Analyse

Symptomen van omikron lijken anders; misschien ook maar testen bij hoofdpijn

Hoofdpijn en ernstige vermoeidheid lijken vooral bij omikron veelvoorkomende coronasymptomen. Reuk- en smaakverlies komen daarentegen juist minder voor, blijkt uit onderzoek. Misschien moet de lijst met symptomen van covid worden aangepast.

Hessel von Piekartz
Als gevolg van de omikronvariant is het druk in de teststraat. Hoofdpijn kan ook een indicatie zijn om je te laten testen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Als gevolg van de omikronvariant is het druk in de teststraat. Hoofdpijn kan ook een indicatie zijn om je te laten testen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Bij de eerste omikronpatiënten in Zuid-Afrika, het land waar de variant werd ontdekt, zagen artsen in november onder de meest voorkomende klachten vooral vermoeidheid en hoofdpijn. Veel meer dan bijvoorbeeld de oude, bekendere, symptomen zoals een stevige hoest.

Hetzelfde komt naar voren uit eerste resultaten uit het Verenigd Koninkrijk, waar de variant flink rondgaat. Hoofdpijn en (milde of ernstige) vermoeidheidsverschijnselen horen bij de vijf meest voorkomende symptomen die met omikron besmette Londenaren rapporteren, blijkt uit onderzoek van King's College London. Uit Noors onderzoek onder ruim tachtig omikronpatiënten komt hetzelfde beeld naar voren: daar staan vermoeidheid en hoofdpijn op een respectievelijke derde en vijfde plaats.

Het is niet voor het eerst dat vermoeidheid en hoofdpijn met corona in verband worden gebracht. Al in februari vorig jaar riepen Britse onderzoekers op om ook op corona te testen bij zulke klachten. Door alleen te testen bij symptomen die toen op de officiële klachtenlijst stonden, zoals hoesten, keelpijn en benauwdheid, werd mogelijk een flink deel van de besmettingen gemist.

Klachtenlijst

Maar nu de omikronvariant de kop op heeft gestoken, lijkt het nuttiger dan ooit om ook te testen bij opvallende hoofdpijn of moeheid. Toch noemt het RIVM die klachten niet in hun lijst met redenen om te testen. Volgens het instituut moeten mensen een test halen als ze klachten hebben zoals een lichte hoest, loopneus, niezen, keelpijn, neusverkoudheid, verhoging of een plotseling verlies van reuk of smaak: hoofdpijn of vermoeidheid zijn in principe onvoldoende reden.

‘Er is een kans dat we hierdoor gevallen missen’, zegt Alma Tostmann, epidemioloog aan het Radboud UMC. ‘Mensen die plots last hebben van vermoeidheid of hoofdpijn zullen zich minder snel laten testen. Als het doel van het RIVM is om zoveel mogelijk potentiële coronabesmettingen uit de samenleving te halen, denk ik dat ze dit in de lijst moeten meenemen.’

Het lastige hierbij is, dat klachten als hoofdpijn en vermoeidheid nogal vaag zijn, en verschillende oorzaken kunnen hebben. Dat maakt ook de data wat onzeker. In de tot nu toe bekende onderzoeken moesten mensen zelf hun klachten doorgeven, waarbij het niet zo hoeft te zijn dat de klachten in alle gevallen daadwerkelijk veroorzaakt zijn door covid. Dat leidt tot de vraag of mensen straks bij de minste of geringste vermoeidheidsklachten (onnodig) naar de GGD zullen gaan en daar de teststraten vullen.

Klachten specificeren

Dat is inderdaad een risico, erkent Tostmann. ‘Daarom moet je klachten ook zoveel mogelijk specificeren. Als we kijken naar wat we nu weten, zien we dat het vaak gaat om ernstige vermoeidheid’, aldus de epidemioloog. ‘Daarnaast moet worden benadrukt dat het gaat om klachten die plotseling ontstaan en waar geen andere verklaring voor lijkt te zijn.’

De recente opmars van omikron kan een reden zijn om hoofdpijn en vermoeidheid wel op te nemen in de klachtenlijsten. Dat kan namelijk helpen het virus toch te herkennen, nu enkele oude bekende infectie-indicatoren lijken weg te vallen. Het verlies van reuk en smaak bijvoorbeeld, eerder een belangrijke indicator van een infectie, blijkt aanzienlijk minder vaak voorkomen. In het onderzoek uit Noorwegen gaf maar 23 procent van de besmette personen aan de smaak te hebben verloren, slechts 12 procent verloor de reuk. Bij eerdere varianten was dat nog zo’n 60 procent.

Dat de klachten nog niet in de officiële lijst staan komt niet doordat het RIVM bang is voor overspoelde teststraten, zegt een woordvoerder. ‘Ons doel is zoveel mogelijk mensen te testen.’ Bij het RIVM staan hoofdpijn en vermoeidheid wel in de lijst met ‘minder voorkomende klachten’, benadrukt hij, ‘en we zien ze als onderdeel van algemene verkoudheidsklachten. Als je daar last van hebt, is er wel degelijk reden om te testen.’

De woordvoerder sluit niet uit dat de lijst in de toekomst alsnog wordt aangepast. ‘Als hoofdpijn en vermoeidheid voor omikron belangrijke klachten blijken, dan kijken we opnieuw. Maar daarvoor zien we op dit moment nog onvoldoende signalen.’

Volgens epidemioloog Tostmann is wat tot nu toe bekend is al voldoende reden om mensen over de klachten in te lichten. Verder onderzoek is dan nog wel nodig, benadrukt ze: ‘We weten nu bijvoorbeeld niet hoeveel covidpatiënten alleen hoofdpijn en vermoeidheid als klacht hebben. Hoe meer we daarover weten, hoe specifieker we de symptomen kunnen communiceren’, zegt Tostmann. ‘We moeten er alles aan doen om te voorkomen dat mensen zonder het te weten besmet rondlopen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden