't Kan verkeeren'

Jan Lauwereyns pakte gisteravond de VSB-poëzieprijs. Een verrassende keuze.

Aan de vooravond van Gedichtendag heeft de Vlaamse dichter Jan Lauwereyns (1969) in de Nicolaïkerk te Utrecht de VSB-poëzieprijs 2012 in ontvangst mogen nemen voor zijn zevende bundel Hemelsblauw. Voor de prijs waren ook Peter Ghysssaert, Willem Jan Otten, Erik Spinoy en Anne Vegter genomineerd.


Lauwereyns woont al jaren in Japan, waar hij als hersenwetenschapper werkzaam is. In 2011 schreef hij het vierde Gedichtendagessay De smaak van het geluid van het hart.


De VSB-jury van dit jaar besloot eerder K. Schippers niet te nomineren met Tellen en wegen, en maakt nu met de bekroning van Lauwereyns weer een verrassende keuze: velen tipten Anne Vegter als winnaar. Ook uit de nominaties bleek al dat deze jury nadrukkelijk aandacht vraagt voor poëzie die tamelijk ver afstaat van het soort waarvoor Ingmar Heytze afgelopen zaterdag in de Volkskrant pleitte: poëzie die op een niet al te ingewikkelde manier 'verwondering wekt', 'communiceert' en waarin lezers 'eventueel iets van zichzelf kunnen herkennen.' Hemelsblauw is een weerbarstige, diepgravende bundel, waarvoor je flink moeite moet doen voor je er plezier aan gaat beleven. Zo duiken op de eerste pagina meteen al namen op als Murnau (de expressionistische filmer?) en Spinoza, en overal in de bundel wordt zonder toelichting verwezen naar dichters zoals Gerrit Achterberg en Wallace Stevens. Daarnaast laat de exacte wetenschapper Lauwereyns zich niet onbetuigd, zoals in de openingsreeks, waarin het erom te doen lijkt 'het pure spectrum van de regenboog' in woorden te vangen. Wat overigens wonderbaarlijk mooie regels oplevert: 'Jij, zachte wiskunde, die mij bent / Ik, rafelige biologie, die jou vorm'.


Blijkens zijn Gedichtendagessay gaat het Lauwereyns erom in zijn poëzie 'de zuivere harteloosheid' te bereiken, oftewel de 'complete ont-ikking', waarin wordt voorbijgegaan aan de 'pietluttige ego-centrische bekommernissen, die natuurlijk volgen uit de 'ik' die ik ben'. Het meest toegankelijk komt dit oosterse zuiverheidsstreven in Hemelsblauw tot uiting in een geestig, vertellend gedicht over een oeroude Zelkovaboom, die op een goede dag door de oude meneer Nakazato, in wiens tuin hij staat, tot kerstboom wordt gedegradeerd. De boom is symbool voor de levenskracht en de poëzie; die zullen altijd blijven bestaan, onafhankelijk van 'de kleine drama's' rond zijn stam 'die niet genoeg gewicht hadden om geschiedenis te maken', zoals de eigenwijze actie van meneer Nakazato of de laatste stuiptrekkingen van het christendom aan het begin van de 21ste eeuw. 'Over honderd jaar zal niemand zich lieve oude / meneer Nakazato herinneren / Of mij (...) Wij zijn zoals de bladeren van de zelkova, we blijven / groen voor een tijdje, zo lang houdt de boom het met ons uit, en dan laat hij ons los'.


Heeft de VSB-jury gelijk? Is Hemelsblauw de beste Nederlandstalige bundel van 2011? Lauwereyns was ook genomineerd voor de Herman de Coninckprijs. Terwijl hij gisteravond in Utrecht de VSB-prijs in ontvangst nam, liep hij in Antwerpen die andere prijs mis. Die ging naar Paul Demetz' De bloedplek. Om met Bredero te spreken: ''t Kan verkeeren...'


Jan Lauwereyns, Hemelsblauw, De Bezige Bij, 96 pagina's, € 17,50


ISBN 9789023457329


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden