Syriëgangers na terugkeer voorlopig niet vervolgd

Teruggekeerde Syriëgangers worden in Nederland vooralsnog niet strafrechterlijk vervolgd. Ze komen aan met het verhaal dat ze humanitaire hulp verleenden en zijn getraumatiseerd. Ze worden bijgestaan door hulpverleners. Sommigen hebben een meldingsplicht.

Boven en onder: jonge Koerdische strijders in noordoost-Syrië. Beeld epa

Volgens diverse bronnen in Nederlandse moslimgemeenschappen kiezen ook Belgische terugreizigers de 'Nederland-route', vanwege de mildere aanpak.

Zo ook de Belgische bekeerling Jejoen Bontinck. Volgens de Belgische omroep VRT is Bontinck vrijdag in België opgepakt na een verblijf van een week in Nederland. Hij is niet meteen naar België gereisd, zei hij tegen de VRT, omdat hij bang was te worden gearresteerd. Op aanraden van zijn vader Dimitri, die ook op de Nederlandse televisie vertelde over zijn vergeefse zoektocht naar Jejoen in Syrië, is hij uiteindelijk toch naar België gegaan.

Daar worden alle teruggekeerde Syriëreizigers opgepakt. Sommigen omdat ze verdacht worden van criminele activiteiten in oorlogsgebied. Anderen omdat ze optrokken met Sharia4Belgium, de organisatie die actief zou ronselen voor de jihad.

Geen mededelingen individuen
De AIVD zou op de hoogte zijn geweest van Bontincks verblijf in Nederland. De dienst wil daar niets over zeggen. 'Over individuele zaken doen we geen mededelingen', reageert een woordvoerster. Ze bevestigt wel dat er Syriëgangers terug zijn in Nederland, maar noemt geen aantallen. 'We hebben zicht op de terugreizigers. Dat beperkt zich niet tot onze grenzen.'

De verhalen over het humanitaire werk en de trauma's, herkent de AIVD. 'We stellen wel de vraag of dat altijd juist is. Het kan ook zijn dat een rookgordijn wordt opgetrokken.'

 
Volgens de bronnen van de Volkskrant zijn er inmiddels zo'n 25 tot 30 Syriëgangers teruggekeerd in Nederland.
Beeld epa

25 tot 30 teruggekeerde Syriëgangers
Volgens de bronnen van de Volkskrant zijn er inmiddels zo'n 25 tot 30 Syriëgangers teruggekeerd in Nederland. Ze zijn gesignaleerd in Den Haag en Delft (kleine groepjes) en enkelingen in Zeist, Tilburg, Eindhoven, Arnhem.

In maart verhoogde de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) het dreigingsniveau terrorisme van beperkt naar substantieel. De coördinator waarschuwde toen vooral voor terugkerende jihadi's , die door hun expertise, ideologische gedrevenheid en strijdervaring een veiligheidsrisico opleveren.

Het Delftse PvdA-raadslid Abdel Maanaoui zegt dat zeker niet alle jongeren met ervaringen in Syrië een gevaar zijn voor de samenleving. Hij heeft contact met een aantal van hen. 'We moeten ze niet opsluiten als dat niet nodig is', zegt hij over de repressieve Belgische aanpak. 'Er zijn jongens vertrokken die echt alleen hulp hebben verleend. Anderen hebben gestreden, maar kwamen er daar achter dat de situatie veel ingewikkelder is dan ze hadden verwacht. Dat er niet één vijand is: Assad. Maar dat ze tegen veel meer partijen, ook tegen andere moslims, moesten vechten. Er zijn er ook terug die gevaarlijk zijn, die de jihad uitdragen en het Westen willen vernietigen. Die moeten worden gevolgd door de AIVD.'

Ook terrorismedeskundige Edwin Bakker pleit voor een individuele begeleiding. Hij weet dat meer jongeren willen terugkeren, maar niet durven aankloppen bij een Nederlands consulaat in Turkije om reispapieren te vragen als hun paspoort is ingehouden. 'De politiek laat weinig ruimte voor hulp en een aanpak op maat', zegt hij. Bakker ziet de Kamervragen al voor zich: 'Nederland laat terroristen met noodpaspoort terugkeren.' Hij zegt dat België nog verder is gepolariseerd. 'Niet verwonderlijk dus dat Belgische Syriëgangers hier zitten.'

Beeld epa

Twijfel door de telefoon
Ouders van Syriëgangers vertellen dat steeds meer twijfel doorklinkt in de telefoongesprekken met hun zonen over hun missie. 'Velen zien het niet meer zitten', zegt een bron. 'Ze kunnen hun draai daar niet vinden, maar durven niet terug te keren. Ze weten niet wat hun hier te wachten staat. Misschien worden ze in een later stadium alsnog vervolgd.'

Bakker waarschuwt dat uit het feit dat er jongeren terugkeren, niet de conclusie getrokken mag worden dat het jihadprobleem is weggeëbd. In tegendeel.

'De groep potentiële jihadreizigers wordt steeds groter en steeds professioneler. Onlangs zijn in Duitsland en in Nederland jihad¬reizigers opgepakt die niet uit Delft of Den Haag komen.'

 
Ze weten niet wat hun hier te wachten staat. Misschien worden ze in een later stadium alsnog vervolgd.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.