Syrië twee jaar in oorlog, maar waar is Assad?

Het was een cartoon die in Syrië echt niet kon: Assad stond met volgepakte koffers op straat en vroeg een lift aan de Libische president Muammar Kaddafi, die zich met een jeep uit de voeten maakte.

Bashar en Asma al-Assad in 2008 Beeld EPA
Bashar en Asma al-Assad in 2008Beeld EPA

De cartoonist, Ali Ferzat, betaalde een hoge prijs voor deze tekening: hij werd opgepakt door de Syrische geheime dienst, en zijn handen en vingers werden gebroken. Maar het inspireerde anderen om de straat op te gaan en voor het eerst hardop te zeggen en te zingen wat niemand vroeger durfde. Dat Syrië een democratie moest worden. Dat Assad weg moest gaan.

Precies twee jaar geleden, op 15 maart 2011, begon de opstand tegen het regime van president Bashar al-Assad. Hierbij zijn naar schatting 70.000 mensen om het leven gekomen en miljoenen anderen op de vlucht geslagen en in de dorpen en de steden wordt nog steeds bitter gevochten om elke meter grond. Maar waar is Assad zelf gebleven? Zit de president verschanst in zijn paleis? Is zijn vrouw met de kinderen naar het buitenland vertrokken? En vecht de rest van de clan nog steeds om het regime overeind te houden, dat sinds 1970 aan de macht is?

Dat laatste is zeker het geval. Maher Assad, de enige broer van de president die nog in leven is, is de commandant van de elitetroepen van de Republikeinse Garde. Hij is de drijvende kracht achter het neerslaan van de protesten en een van de aanstichters van de oorlog.

Maher zou in juli vorig jaar gewond zijn geraakt bij een bomaanslag in Damascus, waarbij onder anderen Assef Shawkat om het leven is gekomen. Hij stond aan het hoofd van de geheime dienst, en was de echtgenoot van de enige zus van Assad: Bushra. Van haar is bekend dat ze begin dit jaar met haar vijf kinderen naar Dubai is uitgeweken. Assad's moeder, Anisa Makhlouf, zou met hen zijn meegegaan.

Oorlogsschip
In januari kwam de Saoedische krant al-Watan met het bericht dat Assad zijn gezin heeft verplaatst naar een oorlogsschip dat even voor de kust van Syrië ligt, en dat bewaakt wordt door de Russische marine. Volgens een anonieme bron vreesde Assad de opmars van de opstandelingen en zou hij vanaf het schip snel naar Moskou kunnen vertrekken, mocht dat nodig zijn.

Dit bericht is nooit bevestigd en het is waarschijnlijker dat Assad nog steeds in Damascus is, of in de bergachtige streek ten zuidoosten van de havenstad Latakia. Zijn familie komt hier vandaan, en er wonen veel alawieten (de religieuze minderheid waar Assad deel van uitmaakt.)

Zijn vrouw Asma zou in ieder geval nog bij hem zijn, en het is goed mogelijk dat ze zwanger is van hun vierde kind. Geruchten hierover doen al maanden de ronde en de doorgaans goed geïnformeerde Libanese krant al-Akhbar schreef eind januari dat 'Arabische bezoekers' van de president dit verteld hadden.

'De persoon Assad, de man, is kalm en beheerst', citeerde al-Akhbar hen. 'Zijn zelfverzekerdheid valt op. Dan is er nog de zwangerschap van zijn vrouw, die natuurlijk niet alleen gezien kan worden als een persoonlijke aangelegenheid van het koppel.'

Begrafenis van een van de kopstukken die omkwam bij een grote aanslag in Damascus Beeld EPA
Begrafenis van een van de kopstukken die omkwam bij een grote aanslag in DamascusBeeld EPA

Meer details werden er niet gegeven, de regering in Damascus heeft het nieuws niet bevestigd en Asma's ouders, die in Londen wonen, hebben sinds het begin van de opstand niet met de media willen praten. Asma zelf, heeft zich sinds maart vorig jaar niet in het openbaar vertoond. Als alle geruchten kloppen, zou ze in juni zwanger zijn geworden en dus deze maand bevallen.

Toespraak
Assad zelf laat zich weinig in het openbaar zien. In januari hield hij een strijdlustige toespraak waarin de president zei best te willen praten met niet-gewapende partijen, maar 'het terrorisme te willen vernietigen.'

In een Duitse documentaire die vorige maand werd uitgezonden, zei Assad dat hij niet verantwoordelijk was voor de oorlog. Hoe je de terroristen bestrijdt? 'Met de agressie die je in je hebt, met de tactieken die zij gebruiken. Zij hebben sterke wapens, dus moet je revanche nemen op gelijke wijze.'

De boodschap is duidelijk: Assad zal blijven terugvechten. Hij heeft goed gekeken naar de cartoon van Ali Ferzat, en naar wat er later met Kaddafi gebeurd is. In die jeep wil hij niet meerijden.

Asma Assad Beeld AFP
Asma AssadBeeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden