Taiwanezen stemmen steeds vaker Taiwanees

President Chen heeft beloofd de grondwet te wijzigen als zijn partij de verkiezingen vandaag wint. De grondwet dateert uit de tijd dat China Taiwan dictatoriaal bestuurde....

Ook de Taiwanese parlementsverkiezingen van vandaag worden in Peking met flinke dosis argwaan gevolgd. Oorzaak van de Chinese geprikkeldheid is de verkiezingsbelofte van president Chen Shui-bian: als zijn partij een meerderheid behaalt, zal hij zorgen voor een nieuwe grondwet.

'Door middel van een referendum in 2006 zullen we een nieuwe constitutie opstellen, die in 2008 kan worden ingevoerd, wanneer ik aftreed als president', zei Chen gisteren nog eens op een bijeenkomst van zijn Democratische Progressieve Partij (DPP) in de hoofdstad Taipei.

Chen vindt dat de grondwet - geschreven in 1946 toen Taiwan nog vanaf het vasteland op dictatoriale wijze werd bestuurd - uit de tijd is en niet meer past bij Taiwans democratie.

Peking gruwt van deze plannen, die het beschouwt als een stap richting onafhankelijkheid van de 'afvallige provincie'. Chens verzekering dat de grondwetswijzigingen slechts zijn bedoeld om het regeren efficiënter te maken en geen betrekking hebben op de soevereiniteit van het land, kan het Chinese wantrouwen niet wegnemen.

Chen gaat er echter van uit dat de Chinese autoriteiten hem niet langer kunnen negeren als de coalitie onder leiding van zijn partij de overhand krijgt. Dan zullen de Chinezen onderhandelingen aanknopen over het beëindigen van de ruim vijftig jaar oude vijandschap, is zijn redenering.

Oppositieleider Lien Chan deelt Chens optimisme geenszins. Hij denkt dat Peking nooit met de huidige president zal praten en waarschuwt dat Chens partij een oorlog met China riskeert als de grondwet wordt herschreven. Volgens Lien, die een vriendelijker koers ten opzichte van Peking wil volgen, hebben radicale voorstanders van Taiwans onafhankelijkheid de presidentiële agenda gekaapt.

Peking geeft de voorkeur aan de nationalistische Kwomintang-partij van Lien, maar de Chinese leiders hebben zich tot nu toe niet uitgelaten over de verkiezingen. Ze hebben kennelijk geleerd van eerdere pogingen het Taiwanese electoraat te bewerken; die hadden een averechts effect en pakten juist gunstig uit voor voorstanders van onafhankelijkheid.

Chens partij en haar bondgenoten hopen vandaag op een bescheiden meerderheid in het 225 zetels tellende parlement. Een duidelijk afgetekende overwinning zit er volgens waarnemers niet in.

Een alliantie onder leiding van de nationalisten heeft nu nog 51 procent van de zetels in handen. De nationalisten hebben echter het tij tegen. De partij raakte in verwarring nadat Lien in maart van dit jaar de presidentsverkiezingen had verloren. Gesprekken over een fusie met een andere oppositiepartij gingen ten onder in gebekvecht. Maar het is vooral het onvermogen om aansluiting te vinden bij de tijdgeest die de oppositie dwarszit.

Onder de 23 miljoen eilandbewoners ontwikkelt zich een steeds sterkere eigen identiteit. Steeds meer mensen zien zichzelf vooral als Taiwanees en niet meer als Chinees en steeds meer keren zich tegen hereniging met China.

Het besef van een eigen identiteit heeft vooral een impuls gekregen door de democratisering die in de loop van de jaren tachtig in gang werd gezet. Toen de Taiwanezen de mogelijkheid kregen hun eigen leiders te kiezen, begonnen ze zich ook duidelijker uit te spreken over hun eigen politieke toekomst.

Dit groeiende zelfbewustzijn plaatst Taiwans belangrijkste bondgenoot, de Verenigde Staten, voor een dilemma. Het is de VS die veelvuldig bij Taiwan hebben aangedrongen op democratische hervormingen, maar tegelijkertijd hechten zij groot belang aan het voorkomen van oorlog tussen China en Taiwan.

Daarom kwamen de afgelopen weken vanuit Washington afkeurende geluiden als Chen in de verkiezingscampagne opmerkingen maakte die door Peking konden worden opgevat als een provocatie. De Amerikanen zijn ook tegen het herschrijven van de grondwet, maar daar heeft Chen zich niets van aangetrokken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden