Tachtig miljoen extra voor de kunst, daar heb je nog geen straaljager voor

Beeld de Volkskrant

Acteur Gijs Scholten van Aschat sprak zondag tijdens het Paradisodebat over de toestand van de kunsten in Nederland. Scholten van Aschat is vanaf 1 september de nieuwe voorzitter van de Akademie van Kunsten, een instituut dat de band tussen de kunsten wil bevorderen, alsmede die tussen kunst, maatschappij en wetenschap.

Zes jaar geleden bezuinigde het kabinet Rutte I op een kunstbudget van 900 miljoen 200 miljoen euro. Een belangrijke rol was daarin weggelegd voor toenmalig staatssecretaris Zijlstra (VVD), die met zichtbaar genoegen het mes zette in het elitaire kunstwereldje, broeinest van links hobbyisme en subsidieslurpers. De storm van protest, met Mars der Beschaving en al, hielp weinig.

Volgens Zijlstra was het geen rechts revanchisme, maar dat was het natuurlijk wel. Zijlstra had de neoliberale tijdgeest mee. De kunsten moesten leren hun eigen broek op te houden, er was niks tegen marktwerking en als het publiek niet naar een voorstelling kwam, dan was die niet goed genoeg en kon er een streep door. Als dat kaalslag betekende, dan was het nuttige kaalslag en het begin van een revolutionaire cultuuromslag. Zelf hield Zijlstra erg van Metallica en die band deed het ook zonder subsidie.

Scholten van Aschat haalde de goede oude tijd aan, toen acteurs na een voorstelling het café indoken met kunstminnende politici als 'Hans van Mierlo, Frits Bolkestein, Ruud Lubbers of Wim Kok' - die laatste naam verbaasde me, ik had in Kok nooit een cultuurverslinder gezien. 'Mensen die verstand hadden van kunst', zei Scholten van Aschat, 'die er een hart voor hadden. Dat is verdwenen.'

Tegenwoordig worden politici volgens hem liever gezien bij een optreden van De Toppers dan bij een voorstelling van Toneelgroep Amsterdam. Inderdaad was het onder politici even bon ton om de liefde voor een volkszanger te belijden. Balkenende en Samsom zeiden gek te zijn op Jan Smit, om te tonen dat ze dicht bij de gewone man stonden - die hield kennelijk veel van Jan Smit. Dat Buma van Adele is en Gert-Jan Segers van U2 laat mogelijk zien dat er een andere wind waait.

Kunst, vond Scholten van Aschat, moet weer anti-gif worden tegen het rendementsdenken, de heilige markt, de individualisering. Kunst moet het wij-denken uitdragen, een bindmiddel zijn, engagement tonen en ruimte vragen voor minderheden. Kunst is belangrijk, vond hij, want kunst draagt bij aan de reflectie op het leven. Dat had hij ook een keer gezegd tegen Mona Keijzer van het CDA, en toen antwoordde die: 'Dat kan ook door te gaan hardlopen, en dat is gratis.' Keijzer (Nick en Simon) staat niet in het favorietenlijstje van de Akademie van Kunsten voor de post van minister van Cultuur, dat is duidelijk.

De kunst wil er van Rutte III kortom graag geld bij, nu er een miljardenoverschot is op de begroting. Er circuleert zelfs een bedrag: tachtig miljoen euro extra. Tachtig miljoen, daar heb je nog geen JSF straaljager voor, nog geen spits van de tweede garnituur. Het is een stuk minder dan wat de 130-kilometeroperatie van Rutte I destijds kostte. Tachtig miljoen dekt nog geen acht uur zorgkosten.

En voor die fooi kan Rutte III zich dus zomaar profileren als een vooruitstrevend kabinet met een visie en Rutte zichzelf als de nieuwe Bolkestein, hoeder van het volk en de schone kunsten. Het is echt te geef.

De kunst is bescheiden geworden - niet in wat ze heeft te bieden, wel in wat ze ervoor vraagt: geef gewoon die 200 miljoen terug.

Lees meer

Gijs Scholten van Aschat weet dat geen politicus op hem zit te wachten. En toch gaat de nieuwe voorzitter van de Akademie van Kunsten het belang van kunst bepleiten. 'Het gekke is: als je een biertje met politici drinkt, zeggen ze allemaal hoe belangrijk ze cultuur vinden'. Lees hier het hele interview (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden