Sydney door branden omsingeld

De bosbranden in Australië doorbreken een taboe, namelijk dat de klimaatverandering hieraan ten grondslag kan liggen. De kersverse premier wordt ineens weggezet als 'klimaatcrimineel'.

CHRISTCHURCH - Woensdag is een cruciale dag voor de brandweer in de Australische deelstaat New South Wales die rondom Sydney vecht tegen een aantal uitgestrekte bosbranden. De weersvooruitzichten 'kunnen niet slechter', zei brandweerbaas Shane Fitzsimmons dinsdag.


Hij maande inwoners van plaatsen in de Blue Mountains, direct ten westen van Sydney, hun plan te trekken en zich voor te bereiden op evacuatie. Scholen in de regio zijn in afwachting daarvan gesloten. De combinatie van extreme droogte, temperaturen rondom 35 graden en windsnelheden van boven de 50 km/u zou ertoe kunnen leiden dat een aantal van de grootste branden elkaar ontmoeten en versneld optrekken naar Sydney.


Om dat rampscenario voor te zijn, werden dinsdag twee branden doelbewust met elkaar verbonden. Zo is een corridor gecreëerd, de zogeheten Black Line, die zou moeten dienen als laatste grens. De strategie werd ontwikkeld in 1994 en is sindsdien nauwelijks toegepast, voor het laatst in 2006.


Overstromingen, tropische cyclonen, verzengende droogte, immense bosbranden: het lijkt erop dat Australië de afgelopen jaren steeds vaker ten prooi viel aan grootschalige natuurrampen. Maar wie die hardop in verband wilde brengen met het fenomeen klimaatverandering, werd doorgaans weggezet als paniekzaaier.


Het was Adam Bandt, een van de kopstukken van de Australische Groenen, die de kat vorige week de bel aanbond. In een opinieartikel voor The Guardian trok hij niet alleen een kaarsrechte lijn tussen de klimaatverandering en de bosbranden die even daarvoor waren uitgebroken in de deelstaat New South Wales, maar verbond hij die ook maar vast met het beleid van de nieuwe, in september aangetreden premier Tony Abbott. Bandts betoog had kunnen worden opgevat als onderdeel van de verkennende beschietingen tussen de progressieve oppositie en een liberale premier. Op een persconferentie maakte hij Abbott ten overvloede uit voor 'klimaatcrimineel', waardoor het niet lang duurde voordat Greg Hunt, minister van Milieu, Bandt ervan betichtte politiek voordeel te willen behalen uit de ontwrichtende ramp waarop de brand ook toen al leek uit te draaien.


De minister is de afgelopen dagen opmerkelijk eensgezind weggehoond door een koor van critici, afkomstig uit zowel progressieve als conservatieve kringen. Uit verschillende recente peilingen blijkt dat 60 tot 75 procent van de inwoners bereid is de stelling te onderschrijven dat het met de bushfires, in principe net zo'n oer-Australisch verschijnsel als de kangoeroe en de boemerang, door de klimaatverandering drastisch de verkeerde kant op gaat.


De voornaamste aanwijzing daarvoor is het extreem vroege tijdstip waarop het vuur is opgelaaid. Van december tot en met februari, zomer op het zuidelijk halfrond, is er niemand die opkijkt van een natuurbrand meer of minder. Maar Sydney, de stad nu die bedekt is door een oranjebruine deken en de komende dagen mogelijk door de vlammen in de tang wordt genomen, gaat al weken gebukt onder extreme droogte en temperaturen tot 35 graden. Datzelfde geldt voor de regio die zich uitstrekt tot ver achter de Blue Mountains, het gebied ten westen van de stad waar op dit moment de hevigste branden woeden.


Daar, in het hart van de dreigende catastrofe, sloot premier Abbott zich maandag aan bij de brandweer die het vuur bestreed in Bilpin. Abbott, die de hele nacht doorhaalde, kan bogen op dertien jaar ervaring als vrijwilliger bij de Rural Fire Service en is, zoals zijn woordvoerders lieten weten, getraind in de omgang met persluchtapparaten, kettingzagen en tankwagens.


Uit tal van schampere reacties was dinsdag af te leiden dat het imago van klimaatcrimineel zich niet dankzij deze ene blusklus laat uitwissen. Toen Julia Gillard, de Labor-premier die het land tussen 2010 en 2013 leidde, haar omstreden 'carbon tax' invoerde, een milieuheffing voor grote, vervuilende bedrijven, kondigde Abbott al aan dat hij alles in het werk zou stellen om de maatregel terug te draaien zodra hij het voor het zeggen kreeg. Hij vond de regeling betuttelend en schadelijk voor het bedrijfsleven.


Australië is wereldwijd een van de koplopers als het aankomt op kooldioxide-uitstoot per hoofd van de bevolking. Dat Abbott, in de eerste maand van zijn bewind, met ongekende gretigheid een routekaart uittekende voor afschaffing van een heffing die dat aan banden moet leggen, wordt ook over de grenzen opgevat als veeg teken. In een ongebruikelijke actie liet Christiana Figueres, klimaatchef van de Verenigde Naties, zichzelf maandag door CNN uitnodigen om Abbott de mantel uit te vegen. Ook Figueres beklemtoonde het verband tussen klimaatverandering en de vroeg intredende bushfires. Ze zei bovendien dat het negeren van de signalen Australië op termijn veel meer zal kosten dan wat bedrijven nu kwijt zijn aan 'carbon tax'. De branden in New South Wales zijn, aldus Figueres, 'een voorbeeld voor wat ons te wachten staat tenzij we krachtdadig actie ondernemen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.