Tabu ****

Een wonderlijk en surrealistisch doolhof in zwart-wit.

KOMEDIE


Regie Miguel Gomes. Met Teresa Madruga, Manuel Mesquita.


In 9 zalen


Meerdere krokodillen scharrelen rond in het veelkoppige verhaal van Tabu. In de proloog werpt een door rouw overspoelde ontdekkingsreiziger zich in hartje Afrika in de kaken van zo'n reptiel, om vervolgens in het lijf van het beest verder te spoken. De geest van zijn overleden vrouw schaart zich voor altijd aan zijn krokodillenzijde.


Die proloog, net zo wonderlijk en surrealistisch als de rest van dit amusante doolhof in zwart-wit, blijkt een bioscoopfilm te zijn. Pilar, een Portugese welzijnswerkster van middelbare leeftijd, heeft er ontroerd naar zitten kijken. In het eerste echte hoofdstuk van de film (Paradise Lost) ontfermt Pilar zich over haar lastige, dementerende buurvrouw Aurora en dier Kaapverdische, in voodoo gespecialiseerde en ook al niet zo toegankelijke dienstmeid Santa. Wanneer Aurora op sterven ligt en aan Pilar vraagt ene Ventura op te sporen, blijkt in het tweede deel (Paradise) dat deze man met Aurora ooit een onstuimige liefdesgeschiedenis heeft beleefd, in Portugees Afrika. En dan duikt daar, in die lange flashback, opeens een tweede krokodil op - een klein, spichtig en argwanend om zich heen kijkend exemplaar, dat de jonge, beeldschone Aurora als huisdier houdt op haar Afrikaanse landgoed.


Wat de ene krokodil met de andere te maken heeft, legt het even droogkomische als weemoedige Tabu niet uit. Het hoort allemaal bij het vriendelijke spel dat regisseur-scenarist Miguel Gomes met zijn publiek speelt. Hetzelfde geldt voor de tijdsaanduiding: Paradise Lost slaat keurig het ene kalenderblaadje na het andere om, terwijl in Paradise alleen de verschillende maanden worden aangeduid - alsof in het Afrika de tijd trager verstrijkt, of met grotere sprongen, dan in hedendaags Lissabon.


Nog het meest in het oog (of oor) springt Gomes' prachtige gejongleer met het geluid. Via F.W. Murnau's Stille Zuidzeedrama Tabu (1931) - eveneens een tragische romance gekoppeld aan koloniale spanningen, maar dan met de hoofdstukken Paradise en Paradise Lost in omgekeerde volgorde - knoopt Gomes aan bij de traditie van de klassieke zwijgende cinema. De proloog is geheel zwijgend, met de tekst in tussentitels en pianogepingel op de soundtrack. Terwijl de personages in Paradise Lost aarzelend en stijf voortstrompelen en praten alsof ze boodschappenlijstjes voorlezen, bewegen die in Paradise juist heel los en levendig - maar dan zonder dat je hun stemmen ooit hoort. Voetstappen, kiezelsteentjes die in het water plonzen, het geluid van regen of ketsende balletjes op de pingpongtafel, het spettert allemaal helder van de geluidsband, terwijl de pratende monden van de personages alleen maar lucht happen.


Het is een briljante vondst van Gomes om juist deze sprakeloze personages telkens weer fleurige jarenzestighits te laten playbacken. En zo weet het volstrekt unieke Tabu telkens weer te overrompelen en betoveren - mits je je door het gemoedelijke, zeg gerust nostalgische tempo laat meevoeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden