Taiwan en China lonken naar Afrika

De ergste spanning in de verhouding tussen China en Taiwan is anderhalve maand na de presidentsverkiezingen en vlootoefeningen wel geweken, maar beide landen blijven rivalen....

TOINE BERBERS

Van onze correspondent

Toine Berbers

HONGKONG

Nog nooit was president Jiang zo lang van huis, maar China heeft in Afrika veel terrein terug te winnen. De Taiwanezen wisten in januari met hun dollardiplomatie Senegal tot overlopen te bewegen. Dit Westafrikaanse land trok de erkenning van de Volksrepubliek in en opende een ambassade in Taipei. Eerder had Taiwan Gambia en Niger met succes het hof gemaakt. Met een tiental andere Afrikaanse landen worden ook hartelijke betrekkingen onderhouden.

Jiangs reis begint in Kenya, een oude bondgenoot. Via Ethiopië, waar hij de Organisatie van Afrikaanse Eenheid toespreekt, en Egypte vliegt hij naar Mali, nog zo'n weifelaar, die in het Taiwanese kamp terecht dreigt te komen. Dan reist hij door naar Zimbabwe en Namibië.

Daar zal Jiang een oog gericht houden op het buurland Zuid-Afrika, de grootste trofee die er voor hem valt binnen te halen. Want Pretoria heeft wel de apartheid afgeschaft, maar niet de innige band met Taiwan verbroken.

De Volksrepubliek beschouwde zichzelf sinds de dekolonisatie in de jaren zestig als de natuurlijke bondgenoot van Afrika. Bevrijdingsbewegingen konden op royale steun rekenen. Jonge naties als Zambia en Tanzania werden verwend met spoorwegen en andere grootschalige projecten. Afrikaanse studenten kregen beurzen in Peking.

Teleurgesteld door het gebrek aan resultaat, stopte China begin jaren negentig met de verstrekking van zachte leningen. Studenten kwamen terug met verhalen over discriminatie van Afrikanen. China's goede naam als kampioen van de Derde Wereld was aangetast.

Taiwan, dat China in het van oudsher anticommunistische Latijns Amerika al menige vlieg had afgevangen, speelde handig hierop in. Gambia werd geholpen met leningen van ruim vijftig miljoen gulden. Toen Niger de ambtenaren niet meer kon betalen, trok Taipei royaal de portemonnee. Ook de Senegalese regering werd bedacht.

Het roer ging in Peking drastisch om. Begin dit jaar werden aantrekkelijke contracten gesloten met Ivoorkust en Zaïre. Jiang hoopt zijn gastheren van de komende twee weken te verblijden met financiële hulp.

Onduidelijk is of die net zo aanlokkelijk zijn als de dollars van de schatrijke rivaal, die na Japan de meeste reserves in kas heeft. Taiwan heeft sinds het in 1971 zijn VN-zetel voor de Volksrepubliek moest opgeven, onvermoeibaar actie gevoerd voor diplomatieke erkenning. De diplomatenwijk in Taipei telt nu 31 ambassades uit Latijns Amerika, de Stille Zuidzee en Afrika. Uit dankbaarheid tast Taiwan diep in de buidel. Zo kreeg Paraguay een compleet industriepark van 300 miljoen gulden en een aantal ziekenhuizen.

Ook voor Zuid-Afrika is het economisch erg onvoordelig om de oude banden te verbreken. De handel tussen de twee landen bedroeg vorig jaar bijna een miljard dollar. President Nelson Mandela zou het liefst tegelijk betrekkingen onderhouden met Taiwan en de Volksrepubliek. Maar dat staat China geen enkel land toe. Voor Zuid-Afrika wordt geen uitzondering gemaakt, kreeg Minister Alfred Nzo zes weken geleden bij zijn eerste bezoek aan Peking te horen.

Zo makkelijk ging Pretoria echter niet overstag. Mandela is niet vergeten dat China in de strijd tegen de apartheid het kleine, radicale Pan Afrikaans Congres (PAC) steunde, in plaats van zijn ANC. Taiwan was zo slim om in 1994 20 miljoen gulden bij te dragen aan Mandela's verkiezingskas.

Maar de Chinese handel met Zuid-Afrika groeit explosief en passeerde vorig jaar in omvang de Taiwanese. Taipei houdt zijn hart vast voor Nzo's aanstaande bezoek in juni, want diplomaten denken dat Pretoria ondanks alles toch van kamp zal wisselen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden