Taliban omsingelen Kabul en knijpen de stad langzaam af

Drie buitenlandse hulpverleners doodgeschoten nabij Kabul. De strijd nadert de Afghaanse hoofdstad. De Taliban knijpen Kabul af...

PUL-E-ALAM Taliban aan de telefoon. ‘Wat doen jullie in Logar?’

‘Hoe weet je dat we in Logar zijn?’

‘Jullie rijden in een witte Toyota Corolla met een nummerbord uit Kabul.’

Een half uur na onze aankomst in de Afghaanse provincie Logar zijn we al gesignaleerd door Talibanstrijders. Hun informatie kan maar van één plek komen: het overheidskantoor waar we op bezoek zijn.

Het aftandse kantoor is grotendeels leeg. De meeste provinciale raadsleden hebben de benen genomen. De achterblijvers zitten werkeloos op de bank en drinken bittere groene thee. Ze zijn deels in dienst van het officiële bestuur, deels in dienst van de Taliban, zegt Farzana (30), de secretaris van de provinciale raad. Ze schikt haar vrolijke roze hoofddoek en zegt zachtjes: ‘De Taliban zijn overal.’

Farzana is in paniek. De Taliban bedreigen iedereen die voor het lokale bestuur werkt in Pul-e-Alam, de hoofdstad van Logar. Of erger. Wekelijks bestoken ze het huis van de gouverneur met mortiergranaten. Drie rechters hebben ze ontvoerd, evenals een senator. Een paar dagen geleden hebben ze een man vermoord wegens ‘spionage’.

Drie buitenlandse hulpverleners en hun chauffeur kwamen woensdag om het leven toen hun auto onder vuur werd genomen door vijf gewapende mannen. De drie vrouwen (Amerikaans, Brits-Canadees en uit Trinidad) werkten voor het International Rescue Committee (IRC). Taliban vielen hen aan vlak buiten Pul-e-Alam, op slechts 60 kilometer ten zuidoosten van Kabul.

De gewapende opstand in Afghanistan komt dicht bij de hoofdstad. De provincie Logar grenst aan Kabul. Tot twee maanden geleden was het een rustige provincie, zeker in verhouding met het turbulente zuiden en oosten van het land. Nu zijn er bijna dagelijks incidenten. Hetzelfde geldt voor andere provincies rond de hoofdstad: Ghazni en Wardak in het zuiden, Nangahar in het oosten en Kapisa in het noorden.

‘We zijn bijna in Kabul’, zegt Abu Tayub via de telefoon. Hij is commandant van de ‘brigade voor speciale operaties’ in het midden van Afghanistan. ‘Met Gods wil zullen we snel ons doel bereiken.’ De Taliban kunnen Kabul niet innemen, daar is weinig twijfel over. Maar de inwoners psychologisch ontregelen kunnen ze wel, hopen ze.

[Zie verder pagina 4, kolom 3]

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
[Vervolg van pagina 1]

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
Die psychologische oorlogsvoering bestaat uit een effectieve terreurcampagne in de stad, in combinatie met geweld in de omringende gebieden.

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
Op de wegen naar Kabul verschijnt de een na de andere controlepost van de opstandelingen. ‘We willen de hoofdstad afknijpen van de rest van het land’, zegt Abu Tayub (nom de guerre), een oudgediende in het Talibanleger. ‘We beheersen al het grootste deel van de weg van Kandahar naar Kabul. Nu proberen we ook controle te krijgen over de andere wegen.’

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
Vrachtwagenchauffeurs eten meloen op de grote parkeerplaats aan de zuidrand van Kabul. Veel meer is er niet te doen. Voorheen had Izatullah (24) zeker twee tot drie ritjes per maand. Nu is het vanwege de onveiligheid nog niet eens een in de drie maanden. Zijn maandelijkse inkomsten zijn teruggelopen van 3000 dollar per maand naar nog geen 400 dollar. ‘De zaken liggen bijna stil.’

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
Hij heeft blauwe plekken op zijn arm. Daar sloegen Talibanstrijders de vrachtwagenchauffeur met kalasjnikovs, vlak buiten Kandahar. Bijna de hele weg naar Kabul is inmiddels een hel voor chauffeurs, zegt Izatullah. Zijn neef is een paar maanden geleden verdwenen, samen met 30 duizend liter benzine. ‘Ik vervoer cement, tarwe, bouwmaterialen. De Taliban pikken alles in. Je mag blij zijn als je het overleeft.’

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
Het geweld rond de stad heeft inderdaad een enorm psychologisch effect op de inwoners van de hoofdstad, zegt parlementariër Haji Najibullah Kabuli (37). ‘Mensen worden steeds banger voor de Taliban. De zelfmoordaanslagen in de stad dragen nog eens bij aan die angst.’

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
Na de aanslag op de Indiase ambassade vorige maand, waarbij 58 doden vielen, is de weg naar de ambassade en het ministerie van Binnenlandse Zaken afgesloten. Ook andere plekken in Kabul – het hoofdkwartier van de buitenlandse troepenmacht ISAF, de Amerikaanse ambassade – lijken steeds meer op forten. Als onze chauffeur niet snel genoeg reageert op een stopteken voor de Amerikaanse militaire basis Camp Eggers, richt een militair zijn wapen op ons. Een ander roept: ‘Get the fuck out of here!’

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
Toch zijn de Taliban niet met velen in de stad, zegt Kabuli. Dat hun acties zo’n groot psychologisch effect hebben, komt volgens hem doordat de inwoners van Kabul zich verwaarloosd en benadeeld voelen door de overheid. ‘Het geloof in de regering is totaal weg.’

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
De corruptie is volgens hem de kern van het probleem. Doordat politieofficieren hoge sommen geld moeten betalen voor hun posten, moeten ze wel hun toevlucht nemen tot het innen van illegale inkomsten. Gijzelingen zijn aan de orde van de dag in de hoofdstad. Twee per dag worden er gerapporteerd. Kabuli: ‘Ik durf mijn dochtertje niet naar school te sturen, uit angst dat ze wordt gegijzeld.’

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
Dat is ook waar geldwisselaar Nur Mohammed (30) bang voor is. ’s Ochtends komt hij met een Russisch pistool zijn kantoor binnenlopen. Pure noodzaak. ‘Collega’s worden aangevallen en gegijzeld door criminelen. Alle grote ondernemers vertrekken naar Dubai met hun zaken. Als de situatie erger wordt, vertrek ik ook.’ Hij heeft geen enkel vertrouwen dat de politie hem kan helpen. Hij lacht zuur. ‘Die zijn betrokken bij de ontvoeringen.’

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
Teleurstelling met het lokale bestuur was in Logar de directe aanleiding voor de razendsnelle opkomst van de Taliban, zegt parlementariër Haji Ali Mohammad Khan, die uit de provincie komt. Hij durft al twee weken niet zijn familie te bezoeken. ‘Alle overheidskantoren in Logar werken samen met de Taliban. Hoe kunnen ze anders op klaarlichte dag een senator ontvoeren en rechters pakken?’

‘De mensen in Kabul worden steeds banger voor de Taliban’
De rechtbank in Pul-e-Alam is verlaten, op een groepje mannen na. Ze zwerven doelloos door de gangen. Een man met een wilde haardos huilt. Hij houdt twee foto’s omhoog; een van zijn vrouw en een van zijn dochtertje. De ogen van het meisje zijn blauw geslagen. Ze is dood. Haar vader wijst uit het raam van de rechtbank, naar een man op straat. Hij heeft half lang haar en een platte wollen pet op. ‘Daar is de verkrachter, de moordenaar!’, schreeuwt de vader uit het raam. ‘Maar niemand die iets doet. Ik stap naar de Taliban. Die zullen me wel wreken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden