Nieuws

Sywert van Lienden moet ministerie van VWS extra informatie geven over mondkapjesdeals

Ondernemer Sywert van Lienden moet het ministerie van Volksgezondheid extra informatie verschaffen over de mondkapjesdeals van 100,8 miljoen euro die hij via zijn eigen bv sloot met de overheid. Ook partijen in de Tweede Kamer eisen uitleg over de wijze waarop de order is toegekend, en waarom de mondmaskers uiteindelijk niet zijn gebruikt.

Sywert van Lienden als boegbeeld van de non-profitwebsite Hulptroepen.nu, op 16 april 2020. Later kocht de inkooporganisatie LCH van de overheid de mondkapjes via een commerciële bv van Van Lienden. Beeld Hulptroepen.nu
Sywert van Lienden als boegbeeld van de non-profitwebsite Hulptroepen.nu, op 16 april 2020. Later kocht de inkooporganisatie LCH van de overheid de mondkapjes via een commerciële bv van Van Lienden.Beeld Hulptroepen.nu

Van Lienden zelf wil met het ministerie praten over de geheimhoudingsclausules die hij heeft getekend rondom de levering van 40 miljoen mondkapjes aan het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH), de inkooporganisatie die door VWS werd opgezet tijdens de coronacrisis. Volgens Van Lienden was het ‘een voorstel vanuit de overheid’ om een commerciële bv te gebruiken voor de deal en niet de door hem opgezette non-profitorganisatie.

De ex-gemeenteambtenaar hoopt na het gesprek maandag meer openheid te kunnen geven over de gang van zaken. In bedekte termen bevestigde Van Lienden dit weekend op Twitter dat hij geld heeft verdiend met het leveren van mondkapjes aan de overheid, die via het LCH spullen inkocht voor de zorg. ‘Wij liepen alle risico. Voor dat risico wordt betaald’, aldus zijn verklaring. Hoeveel hij verdiende en hoeveel risico daar tegenover stond, blijft vooralsnog onduidelijk.

De voorman van de non-profitstichting Hulptroepen Alliantie profileerde zich eerder juist altijd als iemand die belangeloos beschermingsmiddelen veiligstelde voor Nederland. De Volkskrant onthulde zaterdag dat in werkelijkheid twee deals van 100,8 miljoen euro via een commercieel bedrijf van Van Lienden liepen: Relief Goods Alliance. Die onderneming werd drie weken na de oprichting van de non-profitorganisatie in het leven geroepen door Van Lienden en twee compagnons.

‘Helemaal om niet’

De commerciële en charitatieve activiteiten van Van Lienden liepen zo al vrij snel door elkaar, terwijl hij daar niet transparant over was. In een interview met Geenstijl op 19 juni 2020 – toen zijn bedrijf dankzij de overheidsopdracht al tientallen miljoenen omzet had gedraaid – verklaarde hij: ‘Ik heb het in Nederland echt helemaal om niet gedaan voor al die zorginstellingen. En daar ben ik best wel trots op.’

Van Lienden noemt het artikel in de Volkskrant over zijn zakelijke activiteiten ‘een suggestief stuk vol onjuistheden’. Hij krijgt daarbij op Twitter bijval van prins Constantijn, die hem ook hielp bij het opzetten van de non-profitorganisatie. Volgens het lid van het Koninklijk Huis zijn er ‘geen harde bewijzen’ tegen Van Lienden. ‘Voordeel van de twijfel is een heel mooi principe, in plaats van cancel-cultuur.’

Als Van Lienden de werkmaatschappij van zijn non-profitstichting Hulptroepen Alliantie had gebruikt voor de twee deals had hij er niet aan kunnen verdienen. Dat is statutair zo vastgelegd. Volgens de ex-ambtenaar en zijn twee compagnons was het niet mogelijk om op non-profitbasis te leveren aan de overheid en moest er daarom een eigen bedrijf met winstoogmerk worden ingezet.

Het ministerie ontkent dat. ‘VWS heeft niet aangedrongen op de oprichting van een aparte bv.’ De toenmalige minister voor Medische Zorg, Martin van Rijn, zegt dat Van Lienden hem nooit heeft geïnformeerd over zijn zakelijke belangen in Relief Goods Alliance.

Van Lienden stelt dat alle belanghebbenden altijd op de hoogte zijn geweest van zijn commerciële bedrijf dat volledig losstond van de non-profitorganisatie. Het ministerie leefde naar eigen zeggen in de veronderstelling dat er wel een band was tussen de twee organisaties.

Gerenommeerde partijen

Het ministerie wil niet zeggen of Van Lienden ook de order voor 40 miljoen mondkapjes had gekregen als het departement had geweten dat er geen betrokkenheid was van Hulptroepen Alliantie. Bij die non-profitorganisatie waren gerenommeerde partijen betrokken als CoolBlue, Randstad en KLM. Bij de commerciële bv die uiteindelijk de opdracht uitvoerde was dat niet het geval.

De woordvoerder van VWS zegt dat bij het toekennen van de order de prijs, kwaliteit en volume van producten van doorslaggevend belang zijn geweest. Hij benadrukt dat er op dat moment grote tekorten waren en dat er snel gehandeld moest worden.

Over de kwaliteit van de mondkapjes die Van Lienden leverde bestaat intern nog steeds discussie. De spullen zijn goedgekeurd voor de Europese markt door een Iers agentschap, maar volgens medewerkers van het LCH zou daarbij onvoldoende zijn gekeken naar de aanwezigheid van grafeen, een nanomateriaal dat bij inademing mogelijk schade kan opleveren. Het RIVM keurde de 20 miljoen maskers af vanwege een ‘onacceptabel gezondheidsrisico’, maar het ministerie nam dat advies niet over.

Van Lienden houdt vol dat zijn spullen van goede kwaliteit zijn. Ze zijn uiteindelijk nooit uitgeleverd aan de zorg, omdat daar geen behoefte meer aan is. De 40 miljoen mondkapjes liggen nu bij de overheid in de opslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden