Talentvolle turnster en enige Olympische Volendammer

Als 14-jarige deed ze mee aan de Spelen van 1976. Turnster Carla Braan is nog steeds de enige Olympische Volendammer.

Carla Braan.

De Nederlandse damesturnsters hebben zich als team geplaatst voor de Olympische Spelen in Rio. De laatste keer dat het lukte was in 1976 toen de Spelen werden gehouden in het Canadese Montréal. Een van de deelneemsters was de toen pas 14-jarige Carla Braan van turnvereniging St. Mauritius uit Volendam. Hiermee werd zij de enige in het vanwege muziek- en sportprestaties zo bekende Nederlandse dorp die ooit aan de Olympische Spelen meedeed.

Braan was helemaal niet voorbestemd om aan deze Spelen mee te doen. Zij zou op Papendal worden klaargestoomd voor de Olympische Spelen van vier jaar later in Moskou. 'Maar ze was zo goed dat ze als reserve al mee mocht. De andere reserve was Truusje Schouten. Op het laatste moment moest er een invallen. De coach koos voor Carla', zegt haar zus Afra Braan. Nu ligt de minimumleeftijd om mee te doen aan de Spelen op 16 jaar. Toen was die leeftijdsgrens er nog niet.

Met het Nederlandse turnteam waarvan onder meer ook 'Miss Montréal' Jeannette van Ravesteijn, Ans Dekker en Joke Kos deel van uitmaakten, werd ze elfde. In het individuele klassement eindigde ze als 76ste. Dat lijkt niet hoog, maar in die tijd waren de Oost-Europese landen superieur.

Ze deed één jaar later nog mee met de Nederlandse kampioenschappen en daarna stopte ze. Het Spartaanse regime in Papendal, waar ze bij pleegouders verbleef, had al te lang geduurd.

Ze ging werken in de huishouding bij een Amsterdamse familie, hoewel ze op kosten van de turnbond nog een opleiding tot schoonheidsspecialiste volgde. Braan trouwde met een echte Volendammer, Piet Buijs, met wie ze twee kinderen daar kreeg. Na een vakantie in Nieuw-Zeeland besloten ze te emigreren. Uiteindelijk gingen ze wonen in Christchurch op het Zuidereiland. Hij werkte daar als schilder, zij in de zorg. Hier werd een derde kind geboren. Zestien maanden geleden was ze terug voor familiebezoek in Nederland. Ze dacht last te hebben van galstenen. Maar toen ze zich liet onderzoeken, bleek ze kanker te hebben die al was uitgezaaid. Carla Braan overleed 23 april in Nieuw-Zeeland, slechts 54 jaar oud.

Ze werd geboren als de jongste van negen kinderen in een gezin van een Volendamse vishandelaar. Alle kinderen waren in die tijd sportief. Haar broer Jaap Braan zou begin jaren tachtig als centrale verdediger van FC Volendam in zowel de eredivisie als Jupiler League spelen. De dochters waren op één na lid van de turnvereniging.

Carla was zo talentvol dat ze amper 12 jaar oud werd uitgenodigd voor de trainingen op Papendal die werden gegeven door de strenge Hongaarse coach Eva Bartha. Ze kon niet meer naar haar eigen school of met haar eigen vriendinnen spelen, maar verhuisde van een druk gezin waar de kinderen op dezelfde kamer sliepen naar een kamer alleen bij pleegouders. Ze kreeg ook een strikt dieet opgelegd met allerlei regels over nachtrust en ontspanning. Dat was zwaar op een zo jonge leeftijd.

Carla Braan.Beeld Rob Josselet

Later bleek dat de turncarrière haar zin voor avontuur had geprikkeld. Dat leidde tot het besluit te emigreren, iets wat Volendammers zelden doen. Tijdens haar ziekte was het gemis van haar familie en dorpsgenoten groot.

Volendam was zijn enige Olympiër niet vergeten. De uitvaartdienst in Nieuw-Zeeland werd live uitgezonden in Volendam. Later zou in de kerk nog een speciale herdenkingsdienst voor haar worden gehouden, waar haar familie in Nieuw-Zeeland met vijfhonderd gasten via een live stream bij kon zijn. Volendam is ook den vreemde een hechte gemeenschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden