Systeem

Mensen die mislukt zijn in hun eigen ogen hebben het vaker over 'het systeem' dan mensen die geslaagd zijn in hun eigen ogen....

PETER BEKKERS

Als je geslaagd bent wil je juist graag dat je het allemaal aan jezelf te danken hebt. Dat maakt het succes nog zoeter. Mensen die zo praten noemen wij opscheppers. Ze willen van geen systeem weten en praten alleen maar over zichzelf, vooral hoe knap en goed ze zijn en hoe hard ze hebben gevochten om dit allemaal te bereiken.

Systemen zijn dus zekere zin hersenspinsels van mensen die zichzelf mislukt vinden.

Zo dacht ik dat het zat.

De laatste drie weken ben ik beroepshalve bijna dagelijks omgegaan met zwervers. Daar merkte ik dat het toch nog een beetje anders lag dan ik dacht. De een klaagde steen en been over het systeem, de ander sprak er met geen woord over. De een had zich neergelegd bij zijn lot en nam het voedsel dat hij kreeg dankbaar aan, de ander foeterde en tierde dat het veel te weinig was (maar at of dronk het desondanks op). Daartussen waren nog vele variaties. Hoeveel schuld ze aan zichzelf gaven en hoeveel aan het systeem verschilde per persoon.

Maar allemaal noemden ze eéé figuur die het allemaal op zijn geweten had, en dat was hun vader. Als die thuis was gebleven dan was het niet zo gegaan, zeiden ze, want het was een lieve man. Zijn vertrek beschouwden ze als een mokerslag. Eeé zwerver zei juist dat zijn vader weg had moeten gaan omdat het een klootzak was, 'ein richtiger Autoritaésperson' (maar hij was wel de enige). Sommigen schoten zowat in een stuip van kwaadheid als ik erover begon en liepen weg om ergens af te koelen. Eeé zei: ik zou hem met mijn eigen handen vermoorden als ik hem tegenkwam.

De vader was degene die bij bijna allemaal het schuim op de mond deed verschijnen. Ik weet niet wat hiervan de oorzaak is, maar het schijnt dat een zoon toch niet zo gemakkelijk zonder zijn vader kan als iedereen wel denkt. Het is blijkbaar geen figuur die je zomaar aan de dijk kunt zetten om hem om te ruilen voor een nieuwe, noch kan hij zomaar besluiten om weg te gaan.

Het feminisme en de seksuele revolutie hebben misschien gedacht van wel. De meeste zwervers die ik gesproken heb waren tussen de dertig en veertig jaar. Ze waren kind in de jaren zestig. Daar moet dus iets grondig verkeerd zijn gegaan met de vaders. Veel romanciers tussen de dertig en de veertig schrijven nu boeken over hun vader. Ook de wetenschap begint erover na te denken, en het CDA heeft een hele campagne bedacht om het gezin in ere te herstellen.

Ik heb niet zoveel verstand van politiek. Het schijnen allemaal leugenaars te zijn. Maar als het waar is van die campagne lijkt me dat, gelet op de woede en de ellende bij de zwervers, niet eens zo'n slecht idee (al is het natuurlijk zo reactionair als de pest).

Peter Bekkers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden