Uitspraak in zaak ‘blokkeer-Friezen’

Taakstraffen voor ‘blokkeer-Friezen’ wegens ‘ontnemen van grondrecht’ te demonstreren

De rechtbank in Leeuwarden heeft zojuist de 34 Friezen die vorig jaar anti-Zwarte Piet-demonstranten tegenhielden op de A7 veroordeeld tot taakstraffen van 80 tot 200 uur. Initiatiefneemster Jenny Douwes krijgt de zwaarste taakstraf van 240 uur, en een maand voorwaardelijk (in plaats van de geëiste drie) wegens opruiing.

Sinterklaas na afloop van uitspraak in de rechtszaak rond de A7-blokkade. Beeld ANP

De rechtbank verwijt de betrokkenen dat zij vorig jaar door bij Joure de snelweg te blokkeren anti-Zwarte Piet-demonstranten het recht hun mening te uiten hebben ontnomen. De tegenstanders van de traditionele Zwarte Piet-figuur waren in drie bussen onderweg naar de landelijke intocht van Sinterklaas in Dokkum. Die plaats bereikten zij mede vanwege de snelwegblokkade nooit.

‘Het recht om te demonstreren is een grondrecht’,  aldus de rechtbank in het vonnis. ‘Wat de blokkade des te kwalijk maakt, is dat de actie was gericht tegen een specifieke groep. In ieder geval een deel van de demonstratie hebben zij door de blokkade niet kunnen houden.’

Er was geen reden om te vrezen voor geweld van de kant van de anti-Zwarte Piet-demonstranten, meent de rechtbank. ‘Eigenrichting kan niet getolereerd worden.’

De veroordelingen vallen iets lager uit dan de eisen van het Openbaar Ministerie. Dat vroeg vorige maand tijdens de vier dagen durende rechtszaak om werkstraffen tot 240 uur. Van geweld of dreiging met geweld was echter geen sprake, meent de rechtbank. ‘Maar dat doet niets af aan de ernst van de feiten.’

Sommige betrokkenen krijgen een hogere straf dan anderen, omdat zij een groter aandeel hadden in de organisatie van de blokkade of zich agressiever gedroegen. Tegen Douwes was naast een taakstraf een voorwaardelijke gevangenisstraf van drie maanden geëist; zij kreeg een maand voorwaardelijk opgelegd.

Volgens de rechtbank was er vorig jaar sprake van een ‘nauwe en bewuste samenwerking’ tussen de blokkeerders. Het verweer dat een blokkade niet de bedoeling was, wordt door de rechtbank verworpen. ‘De aanmerkelijke kans dat zou worden stilgestaan, is bewust aanvaard.’ Daardoor ontstond een onveilige verkeerssituatie. 

De blokkeerders betoogden vorige maand ter zitting dat zij de landelijke intocht van Sinterklaas een kinderfeest vinden, en geen gepast moment om actie te voeren. Schuldbewust toonden zij zich toen nauwelijks. ‘Dat ze Dokkum niet gehaald hebben, daar sta ik nog steeds achter’, aldus een van hen.

Jenny Douwes plaatste drie dagen voor de intocht een oproep op Facebook. ‘Kom met auto, vrachtwagen, motor, trekker en paard en wagen om de onruststokers te laten zien dat ze hier niet welkom zijn’, spoorde ze aan. Ze was zelf niet aanwezig bij de snelwegblokkade. Vorige maand werd zij na de vier dagen durende inhoudelijke behandeling als een held onthaald op het plein voor de rechtbank in Leeuwarden.

Tjalling van der Goot, advocaat van bijna alle verdachten, bepleitte vier weken geleden vrijspraak voor zijn cliënten. Hij verweet het OM willekeur, omdat er bijvoorbeeld bij een langzaam-rijden-actie van de politie geen vervolging is gestart.

De rechtbank oordeelt dat geen sprake is van vergelijkbare zaken. ‘Deze actie was gericht tegen een specifieke groep weggebruikers. De versperring had ten doel de inzittenden van de bussen het onmogelijk te maken gebruik te maken van hun grondrecht.’

Voorstanders van Zwarte Piet hebben zich verzameld voor de rechtbank waar de rechtszaak rond de A7-blokkade in Leeuwarden werd behandeld. Beeld ANP

‘Schuldig aan opruiing’

Over Douwes oordeelt de rechtbank dat zij een belangrijke rol heeft gespeeld en schuldig is aan opruiing. ‘Door op te roepen massaal de snelweg op te rijden, heeft zij willens en wetens de kans aanvaard dat de weg zou worden versperd. Zij heeft aangezet tot het plegen van strafbare wijten en geen bijdrage geleverd aan het maatschappelijk debat.’

Dat de onderneemster uit Drachten haar oproep verwijderde op aandrang van een agent, zoals zij verweerde, doet daar volgens de rechtbank niets aan af. Zo ging zij in chatgroepen en telefonische gesprekken wel degelijk door met de actie. ‘Douwes heeft zich niet gedistantieerd van de verwijderde oproep. Ze heeft laten weten dat zij het ermee eens was dat de actie door zou gaan.’

Het OM benadrukte dat het in de rechtszaak niet draait om het uiterlijk van Piet, maar om grondrechten van andersdenkenden. De vorderingen van slachtoffers van gedupeerden wordt deels toegewezen, waaronder de kosten van de huur van de bussen en het vergoeden van schade aan de voertuigen. De blokkeerders hoeven geen verplichte workshop te volgen bij Kick Out Zwarte Piet, zoals die beweging de rechtbank had gevraagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.