de Taliban,' zei hij tegen tv-zender Al Jazeera. Zo streeft IS naar een kalifaat in vele landen, terwijl de Taliban een op de sharia (islamitische wetgeving) gebaseerde natie voor ogen hebben. 'Er zijn wel IS-sympathisanten onder de Afghaanse Taliban, maar hun aantal is gering,' meent Kakar. Daarin kan verandering komen als de Taliban er niet in slagen hun onderlinge verdeeldheid te overwinnen.

Afghaanse militairen in Kunduz nemen positie in tegen Talibanstrijders. De nieuwe Taliban-leider Mullah Mansoor riep afgelopen zaterdag om eenheid binnen de groepering na de dood van oud-leider Mullah Omar. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden