Tabakssmokkel gaat steeds vaker over zee

De internationale sigarettensmokkel met Rotterdam als doorvoerhaven verplaatst zich van het weg- naar het zeevervoer. Dat zei H. Nepperus, directeur douane-aangelegenheden op het ministerie van Financiën, dinsdagmiddag in het Europees Parlement tijdens een hoorzitting van de enquêtecommissie communautair douanevervoer....

PETER DE GRAAF

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

Als voorbeeld noemde Nepperus twee schepen vol sigaretten, die kort geleden uit Rotterdam vertrokken met bestemming Spanje. 'Ik noem geen namen, de schepen zijn nog onderweg, maar we hebben grote twijfels of ze daar ook aan zullen komen.' De Spaanse autoriteiten zijn op de hoogte gesteld van het verdachte transport. Onlangs werd ook al een illegaal zeetransport onderschept.

De doorvoer van sigaretten in de Europese Unie lokt fraude uit, omdat de hoge accijnzen en btw-heffingen pas in het land van eindbestemming hoeven te worden afgedragen. Hele ladingen 'verdwijnen' halverwege het traject en worden op de zwarte markt verkocht. Rotterdam vervult als grootste doorvoerhaven van Europa een belangrijke functie in de tabakssmokkel.

Het ministerie van Financiën schat dat in 1994 ongeveer een miljard gulden aan invoerrechten, accijnzen en btw werd ontdoken met de illegale sigarettensmokkel. Tabak vormt het leeuwedeel van de transitfraude, verzekerde Nepperus de parlementaire commissie in Brussel.

Tot voor kort verliep de lucratieve smokkel bijna uitsluitend via de weg. Een 'verdwenen' vrachtwagen met sigaretten vertegenwoordigt al snel een bedrag van 2 miljoen gulden aan ontdoken belastingen.

Maar sinds enige maanden moeten expediteurs zich in Nederland garant stellen voor de afdracht van btw en accijnzen op hun vrachten met 'gevoelige' douanegoederen. Die garantiestelling, fel bekritiseerd door de wegvervoerders, geldt niet voor het zee- of spoorvervoer. Het ministerie van Financiën overweegt daarom ook de scheepvaartsector een dergelijke garantiestelling op te leggen.

Nepperus pleit ook voor nauwe douane- en politiesamenwerking tussen de Europese kustlanden. Toch poogt de Nederlandse overheid ook te voorkomen dat met al te veel regelgeving en strikte controlemaatregelen de belangen van de Rotterdamse haven worden geschaad. Zo is bijvoorbeeld de doorvoerhandel van alcohol vanuit Zuid-Amerika via Rotterdam naar Rusland sinds 1 april geheel stilgevallen. 'De alcohol gaat nu direct naar havens in Oost-Europa. Daarom aarzel ik om te stellen dat het systeem van garantiestelling goed is voor alle doorvoer. We moeten ook aan de handel denken', aldus Nepperus.

Juist deze typisch Nederlandse benadering riep gisteren tijdens het verhoor door de parlementaire enquêtecommissie vragen op. In Rotterdam wordt slechts tussen de 0,2 en 0,5 procent van de transitgoederen aan een fysieke inspectie onderworpen.

Tijdens een recent studiebezoek van Europarlementariërs aan de haven werden veertien containers geïnspecteerd, waarbij liefst in zes gevallen onregelmatigheden werden ontdekt. De Britse conservatieve Europarlementariër Edward Kellett-Bowman vindt dat resultaat 'verontrustend'. Hij vroeg zich af of Rotterdam de positie van grootste haven ter wereld niet te danken heeft aan een al te soepele verwerking van de doorvoerhandel.

Ook andere Europarlementariërs legden de Nederlandse topambtenaar 'op het rooster', zoals Labour-commissievoorzitter John Tomlinson na afloop voldaan concludeerde. Klaus Hänsch, voorzitter van het Europees Parlement, beschuldigde de Rotterdamse douane onlangs nog regelrecht van 'laks' optreden.

Topambtenaar Nepperus verdedigde het Nederlandse beleid door te wijzen op de risico-analyse die de douanedienst steeds toepast. Vooral risicoladingen worden onderzocht. 'We kunnen niet alles controleren, anders ontstaat er een file van schepen tot ver op de Noordzee, en misschien wel tot in de Atlantische Oceaan.'

Nederland heeft beloofd de inspecties op de doorvoerhandel op te voeren tot een half procent. Ook worden de komende jaren drie grote röntgen-scanners in gebruik genomen. Maar Kellett-Brown betwijfelt of die inspanning veel zoden aan de dijk zet. 'Met drie scanners bekijkt u niet meer dan 130 duizend containers per jaar. Is dat voldoende?', vroeg de Brit zich af. Want in totaal passeren jaarlijks zo'n 4,5 miljoen containers de Rotterdamse haven.

PvdA-europarlementariër Piet Dankert vindt het opvallend dat de Rotterdamse douane veel meer controles uitvoert op de invoer dan op de doorvoer. 'Nederland verdient veel meer aan een invoer- dan aan een doorvoerlading, en dus controleren ze dat scherper', aldus Dankert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden