Taliban ontberen een sterke leider

Het vredesoverleg met de Taliban verloopt maar moeizaam. Hoe komt dat?

Een dag nadat westerse media jubelden over een nieuw vredesoverleg tussen Amerikanen en de Taliban, lijkt de boel alweer vast te lopen. De Afghaanse president Karzai wil niet meer meedoen 'omdat het overleg niet door Afghanen wordt geleid', en de kans dat Washington en de jihadisten snel nader tot elkaar komen lijkt klein. Waarom is dat vredesoverleg toch zo moeizaam?


Twee redenen. De Taliban hebben er nauwelijks belang bij om met een vetrekkende partij te onderhandelen. Waarom zouden ze? De westerse gevechtstroepen gaan volgens plan in 2014 weg. Taliban vieren in de bergen al hun aanstaande overwinning. Op Afghaanse bazaars circuleerden vorig jaar al liedjes voor op de mobiele telefoon waarin jihadisten zongen: 'De mannen met blauwe ogen zijn bijna weg! De overwinning is nabij!'


De Amerikanen hebben op hun beurt veel meer belang bij een vredesoverleg. Na twaalf jaar vechten hebben ze de oorlog niet verloren, welnee, ze hebben vrede gebracht. Dat is een boodschap die ze goed kunnen verkopen aan het thuisfront. Een pleister op de wonde voor de duizenden Amerikaanse militairen die stierven op het slagveld en de miljarden dollars die zijn geïnvesteerd.


De tweede reden dat het vredesoverleg moeizaam verloopt, is dat er bij de Taliban niet één sterke figuur is met wie kan worden onderhandeld. Wat westerlingen voor het gemak 'de Taliban' noemen zijn in werkelijkheid verschillende jihadistische groepen, zoals de Haqqani-groep en Hezb-e-Islami. Hoewel alle partijen trouw hebben gezworen aan Mullah Omar - omdat ze vechten voor hetzelfde doel, het beëindigen van de bezetting - is hij niet hun gemeenschappelijk leider. Omar kan niet alle strijders dwingen om de wapens neer te leggen. Áls Omar ja zegt tegen vrede, dan is de kans aanwezig dat de machtige Haqqani-leider zegt: 'Over mijn lijk.'


Lichtpunt

Zijn alle pogingen tot vrede dan zinloos? Nee. Vrede is nog altijd beter dan oorlog, vinden ook de Taliban. Een lichtpunt is dat beide partijen hardop zeggen dat ze willen praten over vrede. Deels is dat retoriek om hun goede wil te tonen aan de internationale gemeenschap en hun eigen achterban. Als ze er niet uitkomen, kunnen beiden zeggen: 'Wij willen wel vrede hoor, het probleem ligt bij die ander.'


Toch is er meer aan de hand. Dinsdag openden de Taliban voor het eerst sinds de val van hun regime een politiek kantoor in het buitenland, van waaruit zij willen komen tot 'een vredige oplossing, die de bezetting van Afghanistan beëindigt'. De Taliban hopen bovendien enkele gevangenen uit Guantánamo Bay vrij te krijgen.


De insteek van de Amerikanen is ook hoopvol. Voorheen wensten de VS niet te onderhandelen met terroristen. Nu wel. Dat zegt wat over de welwillendheid van de VS om tegemoet te komen aan de Taliban, die met hun acties elk jaar nog duizenden burgerslachtoffers veroorzaken. Vrede met die beweging is het proberen waard.


Natalie Righton

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden