Reportage

Syriza komt de armste Grieken te hulp

Gezondsheidszorg in Griekenland

Het nijpende geldgebrek van de regering-Tsipras maakt het moeilijk om de verkiezingsbeloften in te lossen. Toch worden er wat succesjes geboekt. Zo krijgen de ruim 2 miljoen onverzekerde Grieken gratis gezondheidszorg.

In mei kondigde de regering aan dat migranten en onverzekerde Grieken gratis gezondheidszorg. Beeld Nicola Zolin

De Griekse premier Alexis Tsipras beloofde in januari na vijf jaar bezuinigingen op te komen voor de allerarmste Grieken, en de rijken en corrupten aan te pakken. Vooral de arbeiders- en middenklasse zijn hard geraakt door de bezuinigingen die de vorige regering doorvoerde in ruil voor 240 miljard euro aan noodleningen uit Europa. Crisis of niet, Tsipras zou het Griekse beleid menselijker maken.

Het ingelaste referendum en de maandenlange onderhandelingen met Brussel over een noodlening slokten veel tijd van de Griekse regering op. Alles draait om een akkoord dat er nog steeds niet is. Maar dat betekent niet dat Syriza niets van zijn kiezersbeloften heeft waargemaakt.

De openbare ziekenhuizen hebben zwaar te lijden onder de bezuinigingen. Daarom is er een aantal klinieken geopend die geheel op vrijwilligers draaien, zoals deze in Helliniko, een buitenwijk van Athene. Beeld Nicola Zolin

'Het belangrijkste succes van de regering is een noodpakket voor de armsten', zegt journalist Dimitri Deliolanes, die onlangs een boek uitbracht over de strijd van Tsipras tegen het 'bezuinigingsdictaat' uit Brussel. Van de 600 duizend aanvragen voor gratis eten zijn er inmiddels 145 duizend goedgekeurd; 66 duizend Grieken krijgen hun huur vergoed en 89 duizend krijgen gratis elektriciteit. Ook de eigen bijdrage van 5 euro voor ziekenhuisbezoeken is afgeschaft en persoonlijke schulden mogen worden afgelost in honderd afbetalingen. 'Dat is een groot succes', zegt Deliolanes. 'Eerder dreigden mensen hun huis te verliezen of te worden vervolgd.'

Ook maakte de Syriza-regering een begin met de strijd tegen corruptie. In april werd oligarch Leonidas Bobolas gearresteerd. De bouwmagnaat stond op de gelekte Lagarde-lijst met rijken die Zwitserse bankrekeningen hadden en belasting ontdoken. Na een betaling van 1,8 miljoen euro werd hij vrijgelaten. Andere ontduikers kwamen volgens de krant Kathimerini daarna vrijwillig hun verschuldigde 3,5 miljoen euro betalen. En de voormalige minister van Financiën Giorgios Papaconstantinou is voor het schrappen van zijn familieleden van de Lagarde-lijst tot een jaar celstraf veroordeeld.

Mensenrechten

Je zou het symboolpolitiek kunnen noemen. Ook de vorige regering van Antonis Samaras liet een voormalig minister berechten. De binnengehaalde miljoenen van de ontduikers wegen bovendien niet op tegen de schade van vijf maanden vruchteloze onderhandelingen en economische onzekerheid. Maar volgens voorstanders van de regering mag je dat Tsipras niet kwalijk nemen. 'Dat er eindelijk een regering is die daadwerkelijk onderhandelt, is heel belangrijk', zegt vakbondsleider George Petroupolos. 'En eigenlijk is in vijf maanden tijd al best veel bereikt.'

Mensenrechten zijn een belangrijke pijler van Syriza. Zo is vorige maand de wet goedgekeurd die migranten van de tweede generatie recht geeft op de Griekse nationaliteit. En er wordt gewerkt aan een wet die de leefomstandigheden van gehandicapten en gevangenen moet verbeteren.

In mei kondigde de minister van Gezondheid aan dat hij migranten en Grieken zonder verzekering gratis toegang tot het zorgsysteem gaat geven. Meer dan 2 miljoen Grieken zouden onverzekerd zijn. Zij mogen gratis naar de ziekenhuizen en hoeven niet te betalen voor medicijnen.

Een vrijwilligster op zoek naar de juiste babyvoeding. Beeld Nicola Zolin

Nieuwe wind

Ook de 3.900 ambtenaren die onder druk van de EU, de ECB en het IMF werden ontslagen, hebben hun baan teruggekregen. Hun ontslag was volgens de regering onjuist en onzinnig. Na het ontslag van de schoonmaaksters van het ministerie van Financiën moesten de vloeren daar immers nog steeds worden geboend. De ingehuurde poetsdames bleken nog duurder dan de vaste krachten. 'De contractvoorwaarden zijn ook nog eens verbeterd', zegt vakbondsleider Petropoulos enthousiast. 'Eerst konden ambtenaren al na een juridische verdenking worden ontslagen, nu is dat pas na een veroordeling.'

De nieuwe wind van Syriza is volgens voorstanders voelbaar in Griekenland. Tegenstanders zien het met weerzin aan. Ze klagen over de heropening van de geldvretende staatsomroep ERT, waar de omstreden leidinggevende Lambis Tagmatarchis ook nog eens zijn plek heeft teruggekregen. En ze rillen bij uitspraken van Syriza-leden over een eventuele nationalisering van de banken.

Maar veel verkiezingsbeloften staan nog in de wachtstand. Het belangrijkste element uit het programma van Syriza is een (gedeeltelijke) kwijtschelding van de Griekse schuld, en zonder die maatregel zit de regering zonder geld. De gehate huizenbelasting is daarom nog niet afgeschaft. De belastingvrijstelling voor de eerste 12 duizend euro is doorgeschoven naar 2016. Het minimumloon is niet verhoogd. 'Dat is onze allergrootste teleurstelling', zegt vakbondsleider Petropoulos. 'Het had de eerste maatregel moeten zijn, maar de regering heeft besloten het op te nemen in de onderhandelingen.'

De appatuur en de medicijnen in de kliniek van Helliniko zijn betaald van donaties. Beeld Nicola Zolin

Noodlening

De onderhandelingen in Brussel maken ingrijpende hervormingen onmogelijk. 'Toen het noodpakket voor de allerarmsten werd goedgekeurd, beschuldigde de voormalige trojka Griekenland al van unilaterale acties', zegt Dimitri Deliolanes. 'Om de onderhandelingen niet nog moeilijker te maken, heeft de regering ook belangrijke investeringen in bijvoorbeeld de landbouw of de toeristensector moeten uitstellen.'

Staatssecretaris van Overheidshervormingen George Katrougalos kan niet toelichten hoever de hervormingen zijn. 'Ik heb dagenlang campagne gevoerd', zegt hij aan de telefoon. 'Nu moet ik echt weer aan het werk.'

Of hij het programma van zijn regering kan blijven uitvoeren, hangt af van dit weekend. De staatskas is leeg. Zonder noodlening kunnen de 3.900 ambtenaren die hij heeft aangenomen niet worden uitbetaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.