Szymborska is gelukkig, verbouwereerd en geschrokken

Wislawa Szymborska, in Polen beroemd om haar verlegenheid en bescheidenheid, was op vakantie in het Poolse Schrijvershuis in de wintersportplaats Zakopane, toen ze van haar uitverkiezing hoorde....

Van onze kunstredactie

AMSTERDAM

'Ik ben zeer gelukkig, verbouwereerd en bang. Ik ben bang dat ik geen rustig leven meer heb', zei ze. 'Het is een moeilijke situatie. Ik ben gewoonlijk een nogal teruggetrokken levend persoon en ik voorzie nu moeilijke momenten.' Ze zag haar uitverkiezing als een onderscheiding voor de hele Poolse poëzie en onderstreepte dat ze de Nobelprijs van Milosz, die hem in 1980 kreeg, belangrijker vond dan de hare.

De Zweedse academie prees haar poëzie om de gelijktijdige afstand en betrokkenheid, huldigde haar opvatting dat geen vragen van groter belang zijn dan naïeve en omschreef haar werk als 'poëzie die met ironische precisie de historische en biologische samenhang aan het licht brengt in fragmenten van de dagelijkse werkelijkheid.'

'Haar verhandelingen worden gekenmerkt door een treffende combinatie van esprit, inventiviteit en inlevingsvermogen, die doet denken aan zowel de Renaissance als de Barok', aldus de Academie, die verder haar 'stille, maar juist daardoor vernietigende ironie' prees. Zelf zei zij ooit eens van dat laatste: 'Als ik schrijf, heb ik steeds het gevoel dat iemand achter me staat en gekke bekken trekt, dat behoedt me voor grote woorden.'

Wislawa Szymborska werd in 1923 geboren in het dorpje Bnin bij Poznan. Op achtjarige leeftijd verhuisde ze met haar ouders naar Krakau, waar ze na de oorlog Poolse literatuur en sociologie studeerde. Ze werd volwassen in de oorlog en verkeerde aan het begin van haar carrière onder de druk van het Stalinisme wat alleen in haar eerste werk duidelijke sporen heeft nagelaten.

Ze schreef acht poëziebundels, kritieken en essays en wordt in Polen ook geroemd om haar vertalingen van Franse middeleeuwse gedichten. Haar werk is in de loop van haar leven een aantal malen bekroond. In 1991 kreeg ze prestigieuze Duitse Goetheprijs, vorig jaar de Oostenrijkse Herderprijs en dit jaar werd ze gelauwerd met de poëzieprijs van de Poolse PEN-club.

De Poolse president Kwasniewski toonde zich gisteren zeer verheugd. Poolse collega's overstelpten haar met loftuitingen. 'Ze is de beste vrouwelijke dichter van Polen sinds de oorlog', zei de schrijver Tadeusz Nyczek.

Op de stand van haar Duitse uitgever Suhrkamp op de Frankfurter Buchmesse vloeiden de vreugdetranen. 'Het is prachtig voor ons en een groots moment voor de Poolse literatuur', zei hoofdredacteur Rainer Weiss. Vergeefs werd op de Buchmesse nog naar een reactie gezocht van de vorige Nobelprijswinnaar Seamus Heaney, maar hij had net Frankfurt verlaten voor een bezoek aan Krakau, toevallig de stad waar Szymborska woont.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden