Syrische regime zeer kwetsbaar na val Palmyra

Weer militaire tegenslag Syrische regime

De val van de stad Palmyra is de zoveelste in een reeks militaire tegenslagen voor het Syrische regime. President Bashar al-Assad heeft een glijvlucht omlaag ingezet.

Foto afp

Donderdag kregen strijders van Islamitische Staat de Romeinse ruïnes van Palmyra in handen, een dag nadat ze zonder al te veel moeite de nabijgelegen stad hadden ingenomen. Het is een dubbele vernedering voor de regering. Voor het eerst heeft IS een stad veroverd op het Syrische leger, dat daarmee bovendien archeologische schatten ten prooi moest geven aan de horden van IS. Die toonden al eerder weinig op te hebben met het erfgoed van de menselijke beschaving.

Eerloos namen Assads troepen de benen. Het veroveren van steden op opstandelingen was nooit de fort van het Syrische leger, maar het had in elk geval de naam bedreven te zijn in het vasthouden van posities. Ook dat imago ligt nu aan diggelen.

Vijandelijk gebied

Van het opnieuw in handen krijgen van Palmyra is geen sprake. Het leger zal het niet eens proberen, zoals het de afgelopen week al nauwelijks de moeite nam versterkingen te sturen. De stad is ver verwijderd van het westelijk kerngebied van het regime en ligt midden in wat gerust 'vijandelijk gebied' kan worden genoemd.

Maar omdat het land inmiddels voor driekwart uit vijandelijk gebied bestaat, wordt het voor het regime tijd bij zichzelf te rade te gaan: kan nog worden volhard in de ambitie aanwezig te zijn in het hele land, al was het maar met gebarricadeerde legerposten?

De militaire stafkaart geeft het antwoord: nee. Dinsdag moest het leger zijn laatste basis in de noordwestelijke provincie Idlib opgeven - niet aan IS, maar aan een rebellencoalitie met Al Nusra en Ahrar al-Sham. In maart namen zij de provinciehoofdstad Idlib al in en enkele andere steden.

Syrische rebellen nabij Idlib. Foto reuters

Hoge menselijke tol

In het zuiden van het land is het beeld niet anders. Daar begon het Vrij Syrische Leger in augustus, samen met andere rebellengroepen, een succesvol offensief. Ook daar werd een reeks steden veroverd op het regime.

De nieuwe slagkracht van de opstandelingen (niet die van IS) is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan een groep buurlanden. Aangejaagd door de dadendrang van de nieuwe Saoedische koning Salman hebben Saoedi-Arabië, Turkije en Qatar de steun aan de rebellen opgeschroefd. Met door Turkije geleverde antitankwapens werd het leger uit de provincie Idlib verjaagd.

In de militaire balans kan het leger tegenover de hernieuwde kracht van de rebellen slechts hernieuwde zwakte inbrengen: een enorm gebrek aan manschappen. Het regime steunt geheel en al op de alewitische minderheid, 12 procent van de Syrische bevolking. De oorlog eist onder hen een hoge menselijke tol.

Lange neus

Schattingen dat eenderde van de jonge alewitische mannen dood is, zijn vermoedelijk overdreven. Maar psychologisch hakt de oorlog erin. De alewieten hebben geen grote gezinnen. Ouders met twee zoons zullen één dood kind wel genoeg vinden.

Sinds de zomer van 2013 had Assad een lange neus getrokken naar degenen die zijn spoedige einde voorspelden. Het regime bleek standvastiger dan verwacht. De president kon de lachende derde spelen, terwijl IS en andere rebellengroepen vooral elkaar bestreden.

Die periode is voorbij. Het regime is de top van zijn kunnen gepasseerd. Van een eindspel is nog geen sprake, menen deskundigen als David Butter (Chatham House) en Thomas Pierret (Edinburgh University). Maar het is wel dichterbij gekomen. 'Willen ze een complete ineenstorting voorkomen, dan zullen ze iets moeten verzinnen', zegt Pierret.

Bashar al-Assad Foto epa

Volgende nederlagen

De val van Palmyra opent de weg naar volgende nederlagen. Strategische routes zijn kwetsbaar geworden en nabij de stad liggen belangrijke gasvelden.

Meer dan ooit wordt het regime teruggedrongen in zijn alewitische enclave - Damascus plus de kuststrook. En meer dan ooit is Assad aangewezen op hulp van zijn bondgenoten, Iran en Hezbollah. De laatsten zijn roemruchte krijgers, daar niet van. Maar van hen afhankelijk zijn is een teken van zwakte, niet van kracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.