Nieuws Taliban

Taliban stellen regering op proef aan vooravond van verkiezingen

Opnieuw hebben de Taliban een grote aanval uitgevoerd in Afghanistan, waarbij ze tientallen Afghaanse soldaten en burgers doodden. Hoe sterk zijn de strijders en wat willen ze bereiken in dit verkiezingsjaar?

Meer dan honderd burgers, militairen en politiemensen kwamen om het leven bij een aanval van de Taliban op de stad Ghazni. Beeld AFP

Het waren zeldzame beelden: Taliban-strijders die Afghaanse militairen omhelsden, selfies met hen maakten en geschenken uitwisselden. Drie dagen namen de Taliban en de Afghaanse strijdkrachten een staakt-het-vuren in acht, in juni, ter gelegenheid van een islamitisch feest. ‘Voor alle Afghanen, in het bijzonder jongeren die alleen maar oorlog hebben meegemaakt, toonde het aan hoe vrede eruitziet’, zei een opgetogen Tadamichi Yamamoto, het hoofd van de VN-missie Unama in Afghanistan. Deze week moest hij zijn leedwezen betuigen aan de nabestaanden van meer dan honderd burgers, militairen en politiemensen die om het leven kwamen bij een Taliban-aanval op de stad Ghazni.

Met behulp van Amerikaanse special forces, vliegtuigen, helikopters en drones wisten Afghaanse troepen maandag de Taliban te verdrijven uit de centraal gelegen stad, na vier dagen durende gevechten. Dinsdag en woensdag sloegen Taliban-strijders opnieuw toe. Terwijl in Ghazni burgers weer de straat op durfden te gaan en winkeliers hun rolluiken optrokken, vielen de Taliban een basis van het leger en de politie in de noordelijke provincie Baghlan aan, en namen ze een andere basis in. In totaal kwamen zeker 61 politiemensen en militairen om.

In de hoofdstad Kabul werden bij een zelfmoordaanslag woensdag 34 mensen gedood. De Taliban hebben de verantwoordelijkheid niet opgeëist. Mogelijk is de zelfmoordaanslag bij een cultureel centrum in een sjiitische wijk het werk van de terreurgroep Islamitische Staat (IS).

Platteland

De regering in Kabul en de Amerikaanse legerleiding dachten tot voor kort dat de Taliban, die vooral plattelandsgebied controleren, niet bij machte waren een grote stad als Ghazni aan te vallen. Eerder hadden ze vergeefs geprobeerd de (veel kleinere) provinciale hoofdsteden Kunduz en Tarin Kowt, waar jaren geleden Nederlandse militairen waren gelegerd, in handen te krijgen. Ook toen wisten Afghaanse troepen met Amerikaanse steun de Taliban te verjagen.

Toch hield de Amerikaanse regering wel rekening met oplaaiend geweld in Afghanistan, waar komend najaar parlementsverkiezingen worden gehouden. De Taliban probeerden al vaker met gewelddadige acties de stembusgang te verstoren. 

Met tegenzin – want in strijd met verkiezingsbeloften – besloot president Donald Trump ruim 3.000 militairen naar Afghanistan te sturen, ter versterking van de circa 10 duizend Amerikanen die er al gelegerd zijn.

Diplomatieke route

Tegelijkertijd koos Washington voor de diplomatieke weg: in Qatar vonden dit jaar verkennende besprekingen plaats tussen de Taliban en een Amerikaanse delegatie. Het zou de opmaat moeten zijn naar vredesoverleg. ‘De overwinning kan niet worden behaald op het slagveld, er is een politieke oplossing nodig’, zei de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken John Sullivan. Amerikaanse militairen opereren al zeventien jaar in Afghanistan; niet eerder waren de VS in zo’n langdurige strijd verwikkeld.

De VS streven ernaar dat de Taliban uiteindelijk onderhandelingen gaan voeren met de regering in Kabul.

Machtswellust

Met hun aanval op Ghazni en militaire bases zouden de Taliban proberen de eigen onderhandelingspositie te versterken, ten koste van de regering in Kabul, die wordt geplaagd door onenigheid. Voormalige bondgenoten van president Ashraf Ghani hebben zich tegen hem gekeerd. Ze beschuldigen de president van manipulatie en machtswellust omdat hij de parlementsverkiezingen twee jaar heeft uitgesteld – mede met een beroep op de onveiligheid in het land.

De International Crisis Group (ICG), een onderzoeksorganisatie met een sterke delegatie in Afghanistan, voorspelde begin dit jaar al dat het geweld zou ‘escaleren’, en waarschuwde ook voor ‘een politieke crisis’. Later dit jaar toonde ICG zich iets optimistischer. In de eerste plaats omdat de Amerikanen de Taliban naar de onderhandelingstafel proberen te lokken. Maar bovenal omdat de spontane verbroedering tussen de Taliban en de strijdkrachten tijdens het korte staakt-het-vuren een ‘gunstige’ uitgangspositie biedt voor serieuze vredesbesprekingen. 

Correctie: in een eerdere versie van dit stuk schreven we over 48 slachtoffers bij een zelfmoordaanslag in Kabul, dit aantal is inmiddels bijgesteld naar 34.

Nabestaanden rouwen bij de kisten van politieagenten die werden gedood bij de Taliban-aanval in de provincie Baghlan. Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.