nieuws Islamitische Staat

Syriëgangers krijgen jarenlange celstraf, onder meer voor plegen oorlogsmisdrijven

De Syriëgangers Oussama A. (24) uit Utrecht en Reda N. uit Leiden (25) zijn veroordeeld tot respectievelijk 7,5 en 4,5 jaar cel. De rechtbank in Den Haag achtte dinsdag bewezen dat zij in Syrië en Irak meededen met de terroristische organisatie IS. A. is bovendien als eerste Syriëganger veroordeeld voor het plegen van oorlogsmisdrijven.

Rechtbanktekening van Oussama A. (L) en Reda N. Beeld ANP

Oussama A. (24) uit Utrecht heeft de twijfelachtige eer de eerste Syriëganger te zijn die veroordeeld is voor het plegen van oorlogsmisdaden. Dinsdag legde de rechtbank in Den Haag hem een gevangenisstraf op van tweeënhalf jaar voor het feit dat hij in 2015 in IS-gebied grijnzend op de foto ging naast het lichaam van een gekruisigde man. Dat is een aanzienlijk hogere straf dan de acht maanden cel die het Openbaar Ministerie tegen A. had geëist. Volgens de rechtbank zou A. met de foto hebben bijgedragen aan ‘het verder verdiepen van de vernedering van de overledene’, De rechtbank neemt het A. kwalijk dat hij de overleden man als een ‘trofee’ gebruikt zou hebben.

Terrorismedeskundige Edwin Bakker, verbonden aan de Universiteit Leiden, ziet in de veroordeling van A. een belangrijk signaal. ‘Tot nu toe werden Syriëgangers nooit veroordeeld voor wat ze mogelijk hebben uitgespookt in IS-gebied. Daardoor is een beetje het idee ontstaan dat ze er weinig misdaan hebben. Maar uit deze veroordeling blijkt maar weer eens dat Syriëgangers – actief dan wel passief – hebben bijgedragen aan de verschrikkingen van IS.’

Bakker denkt dat in de toekomst mogelijk meer bewijsmateriaal voorhanden zal zijn om Nederlandse Syriëgangers voor individuele wandaden te berechten. ‘Er is veel film- en fotomateriaal gemaakt in IS-gebied. Veel is ook vernietigd, maar niet alles. Het kan dus zomaar gebeuren dat straks bij een teruggekeerde Syriëganger in Azerbeidzjan, om maar wat te noemen, een foto van een oorlogsmisdaad gevonden wordt, waarop ook een Nederlander staat.’

Vrijgesproken van ronselen

Boven op de veroordeling voor het plegen van oorlogsmisdaden kreeg A. een gevangenisstraf van vierenhalf jaar opgelegd wegens deelname aan een terroristische organisatie tussen 2014 en 2016. Eenzelfde straf, voor hetzelfde vergrijp, kreeg de Leidse Syriëganger Reda N. (24) opgelegd. N. werd wel vrijgesproken van het ronselen van twee personen.

Ook deze veroordeling voor deelname aan een terroristische organisatie is opmerkelijk. A. en N. kregen vorig jaar ook al een gevangenisstraf opgelegd wegens IS-lidmaatschap. Dat gebeurde in Turkije, waar beiden in 2016 naartoe waren gevlucht vanuit Syrië. Nadat een Turkse rechter hen tot 6 jaar en drie maanden gevangenisstraf veroordeelde, mochten ze hun hoger beroep in Nederland afwachten. Na landing op Schiphol werden ze prompt weer vastgezet en vervolgd.

De advocaat van A. en N. heeft altijd aangevoerd dat zijn cliënten niet twee keer voor hetzelfde vergrijp veroordeeld kunnen worden. Volgens de rechtbank is die ruimte er nog wel, omdat de straf in Turkije nog niet onherroepelijk is vastgesteld. Bovendien hebben N. en A. nog niet de volledige straf die hun in Turkije is opgelegd uitgezeten.

Loonlijst van IS

Het bewijs voor A.’s en N.’s IS-lidmaatschap loog er niet om. Van beide zijn talloze chatberichten en foto’s onderschept waaruit volgens de rechtbank onomstotelijk bleek dat ze vol overtuiging onder de wapenen gingen bij IS. Zo werden A.’s gegevens teruggevonden op een loonlijst van IS, waar hij vermeld stond als lid van een scherpschuttersbataljon. In chatberichten naar Nederland beweerde hij bovendien dat ‘snipen’ het leukste is wat er is, en dat hij op ‘kuffaar’ (ongelovigen) heeft geschoten tijdens een verblijf aan de frontlinie. N. sprak in chatberichten over het ‘goeie leven’ in Syrië en over schermutselingen met het Turkse leger.

Tijdens de inhoudelijke behandeling van hun rechtszaak beweerden A. en N. dat ze in Syrië slechts werkzaam waren in ziekenhuizen als verplegers. A. wilde bovendien nog iets rechtzetten: de interpretatie van de foto waarop hij naast een gekruisigde man staat zou niet kloppen. Hij zou geen glimlach hebben op die foto, maar een ‘grimas’. Daarnaast zou hij door IS gedwongen zijn om naast de gekruisigde man te staan. Die verdediging werd door de rechtbank verworpen omdat A. in chatberichten met veel trots over de foto sprak.

Het gerechtelijk oordeel in Den Haag is mogelijk ook van belang voor de twintig andere Syriëgangers die op dit moment in Turkije verblijven. Drie van hen worden door de Turkse autoriteiten vervolgd wegens IS-lidmaatschap. Een van hen, Xaviera S. uit Apeldoorn, werd twee weken geleden vervroegd vrijgelaten nadat ze er anderhalf jaar van een vierjarige gevangenisstraf op had zitten, voor deelname aan een terroristische organisatie. Omdat haar straf door een Turkse rechter wel onherroepelijk is vastgesteld, zal de Nederlandse justitie, bij een eventuele terugkeer van S., mogelijk op zoek moeten naar andere strafbare feiten om de Apeldoornse weer achter slot en grendel te krijgen.

Syriëganger Reda N.: ‘Ik kon niks slechts zeggen over IS, anders zouden ze denken dat ik een spion was.’

Turkse politie arresteert Nederlandse Syriëganger Xaviera S.: ‘De Turkse politie heeft bij een recente antiterrorismeactie in de zuidoostelijke provincie Sanliurfa, nabij de grens met Syrië, dertien leden van terreurorganisatie Islamitische Staat gearresteerd. Onder hen is één Nederlandse vrouw.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden