Tahiti heeft meer zorgen dan kernproeven alleen

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM Hoewel de rellen die woensdag uitbraken op Tahiti in eerste instantie hun aanleiding vonden in de Franse kernproef, speelden ook andere sentimenten een rol....

De woede over de kernproeven voegde zich samen met al langer heersende onvrede op sociaal en politiek gebied, waarbij moederland Frankrijk de Zwarte Piet krijgt toegespeeld.

In de protesten tegen de nucleaire proeven van Frankrijk is het voortouw genomen door de groeperingen die pleiten voor onafhankelijkheid van Frankrijk en die vooral worden gesteund door het meest arme deel van de bevolking.

Woensdagavond vond in een stadion in Papeete een bijeenkomst plaats, al geruime tijd geleden belegd door de vakbonden en oorspronkelijk bedoeld om looneisen kracht bij te zetten. Dat de bijeenkomst samenviel met het hoogtepunt van de verontwaardiging over de eerste kernproef, was min of meer toevallig. Na afloop van de manifestatie begaven de deelnemers zich naar het vliegveld. Onderweg kregen zij versterking van groepen die protesteerden tegen de hervatting van de kernproeven.

Vervolgens liepen de protesten uit de hand en werd op het vliegveld een Frans verkeersvliegtuig bestormd, werd brand gesticht in de luchthaventerminal en vonden hevige botsingen plaats met oproerpolitie.

De Franse minister van Overzeese Gebiedsdelen Jean-Jacques de Peretti, net teruggekeerd van een reis door het gebied, verklaarde donderdag in Parijs dat volgens hem de rellen geen enkel verband hielden met de hervatting van de atoomtesten. 'Een minderheid die voor onafhankelijkheid is en die de afgelopen weken allerlei acties tegen Frankrijk heeft zien mislukken, heeft van de situatie gebruik gemaakt om de massa aan te zetten tot brandstichting en vernieling, tot deze afschuwlijke daden.'

Ook uit een recente reactie van het Hoge Commissariaat van de Republiek in Papeete, de vertegenwoordiging van de Franse staat in Polynesië, blijkt dat de Franse overheid de weerstand tegen de hervatting van de kernproeven in Polynesië onderschat, of verkeerd interpreteert, ondanks de talloze manifestaties, demonstraties en stakingen.

'De Polynesiërs begrijpen onze argumenten, zij weten dat de kernproeven onschadelijk zijn', zei een vertegenwoordiger van het Hoge Commissariaat nog onlangs.

Maar de hervatting van de kernproeven lijkt daarentegen de Polynesiërs juist zeer te hebben geschokt en hen meer dan ooit bewust te hebben gemaakt van de waarde van hun leven en hun gebied. Dat zij niet zijn geraadpleegd over proeven die daarop van invloed zouden kunnen zijn versterkte ook de onvrede over het ontbreken van invloed op andere terreinen.

De leider van de onafhankelijkheidsbeweging op Tahiti, Oscar Temaru, zei donderdag dat de onlusten in Papeete het gevolg waren van een algemeen gevoel van 'vernedering, frustratie en woede.' De woede over de kernproeven versterkt volgens hem de onvrede voer de sociale omstandigheden waaronder een belangrijk deel van de Tahitiaanse bevolking leeft - en andersom.

Temaru, die aan boord van de Rainbow Warrior II de afgelopen weken tot tweemaal toe een bezoek bracht aan het testgebied, is burgemeester van Faaa, een verarmde voorstad van Papeete die meer inwoners telt dan de hoofdstad zelf. In de krottenwijken van Faaa wonen duizenden uit de gehele Frans-Polynesische archipel - een uitgestrekt gebied ter grootte van Europa - afkomstige mensen, die naar Tahiti zijn gekomen in de hoop daar werk te vinden.

De levensomstandigheden en het toekomstperspectief van veel inwoners van Faaa - van wie 50 procent jonger is twintig jaar - zijn slecht. De sociale kloof tussen de paupers in de krottenwijken en de lokale politici in Papeete wordt steeds wijder. Dat leidde al in 1987 tot onlusten waarbij een deel van Papeete in brand werd gestoken. De afgelopen twee jaar werden tot vijftien maal toe de toegangswegen naar de hoofdstad geblokkeerd, steeds op initiatief van de onafhankelijkheidsbeweging.

Toch is de steun voor een onafhankelijk Polynesië - Te Ao Maohi, de traditionele naam - niet zo groot als de recente onlusten doen vermoeden. De Onafhankelijkheidspartij behaalde bij de laatste verkiezingen 15 procent van de stemmen, goed voor vier van de 41 zetels in het Frans-Polynesische parlement.

De 200 duizend inwoners van Frans-Polynesië - 120 duizend op Tahiti, de overigen op de andere eilanden - beseffen kennelijk dat onafhankelijkheid het einde zou betekenen van de economische steun uit Parijs, jaarlijks 2,5 miljard gulden. Jacques Chirac beloofde voor de presidentsverkiezingen dat onder zijn bewind niet aan de omvang van die steun getornd zou worden. Hij werd beloond met 60 procent van de stemmen. Hoewel Chirac tijdens zijn verkiezingscampagne een hervatting van de kernproeven niet had uitgesloten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden