Symbolische tik voor Orbán: De Hongaarse premier verliest door proteststemmen van ontevreden burgers

De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft een gevoelige nederlaag geleden in de provinciestad Hódmezövásárhely.

Premier Viktor Orbán Foto reuters

Het is de thuisstad van zijn vertrouweling en kabinetschef János Lázár, zijn rechts-nationalistische partij Fidesz zit er al twee decennia aan de knoppen. Toch wist oppositiekandidaat Péter Márki-Zay zondag met 57,5 procent de burgemeestersverkiezingen te winnen.

Het gaat om een symbolische tik voor de 54-jarige Orbán, die zich warm loopt voor de parlementsverkiezingen van 8 april. Algemeen wordt aangenomen dat de Hongaarse premier die fluitend gaat winnen en een derde termijn van vier jaar krijgt. Zeker de helft van de Hongaren gaat volgens peilingen op Fidesz stemmen; oppositiepartij Jobbik volgt op grote afstand.

Toch laat de jonge, onafhankelijke Márki-Zay in het zuidoostelijke Hódmezövásárhely zien hoe de hegemonie van Fidesz kan worden doorbroken. Alle oppositiepartijen van links tot rechts hadden zich achter hem geschaard.

Proteststemmen van ontevreden burgers hebben de oppositie aan de overwinning geholpen, denkt Edit Zgut, analist bij denktank Political Capital in Boedapest. Voorheen stemden zij niet. Nu kwamen ze wel opdagen, en stemden ze Fidesz weg.

De vraag is of de oppositie dit succes op nationaal niveau kan herhalen. Fidesz wordt het grootst, maar krijg het een absolute meerderheid? Alles hangt af van de mate van samenwerking, zegt Zgut. Hongarije heeft een districtenstelsel waarbij de kandidaat met de meeste stemmen de zetel krijgt. Alleen als de oppositiepartijen per district met één kandidaat komen, zoals in Hódmezövásárhely, maken ze kans Fidesz te verslaan.

Media schrijven het verlies van Fidesz toe aan een fraudeschandaal waarbij Orbáns schoonzoon betrokken is. De Europese anticorruptiewaakhond ontdekte malversaties bij aanbestedingen voor straatverlichting. Orbáns schoonzoon zat vijf jaar in de directie van het bedrijf dat profiteerde.

Sinds Orbán in 2010 aan de macht kwam, heeft hij het kiessysteem naar zijn hand gezet door de grenzen van kiesdistricten te hertekenen. Kritische media en het constitutioneel hof zijn door partijvrienden overgenomen. Oppositiepartijen krijgen weinig geld voor de campagne-advertenties, terwijl Fidesz via zakenvrienden voor een grijpstuiver billboards afhuurt.

In een toespraak naar Amerikaans model ('State of the Nation') verweet Orbán onlangs dat de oppositiepartijen hem niet hadden gesteund bij de bouw van een groot grenshek en bij zijn strijd tegen migratie. 'Ze hebben de tijdsgeest niet begrepen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.